Zdrowotna ofensywa Tuska (i nie tylko)

Projekt ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (druk nr 3157) przygotowany przez resort zdrowia to próba ukrócenia patologii – jego zapisy miałyby skończyć z medycznymi milionerami i wyzyskiem Narodowego Funduszu Zdrowia, są jedną z pięciu zdrowotnych ustaw (o pozostałych więcej na dole tekstu – w ramce), które 22 września (kiedy przyjął je rząd) były określane przez premiera Donalda Tuska jako te, które zapobiegną marnotrawieniu publicznych pieniędzy.

– Na ten dzień czekali Polacy, w szczególności pacjenci i większość lekarzy. Najważniejsze proponowane przez nas zmiany uniemożliwią wyzyskiwanie Narodowego Funduszu Zdrowia i pobieranie nieuzasadnionych zarobków, rażąco nieadekwatnych do realnego nakładu pracy – mówił 22 września jeszcze przed posiedzeniem Rady Ministrów, podczas którego przyjęto procedowane przepisy.

– Lekarz to zawód najwyższego zaufania społecznego – profesja niezwykle wymagająca, w której wynagrodzenia powinny być adekwatnie wysokie. Musimy jednak ostatecznie ukrócić praktyki, które doprowadziły do powstania grupy milionerów medycznych – i nie ma w tym określeniu cienia przesady. To osoby bezwzględnie wykorzystujące luki prawne. Dlatego w przygotowanych projektach podjęliśmy decyzję o ograniczeniu kominów płacowych. Wprowadzamy górny pułap zarobków, który nie będzie w żaden sposób dotkliwy dla osób pragnących uczciwie pracować – wyjaśnił premier Tusk.

Od tego czasu sporo się wydarzyło.

Spory były 20 października podczas drugiego czytania w Sejmie – pisaliśmy o tym w tekście „Gdzie jest lekarski sufit?”, i dzień później podczas posiedzenia sejmowej Komisji Zdrowia – informowaliśmy o tym w tekście „Limity pensji lekarskich z poprawkami”.

Ostatecznie minęło 30 dni i w Sejmie głosowano w sprawie limitów pensji lekarskich (a także pielęgniarek, położnych, ratowników medycznych, fizjoterapeutów, diagnostów laboratoryjnych oraz psychologów klinicznych).

W kuluarach do końca trwały negocjacje nad zebraniem odpowiedniej większości – zastrzeżenia zgłaszali nawet koalicjanci.

O swoich wątpliwościach wprost mówili poseł Polskiego Stronnictwa Ludowego Marek Sawicki i Wioleta Tomczak z Polski 2050, wiceprzewodnicząca sejmowej Komisji Zdrowia.

Ostatecznie nowe przepisy uzyskały poselskie poparcie.

Za ustawą o limitach wynagrodzeń i czasu pracy medyków głosowało 229 posłów, przeciw było 144, a 67 wstrzymało się od głosu – szczegółowe wyniki głosowania na stronie internetowej: www.sejm.gov.pl/67/149.

Na co zgodzili się posłowie?

W uchwalonej nowelizacji wprowadzono maksymalną stawkę godzinową w wysokości jednej dwudziestej minimalnego wynagrodzenia brutto (ok. 240 zł).

Miesięczna pensja – przy dwóch etatach – nie będzie mogła przekraczać szesnastokrotności płacy minimalnej (ok. 76,8 tys. zł brutto). Limity będą systematycznie waloryzowane wraz ze wzrostem minimalnego wynagrodzenia w gospodarce.

Górne stawki nie obejmują jednak nagród jubileuszowych, dodatkowego wynagrodzenia rocznego czy odpraw. Wyższe limity (dwunastokrotność przy jednym etacie) przewidziano między innymi dla kadry kierowniczej.

W ustawie ograniczono też łączny czas pracy medyków do 320 godzin miesięcznie (równoważnik dwóch etatów). Co ważne, do tego limitu nie wlicza się dyżurów pod telefonem (pozostawania w gotowości do udzielania świadczeń poza placówką) ani czasu gotowości do pomocy w miejscu zamieszkania pacjenta.

Lekarze wykonujący świadczenia w szpitalach i przyszpitalnych poradniach będą musieli być zatrudnieni na przynajmniej pół etatu, bez względu na rodzaj umowy. Z tego wymogu zwolniono przedstawicieli deficytowych specjalizacji: geriatrów, psychiatrów i patomorfologów.

W trakcie prac zrezygnowano z najbardziej krytykowanego przez związki zawodowe przepisu, który pozwalał na zwalnianie pracowników z pominięciem ochrony wynikającej z Kodeksu pracy (na przykład w wieku przedemerytalnym lub kobiet w ciąży). Na dostosowanie umów do nowych realiów kierownicy podmiotów medycznych otrzymali sześć miesięcy. Do podjęcia pracy u kolejnego świadczeniodawcy niezbędna będzie zgoda dotychczasowego pracodawcy.

Niemal jednogłośnie Sejm poparł wnioski mniejszości autorstwa posła Janusza Cieszyńskiego z klubu Rozwój Plus – w poprawce zapisano, że lekarz otrzyma zakaz pracy w publicznym systemie, jeśli:

• poświadczy nieprawdę w dokumencie stanowiącym podstawę rozliczenia świadczeń z funduszem,
• sfałszuje ewidencję czasu lub miejsca ich udzielania,
• wystawi pacjentowi fikcyjne zaświadczenie o niezdolności do pracy.

Decyzję w formie administracyjnej wyda prezes funduszu, a sam zakaz potrwa od miesiąca do ośmiu lat. Przy kolejnym naruszeniu wykluczenie z publicznej ochrony zdrowia będzie dożywotnie. Lekarz będzie musiał także informować swoich prywatnych pacjentów o nałożonej sankcji, a prezes NFZ poprowadzi jawny rejestr teleinformatyczny ukaranych lekarzy. Od decyzji przysługuje odwołanie do sądu. Orzeczenie zakazu nie zwalnia medyka z odpowiedzialności karnej.

– Zły dzień dla złodziei, dobry dzień dla NFZ – podsumował Janusz Cieszyński.

– Lekarz, który okrada fundusz, powinien być odsunięty od pracy w systemie publicznym – dodał.

W ustawie poszerzono też kompetencje funduszu. Zwiększenie zatrudnienia w pionie kontroli o mniej więcej 400 nowych pracowników ma poprawić skuteczność wykrywania tzw. upcodingu (zawyżania wycen poprzez wykazywanie w dokumentacji droższych procedur niż te faktycznie zrealizowane).

Zmodyfikowano też procedurę powoływania dyrektorów oddziałów wojewódzkich NFZ – uprawnienie to, odebrane ministrowi zdrowia, będzie w gestii prezesa funduszu.