„Lex szarlatan” pozwoli działać szybciej i skuteczniej
– Nowelizacja ma przede wszystkim pozwolić działać szybciej: monitorować działalność szarlatanów na bieżąco, ostrzegać obywateli i skuteczniej ograniczać skalę oszustw. Państwo musi mieć możliwość reagowania również wtedy, gdy ktoś świadomie wykorzystuje luki w systemie – mówi o ustawie „Lex szarlatan” Bartłomiej Chmielowiec, rzecznik praw pacjenta.
Projekt nowelizacji ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, nazywanej potocznie „Lex szarlatan”, został przyjęty przez Radę Ministrów, kolejnym krokiem są prace w Sejmie. Bartłomiej Chmielowiec, pytany przez „Rzeczpospolitą” o to, czy jest to wystarczające narzędzie do ukrócenia pseudomedycznych praktyk, opowiada, że „na obecną chwilę to najlepsze możliwe rozwiązanie, jakie można było zaproponować, aby poradzić sobie z gigantycznym problemem narastającej szarlatanerii”.
– Oczywiście, jak każdy akt prawny, ta ustawa będzie musiała zderzyć się z praktyką. Nie da się przewidzieć wszystkich sytuacji, które pojawią się po jej wejściu w życie, dlatego zakładamy, że w zależności od doświadczeń może wymagać dalszych nowelizacji – zastrzega. – Natomiast dziś uważam, że proponowane mechanizmy są wystarczające i jeśli Rzecznik Praw Pacjenta je otrzyma, będą skutecznie wykorzystywane do ochrony pacjentów – mówi.
Bartłomiej Chmielowiec tłumaczy, że jednym z powodów, dla których pacjenci nie zgłaszają pseudomedycznych praktyk, jest fakt, że obecnie Rzecznik Praw Pacjenta nie ma jeszcze pełnych możliwości bezpośredniego przeciwdziałania temu zjawisku. Nowelizacja ma to zmienić.
Co w rozumieniu „Lex szarlatan” może zostać uznane za pseudomedycynę?
Rzecznik praw pacjenta w wywiadzie dla „Rz” wyjaśnia, że z punktu widzenia projektowanych przepisów, kluczowe jest to, jakie właściwości ktoś przypisuje oferowanym usługom lub produktom. – Ta ustawa nie jest skierowana przeciwko masażom, jodze, akupunkturze czy sklepom zielarskim, pod warunkiem że nikt nie nakłania do stosowania ich zamiast sprawdzonej terapii. Problem zaczyna się wtedy, gdy ktoś przekonuje pacjentów, że zioła wyleczą stwardnienie rozsiane albo akupunktura – nowotwór nerki. To nie ma nic wspólnego z medycyną, to jest po prostu oszustwo – argumentuje.
Stosuje też analogię do przepisów chroniących obywateli przed oszustwami finansowymi i piramidami finansowymi – skoro w tym przypadku państwo decyduje się na nakładanie ograniczeń na niektóre formy działalności, tym bardziej powinno mieć możliwość interwencji wobec osób żerujących na chorobie i strachu pacjentów. – Bo mówimy nie tylko o pieniądzach, choć te pseudoterapie często kosztują fortunę, ale przede wszystkim o zdrowiu i życiu ludzi – podsumowuje.
Rzecznik odnosi się też do wątpliwości zgłaszanych przez przedsiębiorców, którzy sygnalizują, że projektowane przepisy są zbyt szerokie i mogą uderzać w legalnie działające podmioty. – Rozumiem argumentację pracodawców i obawy związane z tym, że Rzecznik Praw Pacjenta otrzymuje dodatkowe uprawnienia kontrolne. Trzeba jednak jasno powiedzieć: rolą RPP jest ochrona pacjenta tam, gdzie dochodzi do naruszeń jego praw. Te przepisy nie są wymierzone w legalnie działające placówki, ale mają umożliwić skuteczne reagowanie w sytuacjach rażących naruszeń praw pacjenta – odpowiada Chmielowiec.
Ze strony przedsiębiorców płyną też sygnały, że nowe przepisy pozwolą na karanie dyrektorów placówek medycznych za problemy z jakością. Według rzecznika nie ma podstaw do takich obaw. Zaznacza też, że nowe mechanizmy nie działają automatycznie. Nie są to również rozwiązania wymierzone w dyrektorów placówek. – Chodzi wyłącznie o sytuacje skrajne, w których dziś brakuje skutecznych możliwości reakcji – zapewnia Bartłomiej Chmielowiec.
Przeczytaj także: „«Lex szarlatan» w pytaniach i odpowiedziach”.
