Rak jądra u nastolatków we wczesnym stadium zazwyczaj rozwija się bezbólowo

Prof. Anna Raciborska, specjalista chorób dzieci, hematolog onkolog dziecięcy, kierownik Kliniki Onkologii i Chirurgii Onkologicznej Dzieci i Młodzieży w Instytucie Matki i Dziecka, wskazuje, że rocznie w Polsce rozpoznaje się ok. 30 złośliwych nowotworów jądra u chłopców i młodych mężczyzn w wieku poniżej 19 lat.

– W przedziale wiekowym 15–19 lat guzy jądra stanowią najważniejszy temat w obszarze zdrowia męskiego. Wywodzą się one przede wszystkim z komórek rozrodczych, a ich biologia oraz obraz histopatologiczny w dużej mierze zależą od wieku pacjenta i momentu pokwitania – mówi. 

Zmiana nowotworowa nie zawsze boli 

Jak wyjaśnia ekspertka, u dzieci poniżej piątego roku życia najczęstszym, choć skrajnie rzadkim złośliwym nowotworem jądra jest guz pęcherzyka żółtkowego. U nastolatków w wieku 12–18 lat dominują nowotwory zarodkowe nienasieniakowe, które stanowią ponad 50 proc. przypadków w tej grupie i mają często mieszaną budowę histopatologiczną. U młodych dorosłych rośnie natomiast udział nasieniaków.

Prof. Raciborska alarmuje, że niektóre nowotwory nienasieniakowe mogą rozwijać się bardzo szybko, a istotna progresja choroby może nastąpić już w ciągu kilku tygodni, podczas gdy nasieniaki zazwyczaj rozwijają się wolniej. Specjalistka zwraca uwagę na powszechny mit, że zmiana nowotworowa musi boleć. 

– Nowotwór jądra najczęściej jest niebolesny. Do objawów, które powinny wzbudzić czujność, należą niebolesny guzek, stwardnienie lub powiększenie jądra, zmiana konsystencji w dotyku oraz uczucie ciężkości w mosznie lub utrzymujący się dyskomfort. Każda nowa zmiana w okolicy jądra powinna zostać pilnie skonsultowana z lekarzem rodzinnym i zweryfikowana za pomocą badania USG – wskazuje ekspertka. 

Jej zdaniem wykrycie choroby bywa opóźnione przez wstyd i strach przed rozmową o zmianach w okolicach intymnych, a także przez mylne tłumaczenie objawów urazami mechanicznymi, np. otarciami od siodełka rowerowego. 

– W wykrywaniu tego typu nowotworów rola rodziców jest kluczowa - zbyt gwałtowna, nadmiernie emocjonalna reakcja na zgłaszane przez dziecko drobne dolegliwości może sprawić, że nastolatkowi trudniej będzie powiedzieć o poważniejszym problemie – mówi onkolog. 

Wczesne wykrycie daje niemal 100 proc. szans na wyleczenie

Jednocześnie podkreśla, że nowotwory jąder należą do najlepiej rokujących nowotworów złośliwych – pięcioletnie przeżycie w przypadku choroby ograniczonej do jądra wynosi około 99 proc., a dla wszystkich stadiów zaawansowania łącznie – około 95 proc.

– Wczesne wykrycie sprawia, że często wystarcza sam zabieg chirurgiczny, co przy prawidłowej funkcji drugiego jądra pozwala zachować sprawność seksualną oraz możliwość naturalnego ojcostwa – podkreśla.

W razie konieczności zastosowania bardziej zaawansowanego leczenia, przede wszystkim chemioterapii opartej na cisplatynie lub radioterapii, pojawia się ryzyko powikłań, takich jak uszkodzenie słuchu czy zaburzenia płodności. Dlatego przed rozpoczęciem terapii lekarze rozmawiają z nastolatkami i ich rodzicami o zabezpieczeniu płodności.

– U chłopców, którzy osiągnęli odpowiedni etap dojrzewania, możliwe jest zamrożenie nasienia – w Polsce procedura ta jest finansowana ze środków publicznych w ramach programu Ministerstwa Zdrowia. U młodszych chłopców, przed okresem pokwitania, metody te pozostają przedmiotem badań – mówi ekspertka.

Prof. Anna Raciborska zaznacza, że regularne samobadanie, np. pod prysznicem, oraz szybka reakcja na każdy niebolesny guzek lub zgrubienie dają ogromną szansę na wczesne rozpoznanie i uniknięcie intensywnego leczenia. 

– Najważniejsze pozostaje więc edukowanie młodych ludzi, zdejmowanie piętna tabu z tematu zdrowia intymnego oraz budowanie atmosfery zaufania w relacji rodzic-dziecko – podsumowuje lekarka.

Listopad pod znakiem męskiego zdrowia– Profilaktyka jest dziś w zasięgu ręki. Do dyspozycji są między innymi punkty badań profilaktycznych czy „10 dla zdrowia” dostępna w aplikacji mojeIKP – powiedziała szefowa resortu zdrowia.

Przeczytaj także: „Cena męskości. Co zabiera mężczyznom siedem lat życia?”