Retifanlimab z pozytywną opinią CHMP w raku kanału odbytu

Rekomendacja obejmuje zastosowanie leku w skojarzeniu z karboplatyną i paklitakselem w pierwszej linii leczenia dorosłych pacjentów z przerzutowym lub miejscowo nawrotowym, nieresekcyjnym rakiem płaskonabłonkowym kanału odbytu. Decyzja Komisji Europejskiej w sprawie zmiany pozwolenia na dopuszczenie do obrotu spodziewana jest w ustawowym terminie po przyjęciu opinii CHMP.

Rak płaskonabłonkowy kanału odbytu (SCCA – squamous cell carcinoma of the anal canal) jest nowotworem rzadkim, jednak w chorobie przerzutowej oraz w przypadku nieresekcyjnej wznowy miejscowej rokowanie jest niekorzystne. Dotychczas standardem leczenia pierwszej linii w chorobie zaawansowanej była chemioterapia oparta na połączeniu związków platyny z taksanami. Wprowadzenie immunoterapii anty-PD-1/-PD-L1 otworzyło nowe możliwości terapeutyczne, szczególnie w nowotworach o etiologii wirusowej i wysokiej immunogenności, do których należy większość przypadków raka odbytu związanego z zakażeniem wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV – human papillomavirus).

Retifanlimab jest ludzkim przeciwciałem monoklonalnym klasy IgG4 skierowanym przeciw receptorowi PD-1, którego blokada prowadzi do przywrócenia aktywności przeciwnowotworowej limfocytów T poprzez zahamowanie sygnałów immunosupresyjnych w mikrośrodowisku guza.

Nowe wskazanie przewiduje stosowanie retifanlimabu w skojarzeniu z karboplatyną i paklitakselem jako terapii pierwszej linii u dorosłych chorych z przerzutowym lub miejscowo nawrotowym, nieresekcyjnym rakiem płaskonabłonkowym kanału odbytu. Takie podejście stanowi istotną zmianę paradygmatu terapeutycznego, ponieważ dotychczas immunoterapia była zarezerwowana głównie dla kolejnych linii leczenia po niepowodzeniu chemioterapii. Integracja immunoterapii z chemioterapią w pierwszej linii ma na celu uzyskanie efektu synergistycznego poprzez indukcję immunogennej śmierci komórki nowotworowej oraz zwiększenie ekspozycji antygenów nowotworowych, co może przekładać się na wydłużenie czasu przeżycia wolnego od progresji (PFS – progression-free survival) oraz całkowitego przeżycia (OS – overall survival).

Pozytywna opinia CHMP opiera się na wynikach badań klinicznych wykazujących istotną klinicznie poprawę skuteczności leczenia przy akceptowalnym profilu bezpieczeństwa. Chociaż szczegółowe dane liczbowe zostaną przedstawione w zaktualizowanej charakterystyce produktu leczniczego, dotychczasowe doniesienia wskazują na wydłużenie mediany PFS oraz trend w kierunku poprawy OS w porównaniu ze standardową chemioterapią. Profil działań niepożądanych pozostaje zgodny z inhibitorami PD-1 i obejmuje przede wszystkim działania niepożądane o podłożu immunologicznym, takie jak zapalenie tarczycy, zapalenie jelita grubego czy zapalenie płuc, które wymagają wczesnego rozpoznania i wdrożenia leczenia immunosupresyjnego zgodnie z obowiązującymi wytycznymi.

Warto podkreślić, że retifanlimab posiada już zarejestrowane wskazanie w monoterapii w pierwszej linii leczenia dorosłych pacjentów z przerzutowym lub miejscowo zaawansowanym nawrotowym rakiem z komórek Merkla (MCC – Merkel cell carcinoma) niekwalifikujących się do leczenia chirurgicznego ani radioterapii radykalnej. Rozszerzenie wskazań na raka płaskonabłonkowego kanału odbytu stanowi zatem kolejny krok w rozwoju zastosowań klinicznych tej cząsteczki w nowotworach o wysokiej immunogenności.

Z perspektywy praktyki klinicznej rekomendacja EMA ma istotne znaczenie dla standaryzacji leczenia w Unii Europejskiej oraz może wpłynąć na aktualizację wytycznych towarzystw naukowych w zakresie terapii zaawansowanego raka odbytu.