Zmiany w kluczowych przepisach dotyczących pielęgniarek i położnych

Ministerstwo zakłada, że nowa ustawa wejdzie w życie w marcu 2027 r. Ma zastąpić ustawę pochodzącą z 2011 r. „Projektowane przepisy będą w sposób kompleksowy i spójny regulowały zasady wykonywania zawodu pielęgniarki i zawodu położnej, uzyskiwania prawa wykonywania zawodu, prowadzenia rejestrów pielęgniarek i położnych, organizacji kształcenia przeddyplomowego oraz ustawicznego rozwoju zawodowego” – czytamy w uzasadnieniu. Projekt został opublikowany 15 maja. Organizacje biorące udział w konsultacjach mają 30 dni (od dnia otrzymania) na zgłaszanie uwag.

Dokument określa zasady: 

• wykonywania zawodu pielęgniarki i zawodu położnej;
• uzyskiwania prawa wykonywania zawodu pielęgniarki i zawodu położnej;
• prowadzenia rejestrów pielęgniarek i położnych;
• kształcenia przeddyplomowego pielęgniarek i położnych;
• ustawicznego rozwoju zawodowego.

Rozszerzenie uprawnień pielęgniarek i położnych

Nowa ustawa nadaje też pielęgniarkom i położnym nowe uprawnienia. Katalog udzielanych przez nie świadczeń ma być rozszerzony rozszerzony o:

• możliwość kierowania pacjentów na określone badania diagnostyczne,
• ordynowanie leków i wyrobów medycznych,
• udzielanie porad pielęgniarskich,
• możliwość stwierdzania zgonu w opiece paliatywnej i długoterminowej,
• przyznanie pielęgniarkom uprawnienia do orzekania o czasowej niezdolności do pracy do 5 dni.

Uznanie dla pracy pielęgniarki środowiskowej

W uzasadnieniu do projektowanych zmian MZ wyjaśnia, że projekt ustawy zakłada także uznanie pewnych obszarów, w których już obecnie pracują pielęgniarki, za wykonywanie zawodu. Jednakże z uwagi na fakt, że nie jest to w obecnym systemie prawnym uwzględnione, nie może być uznane jako w staż pracy w zawodzie pielęgniarki. „Za formę wykonywania zawodu będzie się uznawać pracę na stanowisku pielęgniarki w środowiskowych domach samopomocy lub w zakładach aktywności zawodowej, zakładach pracy chronionej lub ośrodkach rehabilitacji społecznej i zawodowej osób z niepełnosprawnościami. Obecnie zatrudnienie w tych miejscach nie jest traktowane jako forma wykonywania zawodu pielęgniarki i położnej” – czytamy.  

Poziomy kompetencji zawodowych pielęgniarki i położnej

Art. 6 i art. 7 nowej ustawy wprowadza jako nowe rozwiązanie poziomy kompetencji zawodowych pielęgniarki i położnej. Chodzi o:

• poziom pielęgniarki/położnej ogólnej,
• poziom pielęgniarki/położnej kwalifikowanej,
• poziom pielęgniarki/położnej klinicznej.

„Poziomy te będą zależne od ukończonego kształcenia przed i podyplomowego oraz od posiadanych kompetencji. Wprowadzenie poziomów kompetencyjnych ma umożliwić bardziej efektywne zarządzanie zasobami kadrowymi w ochronie zdrowia, lepsze dopasowanie zakresu świadczeń do posiadanych kwalifikacji oraz stworzenie przejrzystej ścieżki rozwoju zawodowego” – czytamy.

Ministerstwo Zdrowia informuje, że wykaz czynności zawodowych, a także wiedzy i kompetencji, pielęgniarek i położnych na poszczególnych poziomach kompetencji, zostanie określony w rozporządzeniu (akcie wykonawczym do ustawy). 

Pielęgniarki coraz starsze– Średnia wieku pielęgniarek wynosi 55 lat i ciągle się zwiększa – informuje przewodnicząca Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Pielęgniarek i Położnych Krystyna Ptok, ostrzegając, że jeśli nic się nie zmieni (nie będzie zachęt dla młodych ludzi, by wybierali ten zawód), to wkrótce pielęgniarek po prostu zabraknie.

Projekt wprowadza także nową grupę pielęgniarek i położnych – tzw. pielęgniarki i położne zaawansowanej praktyki APN. „Zgodnie z założeniami pielęgniarką lub położną zaawansowanej praktyki (advanced nursing practice - APN) będzie mogła być osoba, która posiada profesjonalną wiedzę, umiejętności i doświadczenie zawodowe do samodzielnej realizacji określonych świadczeń zdrowotnych. Pielęgniarka albo położna APN będzie samodzielną profesjonalistką, która będzie miała rozszerzony zakres uprawnień, odpowiedzialności oraz samodzielności zawodowej w stosunku do podstawowego zakresu kompetencji przewidzianych dla pielęgniarki albo położnej, na poszczególnych poziomach kompetencyjnych” – czytamy.

Dalej autorzy projektu wyjaśniają, że zgodnie w planowanymi rozwiązaniami, pielęgniarką lub położną APN będzie osoba, która uzyskała dyplom potwierdzający uzyskanie tytułu magistra pielęgniarstwa lub położnictwa i uzyskała tytuł specjalisty oraz posiada minimum 10 lat doświadczenia zawodowego, w tym co najmniej 5 lat udzielania świadczeń zdrowotnych w danej dziedzinie oraz będzie posiadała potwierdzenie kompetencji pielęgniarki lub położnej zaawansowanej praktyki. „Szacuje się, że liczba pielęgniarek i położnych APN będzie stanowiła ok. 2 proc. ogółu pielęgniarek i położnych zatrudnionych w systemie ochrony zdrowia” – czytamy.  

Położna po studiach pielęgniarskich 

Kolejne duże novum to zmiany w sposobie kształcenie położnych. Samorząd zawodowy pielęgniarek i położnych już wyraził zaniepokojenie ich kierunkiem. Na czym polega planowana nowość?

Jeśli projekt wszedłby w życie w obecnym kształcie, osoba która będzie chciała zostać położną, w pierwszej kolejności będzie musiała ukończyć studia I stopnia na kierunku pielęgniarstwo (trwające co najmniej trzy lata i obejmujące co najmniej 4600 godzin kształcenia zawodowego). Po studiach I stopnia będzie przechodzić dodatkowe kształcenie trwające co najmniej 18 miesięcy (co najmniej 3000 godzin).

Obowiązkowe szkolenie po przerwie w wykonywaniu zawodu

Art. 33 projektu nowej ustawy o zawodzie pielęgniarki i zawodzie położnej zakłada, że pielęgniarka lub położna, które nie wykonuje zawodu przez udzielanie świadczeń zdrowotnych (łącznie przez okres dłuższy niż 5 lat w okresie ostatnich 6 lat), a zamierza podjąć jego wykonywanie przez udzielanie świadczeń zdrowotnych, będzie miała obowiązek zawiadomić o tym właściwą okręgową radę pielęgniarek i położnych i odbyć trwające nie dłużej niż 6 miesięcy przeszkolenie pod nadzorem pielęgniarki lub położnej, legitymującej się co najmniej 5-letnim doświadczeniem zawodowym. 

Przeczytaj także: „Kto głodził pielęgniarki? ►”