Postawili sprawę jasno – szczepić

Wątpliwości dotyczące szczepienia noworodków przeciwko gruźlicy w pierwszej dobie życia w szpitalu pojawiły się po wprowadzeniu we wrześniu 2025 r. badania pilotażowego, które u noworodków wykrywa między innymi ciężkie, złożone niedobory odporności (SCID). W tych zespołach chorobowych przeciwwskazane jest podawanie szczepionek zawierających żywe drobnoustroje, w tym przeciw gruźlicy (BCG). Jednak na wynik badania przesiewowego trzeba czekać co najmniej kilka dni.

5 lutego resort i inspektorat poinformowali w komunikacie, że wprowadzenie pilotażu badań przesiewowych w kierunku SCID nie zmienia zasad kwalifikacji do szczepienia przeciwko gruźlicy (BCG).

– Szczepienia noworodków przeciw gruźlicy pozostają priorytetem. Nie zmieniło się to po uruchomieniu ogólnopolskiego pilotażu badania przesiewowego noworodków w kierunku ciężkiego złożonego wrodzonego niedoboru odporności (SCID) w ramach finansowanego przez Ministerstwo Zdrowia Programu Badań Przesiewowych Noworodków – podkreślono, dodając, że ryzyko zachorowania na gruźlicę jest u nieszczepionych noworodków i niemowląt wyższe (4 236 przypadków w 2024 r.), niż podania szczepionki przeciwko gruźlicy.

Obecne ryzyko wystąpienia SCID wynosi jeden na 55–60 tys. urodzeń żywych, co daje 4–5 przypadków na rok w Polsce.

– Nie ma racjonalnych przesłanek do odraczania szczepienia BCG do czasu wykluczenia zespołu SCID na podstawie badania przesiewowego – podkreślono.

– Szczepienie noworodków przeciw gruźlicy (BCG) w pierwszej dobie życia jest w Polsce powszechne i obowiązkowe, a ponadto uzasadnione obecną sytuacją epidemiologiczną. Szczepionka BCG chroni dzieci, szczególnie najmłodsze, przed najcięższymi postaciami gruźlicy. Nowe badanie przesiewowe umożliwia wczesne wykrycie SCID (ciężkiego złożonego niedoboru odporności) i natychmiastowe rozpoczęcie leczenia. W przypadku dziecka z wykrytym SCID, które zostało zaszczepione BCG, niezwłocznie wdrażane jest profilaktyczne leczenie przeciwprątkowe – zakomunikowano, podkreślając, że przed wykonaniem szczepienia lekarz przeprowadza obowiązkowe badanie kwalifikacyjne, które pozwala wykluczyć przeciwwskazania do szczepienia, w tym poprzez szczegółowy wywiad dotyczący wrodzonych niedoborów odporności w rodzinie noworodka. Zaznaczono, że w przypadku dzieci, u których lekarz stwierdza realne ryzyko choroby, szczepienie BCG zostaje odroczone.

Czas oczekiwania na wynik badania przesiewowego w kierunku SCID wykonywanego przez Instytut Matki i Dziecka w Warszawie wynosi obecnie ok. 5–12 dni, czyli wynik jest dostępny zazwyczaj po wypisie dziecka ze szpitalnego oddziału noworodkowego.

– Rodzice dzieci, u których odroczono termin wykonania szczepienia BCG, są zobowiązani do uzupełnienia tego szczepienia w jak możliwie jak najkrótszym czasie po wypisie dziecka ze szpitala – zaznaczono.

W komunikacie zwrócono uwagę, że, aby zapewnić jak największą dostępność do szczepień uzupełniających przeciwko gruźlicy, poza oddziałami noworodkowymi, szczepienie to może być realizowane w punktach szczepień przy oddziałach szpitalnych lub we wskazanych w danym powiecie placówek podstawowej opieki zdrowotnej.

W przypadku odroczenia terminu szczepienia BCG obowiązkiem personelu oddziału noworodkowego przy wypisie jest wskazanie rodzicom dziecka sposobu uzyskania wyniku badania przesiewowego oraz miejsca, w którym mogą zaszczepić dziecko.

Lista punktów szczepień realizujących szczepienia uzupełniające przeciwko gruźlicy u noworodków i niemowląt dostępna jest na stronie internetowej: www.gov.pl/stacje-sanitarno-epidemiologiczne.

Przeczytaj także: „Noworodki trzeba szczepić BCG. I to jak najszybciej” i „Prof. Ewa Helwich nie jest już konsultant krajową”.