Słodki smak, gorzkie konsekwencje
iStock
Niskokaloryczne i bezkaloryczne substancje słodzące uchodzą za zdrowszą alternatywę dla tradycyjnego cukru. Chętnie sięgają po nie osoby odchudzające się, chorzy na cukrzycę i ci, którzy starają się ograniczyć kaloryczność diety. Okazuje się jednak, że ich wysokie spożycie może wiązać się z szybszym spadkiem pamięci i innych funkcji poznawczych.
To wnioski z badania „Association Between Consumption of Low- and No-Calorie Artificial Sweeteners and Cognitive Decline”1 opublikowanego w czasopiśmie „Neurology”, które objęło 12 772 mieszkańców Brazylii.
Uczestnicy, których średnia wieku wynosiła 52 lata, byli obserwowani przez około osiem lat. Naukowcy analizowali ich nawyki żywieniowe, a następnie regularnie oceniali ich pamięć, pamięć roboczą, płynność słowną oraz szybkość przetwarzania informacji.
Wniosek był jednoznaczny – badani przyjmujący najwięcej słodzików z czasem uzyskiwali gorsze wyniki w testach sprawności umysłowej niż ci, którzy spożywali ich najmniej.
Szybsze starzenie się mózgu
Uczestników podzielono na trzy grupy w zależności od dobowego spożycia zamienników cukru:
- grupa o najniższym spożyciu – średnio 20 mg dziennie,
- grupa o najwyższym spożyciu – średnio 191 mg dziennie (w przypadku aspartamu odpowiada to w przybliżeniu zawartości jednej puszki napoju typu light).
Po uwzględnieniu czynników takich jak wiek, płeć, nadciśnienie tętnicze czy choroby układu krążenia ustalono, że w grupie o najwyższej konsumpcji słodzików funkcje poznawcze pogarszały się o 62 proc. szybciej niż u osób spożywających ich najmniej. Zdaniem autorów pracy odpowiada to przyspieszeniu starzenia się mózgu o mniej więcej 1,6 roku.
Spadek formy umysłowej odnotowano również u osób ze średnim poziomem intake’u. W tej grupie tempo regresu funkcji poznawczych było o 35 proc. wyższe w porównaniu z grupą o najniższym spożyciu, co przekłada się na około 1,3 dodatkowego roku starzenia się mózgu.
Które substancje poddano analizie?
Eksperci ocenili wpływ siedmiu popularnych zamienników cukru: aspartamu, sacharyny, acesulfamu K, erytrytolu, ksylitolu, sorbitolu oraz tagatozy. Są one powszechnie dodawane do napojów bezcukrowych, wód smakowych, jogurtów, deserów i wielu innych produktów wysoko przetworzonych, a także sprzedawane jako samodzielne słodziki.
Analizując poszczególne związki osobno, badacze wykazali, że szybsze osłabienie zdolności poznawczych wiązało się z przyjmowaniem sześciu z nich:
- aspartamu,
- sacharyny,
- acesulfamu K,
- erytrytolu,
- sorbitolu,
- ksylitolu.
Jedynie w przypadku tagatozy nie zaobserwowano takiej zależności.
– Niskokaloryczne i bezkaloryczne substancje słodzące są często postrzegane jako zdrowa alternatywa dla cukru. Nasze wyniki sugerują jednak, że niektóre z nich mogą z czasem niekorzystnie wpływać na zdrowie mózgu – wskazała dr Claudia Kimie Suemoto z Uniwersytetu w São Paulo, główna autorka badania.
Wyraźniejsza zależność przed 60. rokiem życia i u chorych na cukrzycę
Opisany związek był szczególnie widoczny u osób poniżej 60. roku życia. W tej grupie wiekowej wysokie spożycie słodzików korelowało z dynamiczniejszym spadkiem płynności słownej oraz ogólnej sprawności umysłowej. U starszych uczestników podobnej zależności nie stwierdzono.
Wyraźniejszą zależność odnotowano także u pacjentów z cukrzycą – czyli w grupie, która wyjątkowo często zastępuje tradycyjny cukier sztucznymi zamiennikami.
– Choć związek z pogarszaniem funkcji poznawczych zaobserwowaliśmy zarówno u osób z cukrzycą, jak i bez niej, chorzy na cukrzycę częściej sięgają po sztuczne substancje słodzące. Potrzebne są dalsze badania, które potwierdzą nasze wyniki i pozwolą sprawdzić, czy inne alternatywy, takie jak mus jabłkowy, miód, syrop klonowy czy cukier kokosowy, mogą stanowić lepsze rozwiązanie – dodała dr Suemoto.
Korelacja to nie przyczynowość
Autorzy podkreślili, że uzyskane wyniki nie stanowią bezwzględnego dowodu na to, iż słodziki bezpośrednio uszkadzają pamięć. Jest to badanie obserwacyjne, które wykazuje jedynie współwystępowanie zjawisk. Na ostateczne rezultaty mogły nakładać się inne czynniki związane ze stylem życia lub ogólnym stanem zdrowia badanych.
Pewnym ograniczeniem pracy jest fakt, że sposób odżywiania oceniano na podstawie kwestionariuszy wypełnianych samodzielnie przez uczestników, co zawsze niesie ryzyko błędów szacunkowych. Ponadto badanie nie obejmowało wszystkich substancji słodzących dostępnych obecnie na rynku spożywczym.
Przypis:
Tekst opublikowano na stronie internetowej Academii – portalu Polskiej Akademii Nauk.
Przeczytaj także: „«Nocne marki» bardziej narażone na zaburzenia metaboliczne”.
