Szpital na peryferiach prawa – NIK publikuje raport

Najwyższa Izba Kontroli zbadała działalność Warszawskiego Szpitala Południowego – opisuje je w wystąpieniu pokontrolnym nr I/25/003/KZD – dokument w całości znajduje się na dole artykułu.

Ustalenia kontrolerów dotyczyły między innymi organizacji leczenia – w tym bezpłatnego (w ramach kontraktu z Narodowym Funduszem Zdrowia) oraz komercyjnego. Przyjrzano się także funkcjonowaniu Warszawskiego Centrum Chirurgii Kręgosłupa, przyjmowaniu pacjentów planowych na szpitalny oddział ratunkowy, niezgodnemu z przeznaczeniem wykorzystaniu niektórych pomieszczeń, ich stanowi sanitarno-technicznemu oraz czasowi pracy personelu medycznego.

Okres objęty kontrolą to lata 2022–2025.

Czas prowadzenia czynności kontrolnych – upoważnienia do przeprowadzenia kontroli wystawiono 2 września 2025 r., a same czynności kontrolne zostały zakończone 31 grudnia 2025 r.

Inspektorzy podjęli kontrolę z własnej inicjatywy. Celem było zbadanie problemów zidentyfikowanych podczas analizy przedkontrolnej, w tym wpływu dawnego szpitala tymczasowego na obecną kondycję finansową placówki.

Błędne zapisy i braki w regulaminie oraz księdze rejestrowej

Regulamin organizacyjny szpitala zawierał informacje niezgodne ze stanem faktycznym. Wykazano w nim Poradnię chirurgii onkologicznej I (przy ul. Solec 99) oraz Poradnię chirurgii onkologicznej II (przy ul. rtm. Witolda Pileckiego 99), mimo że żadna z nich rzeczywiście nie funkcjonowała. Obie jednostki figurowały również w Rejestrze Podmiotów Wykonujących Działalność Leczniczą (RPWDL), ponieważ szpital nie zgłosił organowi rejestrowemu wymaganych zmian.

Z kolei działająca w ramach Centrum Usług przy ul. rtm. Witolda Pileckiego 99 Centralna Sterylizatornia została wpisana do regulaminu szpitalnego, lecz pominięto ją w oficjalnym rejestrze RPWDL.

Kontrola wykazała również, że część świadczeń udzielano w innych miejscach niż te zadeklarowane w harmonogramie umowy z NFZ. Choć w documentation wewnętrznej i rejestrze widniały dwie poradnie neurologiczne (przy ul. Solec 99 oraz ul. rtm. Witolda Pileckiego 99), to zgodnie z kontraktem pacjenci powinni być przyjmowani przy ul. rtm. Witolda Pileckiego. W rzeczywistości jedyny zatrudniony lekarz specjalista neurologii przyjmował pacjentów wyłącznie w gabinecie przy ul. Solec 99.

Szpitalny oddział ratunkowy

Na szpitalnym oddziale ratunkowym, wbrew przepisom rozporządzenia regulującego pracę takich oddziałów, oprócz chorych w stanach nagłego zagrożenia życia lub zdrowia przyjmowano także pacjentów na zaplanowane leczenie szpitalne.

Prace zorganizowano tak, że od godz. 11 rejestracja pacjentów planowych odbywała się w okienku SOR zamiast w izbie przyjęć planowych. Powodem tej anomalii były wadliwe zapisy w regulaminie organizacyjnym placówki.

Zdaniem NIK taka praktyka narusza przepisy prawa i stwarza ryzyko utrudnienia niesienia pomocy w stanach nagłych, do obsługi których SOR został stworzony.

Świadczenia wykonywane w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia a usługi komercyjne

Na terenie szpitala oraz na jego stronach internetowych promowano jednostkę o nazwie Warszawskie Centrum Chirurgii Kręgosłupa (WCCK). Podmiot ten nie figurował jednak w regulaminie organizacyjnym ani w rejestrze RPWDL. Tablice informacyjne i oznaczenia na drzwiach WCCK umieszczono w przestrzeniach należących między innymi do Oddziału Chirurgii Urazowo-Ortopedycznej, Poradni Neurochirurgicznej, Poradni Leczenia Bólu czy Pracowni Fizjoterapii. WCCK nie było samodzielną strukturą – wszelkie zabiegi i porady odbywały się przy wykorzystaniu infrastruktury zarejestrowanego Oddziału Chirurgii Urazowo-Ortopedycznej.

W ocenie NIK posługiwanie się w przestrzeni publicznej nazwą nieistniejącej formalnie jednostki było działaniem nierzetelnym i mogło wprowadzać pacjentów w błąd.

Ponadto na Oddziale Chirurgii Urazowo-Ortopedycznej nie oddzielono usług finansowanych przez NFZ od świadczeń komercyjnych (płatnych przez pacjentów). Lekarze zgłoszeni do kontraktu publicznego w godzinach zadeklarowanych w harmonogramie dla NFZ przeprowadzali odpłatne zabiegi na rzecz prywatnych pacjentów. Wykorzystywali do tego infrastrukturę i sprzęt oddziału. Równoległe prowadzenie działalności prywatnej przez personel zakontraktowany całodobowo do opieki publicznej może zostać uznane przez NFZ za rażące naruszenie warunków umowy.

Kontrolerzy wykazali bezpośrednie pokrywanie się godzin pracy na przykładzie dwóch z czterech lekarzy zaangażowanych w projekt pod nazwą WCCK:

• Pierwszy lekarz w środy miał dyżurować dla pacjentów NFZ w godzinach 8–19, tymczasem w godzinach 16–20 przyjmował pacjentów prywatnie.
• Drugi lekarz w środy w godzinach 8–19 figurował jako lekarz omawianego szpitala w ramach NFZ, jednak od godz. 10 do godz. 15 świadczył usługi komercyjne.

Pokoje w Warszawskim Centrum Chirurgii Kręgosłupa użytkowano niezgodnie z przeznaczeniem

Na Oddziale Chirurgii Urazowo-Ortopedycznej (blok B, piętro piętro) w strefie oznaczonej jako WCCK utworzono dwa przechodnie pokoje łóżkowe (nr B+1/070 i B+1/072), co narusza przepisy rozporządzenia w sprawie wymagań sanitarno-przestrzennych dla podmiotów leczniczych. Pomieszczenia te pierwotnie miały służyć innym celom – nie wyposażono ich między innymi w umywalki z ciepłą i zimną wodą, dozowniki do mydła ani pojemniki na ręczniki papierowe.

Zastrzeżenia wzbudziło także użytkowanie pokoju B+1/074. Choć na drzwiach widniał napis „pokój łóżkowy”, w środku nie było łóżek. Pomieszczenie wyposażono w telewizor, fotele, stół, kozetkę oraz aneks kuchenny, a większość powierzchni stała pusta. Dostęp do tego pomieszczenia był ograniczony zamkiem szyfrowym na kartę – wejść tam nie mogło nawet kierownictwo oddziału ortopedycznego.

Z informacji uzyskanych od pracowników działu technicznego wynika, że pokój ten służył jako prywatna strefa dla pacjentów komercyjnych, którzy bezpośrednio z niego byli transportowani na blok operacyjny.

Kolejnym przykładem niegospodarności był pokój B+1/077 o powierzchni aż 113 m², wyposażony w 18 stanowisk z przyłączami gazów medycznych i toaletą. Według dokumentacji budowlanej miała to być sala wybudzeń (pokój pobytu pacjentów po zabiegu). Szpital urządził tam jednak salę fizjoterapii, przez co kosztowna instalacja medyczna oraz znaczna część przestrzeni nie były w ogóle wykorzystywane. Z kolei gabinet badań (ciemnię, pokój B+1/104) zamieniono na pokój administracyjny, wstawiając tam dwa łóżka szpitalne z szafkami.

Czas pracy personelu medycznego i rozbieżności z harmonogramem Narodowego Funduszu Zdrowia

Inspektorzy zbadali czas pracy oraz poziom zatrudnienia na Oddziale Chirurgii Ogólnej i Proktologicznej, Oddziale Chorób Wewnętrznych i Geriatrii, a także szczegółowo przeanalizowali karty pracy grupy 20 losowo wybranych medyków.

Rekordzista wśród lekarzy przepracował na chirurgii w ciągu jednego nieprzerwanego dyżuru aż 55 godzin i 35 minut, a jego łączny miesięczny czas pracy w marcu 2023 r. wyniósł 304 godziny i 30 minut. Z kolei jedna z pielęgniarek, łącząc etaty w różnych oddziałach, w ramach jednego dyżuru przepracowała 49 godzin bez przerwy, gromadząc w miesiącu 249 godzin pracy.

Znaczne wydłużenie czasu pracy świadczonej przez personel medyczny ma nie tylko negatywne skutki dla samego personelu, ale może mieć niekorzystny wpływ na jakość udzielanych świadczeń zdrowotnych (zdarzenia niepożądane), w tym na zdrowie lub życie pacjentów.

Kontrola wykazała również, że rzeczywista obsada kadrowa oddziałów była znacznie mniejsza niż ta zgłoszona i opłacana przez NFZ:

• Oddział Chirurgii Ogólnej i Proktologicznej – w marcu 2023 r. na posterunku nie stawiło się 57 ze 104 zgłoszonych pracowników, w marcu 2024 r. – 65 ze 119, w marcu 2025 r. – 61 ze 128 osób.
• Oddział Chorób Wewnętrznych i Geriatrii – w marcu 2023 r. nie pracowało 28 z 84 zgłoszonych medyków, w marcu 2024 r. – 20 z 67, w marcu 2025 r. – 54 z 96 osób.
  

Władze szpitala nie aktualizowały tych danych i nie zgłaszały spadku potencjału kadrowego do NFZ.

Jednocześnie dochodziło do sytuacji odwrotnych – w szpitalu pracowały osoby, których w ogóle nie zgłoszono do NFZ:

• Na chirurgii w marcu 2023 r. było to 7 osób, w marcu 2024 roku – 18, a w marcu 2025 roku – 6 pracowników.
• Na geriatrii odpowiednio: 17 osób (2023 r.), 15 (2024 r.) oraz 7 (2025 r.).
  

Stan techniczny pomieszczeń szpitalnych

Kontrolerzy sformułowali szereg zastrzeżeń dotyczących czystości, stanu technicznego oraz wyposażenia kontrolowanych budynków.

Zakład Patomorfologii (ul. Leona Kruczkowskiego 3, Solec):

• Pierwsze piętro – podłogi oraz ich łączenia ze ścianami wykonano z materiałów uniemożliwiających prawidłowe mycie i dezynfekcję.
• Archiwum dokumentacji – ubytki i dziury w suficie, zacieki na suficie klatki schodowej oraz przy wylotach wentylacyjnych w pracowni badań śródoperacyjnych i cytologicznych.
• Pracownia histopatologiczna – całkowicie niesprawny system wentylacyjny.
  

Zakład Badań Pośmiertnych (prosektorium, ul. rtm. Witolda Pileckiego 99):

• Wyposażenie – brak mebli formalinowych w pomieszczeniu do przygotowania zwłok; niedokończona od lat instalacja hydrauliczna.
• Zagospodarowanie – pomieszczenie magazynowe bezprawnie zaadaptowano na biuro; pracownikom nie zapewniono jadalni ani miejsca do spożywania posiłków.
• Sala sekcyjna – wadliwy odpływ wody z podłogi; na wyposażeniu znajdował się tylko jeden stół sekcyjny zamiast wymaganych dwóch (przepisy nakazują posiadanie dwóch stołów w szpitalach o pojemności powyżej 200 łóżek).
  

Braki w dokumentacji

Dokumentacja wewnętrzna wchodząca w skład systemu zarządzania jakością była prowadzona nierzetelnie i przechowywana z naruszeniem zasad bezpieczeństwa. W archiwach szpitala brakowało części raportów z audytów, rocznych harmonogramów kontroli wewnętrznych, oficjalnego rejestru procedur medycznych, a także spisu zdarzeń niepożądanych za lata 2023–2024.

Gospodarowanie majątkiem i sprzętem medycznym

Zarządzanie mieniem ruchomym, w tym aparaturą medyczną, wymaga natychmiastowej poprawy. Dyrekcja nie dysponowała kompletnym i aktualnym spisem posiadanego wyposażenia. W wielu przypadkach brakowało dokumentów potwierdzających wykonanie obowiązkowych przeglądów technicznych urządzeń medycznych lub realizowano je po upływie wymaganych terminów.

Finanse szpitala

Przychody ogółem Warszawskiego Szpitala Południowego w analizowanych latach były następujące:

• 2022 r. – 127,6 mln zł.
• 2023 r.– 148,7 mln zł.
• 2024 r. – niemal 189,9 mln zł.
• 2025 r. (do końca września) – prawie 172,1 mln zł.
  

Głównym źródłem finansowania były kontrakty z NFZ (stanowiące od 80,8 proc. do 89,0 proc. przychodów w poszczególnych latach). Nieznaczny spadek udziału środków z NFZ w 2025 r. wynikał z pozyskania funduszy z Ministerstwa Zdrowia na realizację programu leczenia niepłodności. Program ten, rozpoczęty 1 czerwca 2024 r., wygenerował do końca tamtego roku przychód na poziomie 3 mln zł. W okresie od stycznia do września 2025 r. z tego samego źródła wpłynęło już niemal 9,9 mln zł, co przełożyło się na znaczący wzrost liczby pacjentów. Dodatkowo wzrosły wpływy z refundacji wynagrodzeń lekarzy rezydentów, co wiązało się ze zwiększeniem liczby miejsc specjalizacyjnych w szpitalu.

Podczas gdy 2022 r. szpital zamknął zyskiem netto w wysokości niemal 1,5 mln zł, kolejne lata przyniosły straty: niemal 3,7 mln zł straty w 2023 r. oraz ponad 1 mln zł w 2024 r.

30 września 2025 r. należności ogółem wynosiły 16,4 mln zł, z czego 85,71 proc. stanowiły płatności nieprzeterminowane.

Inne nieprawidłowości w zakresie finansów wykazane przez NIK:

• Uchybienia księgowe – nie zaktualizowano polityki rachunkowości (mimo zmiany nazwy i adresu spółki); wykazano rozbieżności pomiędzy zakładowym planem kont a rzeczywistym systemem finansowo-księgowym.
• Brak windykacji – nie podejmowano prób odzyskania kar umownych od dostawców spóźniających się z realizacją zamówień; rezygnowano z naliczania odsetek ustawowych za nieterminowe opłacanie faktur przez kontrahentów.
• Niegospodarność przy wynajmie – szpital nie sporządzał kalkulacji opłacalności i zyskowności dla wynajmowanych podmiotom zewnętrznym powierzchni i pomieszczeń.
  

NIK zwróciła także uwagę, że fatalny stan dokumentacji oraz liczne uchybienia proceduralne w 2025 r. były bezpośrednio powiązane z potężną rotacją kadrową w dziale administracji. Doprowadziło to do zjawiska utraty tzw. pamięci instytucjonalnej placówki.

Wnioski pokontrolne

Najwyższa Izba Kontroli skierowała do Prezes Zarządu Warszawskiego Szpitala Południowego następujące zalecenia:

• Uporządkowanie dokumentacji – wdrożenie działań naprawczych (odzyskanie i uzupełnienie dokumentów) oraz prewencyjnych (jasne podzielenie odpowiedzialności pracowniczej), aby zapewnić rzetelne prowadzenie i archiwizowanie dokumentacji dotyczącej zarządzania jakością i bezpieczeństwa pacjentów.
• Aktualizacja rejestrów – wprowadzenie procedur gwarantujących terminową aktualizację regulaminu organizacyjnego szpitala oraz bazy danych w RPWDL, tak aby były one zgodne ze stanem faktycznym i przepisami.
• Zgodność z kontraktem NFZ – dostosowanie organizacji pracy i miejsc świadczenia usług do zapisów umowy zawartej z NFZ.
• Higiena czasu pracy personelu – przebudowa harmonogramów i odciążenie kadry medycznej od obowiązków biurokratyczno-sprawozdawczych w celu wyeliminowania przypadków ekstremalnego przemęczenia pracowników.
• Naprawy techniczno-sanitarne – zaplanowanie, sfinansowanie i przeprowadzenie niezbędnych remontów oraz doposażenie gabinetów i prosektorium.
• Rozdzielenie działalności publicznej i komercyjnej – wprowadzenie ścisłego, fizycznego i harmonogramowego rozgraniczenia świadczeń bezpłatnych (NFZ) od usług płatnych.
• Ewidencja majątku – przeprowadzenie pełnej inwentaryzacji sprzętu medycznego oraz terminowe realizowanie przeglądów technicznych.
• Sformalizowanie struktury – zaprzestanie promowania w przestrzeni publicznej fikcyjnego Warszawskiego Centrum Chirurgii Kręgosłupa bądź oficjalne wcielenie tej jednostki w strukturę organizacyjną szpitala.
• Spójność systemów księgowych – prowadzenie stałego monitoringu kont syntetycznych, aby wyeliminować rozbieżności między polityką rachunkowości a systemem finansowo-księgowym.
• Poprawa windykacji – wdrożenie procedur usprawniających ściąganie należności i egzekwowanie kar umownych od niesolidnych kontrahentów.
• Rachunek ekonomiczny najmu – każdoraźne sporządzanie biznesowych kalkulacji opłacalności przed podpisaniem umów najmu szpitalnej przestrzeni oraz ściślejszy nadzór nad ich realizacją.

Raport w całości poniżej.