Postulat prezydium NRL – zniesienie limitów w PES

Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej zwróciło się do prezydenta o poparcie działań samorządu lekarskiego na rzecz zmiany przepisów dotyczących państwowego egzaminu specjalizacyjnego.

Postulatem prezydium NRL jest zmiana przepisów w celu umożliwienia przystąpienia do PES lekarzom i lekarzom dentystom, którzy utracili tę szansę wskutek upływu pięcioletniego terminu, ograniczonego przez nowelizację ustawy o zawodach lekarza wprowadzoną w czasie pandemii COVID-19.

Na mocy ustawy z 16 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz niektórych innych ustaw uchwalonej w okresie pandemii COVID-19 ustawodawca wprowadził pięcioletni limit czasowy na przystąpienie do PES. Wcześniejsze przepisy nie przewidywały w tym zakresie ograniczeń.

Przepisy pozbawiły lekarzy uzyskania tytułu specjalisty

Zgodnie z nowym brzmieniem art. 16t ust. 5 ustawy z 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty lekarz, który zakończył szkolenie specjalizacyjne lub uzyskał decyzję o uznaniu dorobku zawodowego za równoważny z realizacją programu specjalizacji, może przystąpić do PES jedynie w terminie pięciu lat od daty zakończenia szkolenia lub wydania decyzji. W odniesieniu do osób, które zakończyły szkolenie specjalizacyjne przed wejściem w życie ww. nowelizacji ustawy, ustawodawca wskazał, że termin pięcioletni rozpoczyna się od dnia wejścia w życie ustawy, to jest od 8 sierpnia 2020 r. Oznacza to, że niezależnie od tego, kiedy faktycznie zakończono szkolenie specjalizacyjne, termin na przystąpienie do PES upłynął 8 sierpnia 2025 r.

W ocenie NRL wprowadzenie nowych regulacji prawnych ingerujących w dotychczasowe zasady uzyskiwania tytułu specjalisty stanowi istotną zmianę, która nie została odpowiednio zakomunikowana, a uchwalenie i wejście w życie w czasie pandemii utrudniało lekarzom dostosowanie się do niej.

– Zmiana przepisów i brak wcześniejszych informacji ze strony Ministerstwa Zdrowia doprowadziły do sytuacji, w której część lekarzy i lekarzy dentystów – mimo ukończenia szkolenia specjalizacyjnego – została trwale pozbawiona możliwości uzyskania tytułu specjalisty, co doprowadziło do utraty przez nich miejsc pracy – wskazał samorząd lekarski.

Polska marnuje zasoby kadrowe

Według NRL sytuacja taka oznacza, że państwo polskie marnuje zasoby kadrowe.

– Lekarze ci, mimo że pracowali samodzielnie i dysponowali wieloletnim doświadczeniem w swoich dziedzinach, na skutek wprowadzonych zmian zostali pozbawieni dotychczasowych uprawnień w czasie, gdy ich kompetencje i praktyczne umiejętności mogłyby stanowić ogromną wartość dla funkcjonowania niedomagającego systemu ochrony zdrowia – podkreśliła rada.

Zdaniem samorządu lekarskiego wprowadzenie ograniczenia czasowego możliwości przystąpienia do PES w trybie przepisów przejściowych, dołączonych do bardzo obszernej i skomplikowanej ustawy, budzi wątpliwości co do zgodności z zasadą ochrony praw nabytych oraz zasadą zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa. W szczególności dotyczy to lekarzy, którzy zakończyli szkolenie specjalizacyjne w dniu, kiedy ograniczeń czasowych przystąpienia do PES nie było.

Apel bez odzewu

NRL przypomniała, że już we wrześniu 2025 r. zaapelowała do ministra zdrowia o wprowadzenie mechanizmu umożliwiającego ponowne (co najmniej jednokrotne) przystąpienie do PES po upływie ustawowego terminu 5 lat od zakończenia szkolenia specjalizacyjnego, w szczególności dla lekarzy, którzy nie przystąpili do egzaminu z przyczyn niezależnych, takich jak choroba, sytuacja rodzinna, obowiązki zawodowe w czasie pandemii COVID-19 czy inne zdarzenia losowe.

Za optymalne samorząd lekarski uznał jednak zniesienie limitów przystąpienia do PES, co oznaczałoby powrót do stanu prawnego sprzed 2020 r., dodając, że minister zdrowia nie przedstawił konstruktywnej propozycji w odpowiedzi na apel prezydium NRL.

Stanowisko w całości poniżej.