Wzrost przypadków sprzedaży wyrobów nikotynowych niepełnoletnim – to godzi w zdrowie publiczne

Program STOP18! to najdłużej funkcjonująca w Polsce inicjatywa zrzeszająca firmy, organizacje i instytucje, które angażują się w odpowiedzialną sprzedaż wyrobów nikotynowych i tytoniowych wyłącznie osobom pełnoletnim oraz w działania na rzecz zapobiegania sprzedaży takich wyrobów dzieciom i młodzieży. Program STOP18! działa od 1998 roku.

Od niemal trzech dekad STOP18! monitoruje skalę zjawiska oraz gromadzi informacje o potencjalnych przypadkach naruszania przepisów zakazu sprzedaży wyrobów tytoniowych i nikotynowych osobom poniżej 18. roku życia.

Skala zgłoszeń i odpowiedzialna sprzedaż

W 2025 roku najwięcej sygnałów dotyczących możliwego złamania zakazu sprzedaży wyrobów tytoniowych i nikotynowych osobom poniżej 18. roku życia spłynęło do programu STOP18! z:

• Mazowsza (122),
• Małopolski (95),
• Śląska (93).

Wszystkie zgłoszenia są regularnie i na bieżąco przekazywane właściwym organom ścigania, w celu ich dalszej weryfikacji i nadania właściwego biegu. Głównymi adresatami programu STOP18! są firmy handlowe i dystrybucyjne, mające w swojej ofercie wyroby tytoniowe lub nikotynowe.

– To właśnie pracownicy handlu stoją na pierwszej linii ochrony dzieci i młodzieży przed dostępem do wyrobów tytoniowych i nikotynowych. Mówimy o ponad 1,2 mln osób zatrudnionych w polskim handlu detalicznym, które każdego dnia podejmują decyzje mające realny wpływ na przestrzeganie prawa. Dlatego tak ważne jest wyposażanie ich w nowoczesne narzędzia i szkolenia, które pomagają skutecznie weryfikować wiek klientów i eliminować niepożądane zachowania – ocenia Maciej Ptaszyński, dyrektor generalny Polskiej Izby Handlu, jednego z partnerów wspierających program STOP18!

Firmy, które przystąpiły do programu STOP18!, zobowiązują się do przestrzegania trzech głównych zasad odpowiedzialnej sprzedaży wyrobów nikotynowych i tytoniowych:

• Nie sprzedajemy wyrobów nikotynowych osobom niepełnoletnim.
• Nie eksponujemy wyrobów nikotynowych obok towarów atrakcyjnych dla dzieci.
• Nie sprzedajemy wyrobów nikotynowych bez weryfikacji wieku kupującego.

W ostatnich latach program STOP18! szeroko wspierały instytucje publiczne, organizacje społeczne oraz firmy.

Poparcie dla STOP18! wyraziły w tym okresie m.in.: Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, Komenda Główna Policji, Krajowa Rada Komendantów Straży Miejskich i Gminnych, Związek Harcerstwa Polskiego, Towarzystwo Przyjaciół Dzieci, Polska Izba Handlu, Lewiatan, Kolporter, E.Leclerc, Tesco, Żabka, Philip Morris Polska, PKN Orlen, Shell czy RUCH.

Chodzi o zdrowie publiczne

Oznakowania „STOP18! Nie sprzedajemy wyrobów tytoniowych osobom niepełnoletnim” pojawiły się w setkach tysięcy punktów sprzedaży w całej Polsce. Wśród firm od lat realizujących zalecenia programu STOP18! jest m.in. sieć Lewiatan Holding S.A., zrzeszająca ponad 3 tys. sklepów na terenie całej Polski:

– Handel jest pierwszą i najważniejszą z linii odpowiedzialności w ograniczaniu dostępu dzieci i młodzieży do wyrobów nikotynowych. Nawet najbardziej rygorystyczne przepisy nie będą skuteczne bez ich konsekwentnego egzekwowania w codziennej pracy sprzedawców. Kluczowe znaczenie mają systematyczna weryfikacja wieku klientów, regularne szkolenia personelu oraz budowanie kultury odpowiedzialnej sprzedaży. Wspólne zaangażowanie sieci handlowych, producentów i instytucji społecznych może realnie ograniczyć dostępność wyrobów nikotynowych dla dzieci i młodzieży. Działając razem, możemy tworzyć rynkowe standardy, które chronią młodych ludzi i pokazują, że biznes potrafi działać odpowiedzialnie – tłumaczy Marcin Poniatowski, Członek Zarządu i Dyrektor ds. Marketingu w Lewiatan Holding S.A.

W Polsce sprzedaż wyrobów tytoniowych (np. papierosów, tytoniu do skręcania, tytoniu do podgrzewania) oraz wyrobów nikotynowych (np. e-papierosów czy saszetek nikotynowych) jest dozwolona wyłącznie do osób pełnoletnich. Od lipca 2025 roku w Polsce zakazana jest sprzedaż osobom niepełnoletnim saszetek nikotynowych oraz e-papierosów i liquidów niezawierających nikotyny.

Przeczytaj także: „Tytoń – nieustanna walka dobra ze złem”, „To kraj niemal wolny od tytoniu” i „Część ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu niezgodna z konstytucją”.