Kierunek – opieka środowiskowa

Dr René Keet, przewodniczący Europejskiej Sieci Świadczeniodawców Usług Zdrowia Psychicznego, opisuje zmiany w polskim systemie ochrony zdrowia psychicznego. – Skuteczna opieka w zakresie zdrowia psychicznego wykracza poza samo leczenie kliniczne i zależy od lokalnych ekosystemów opieki i wsparcia – podkreśla.

„Menedżer Zdrowia” publikuje komentarz dr. René Keeta, przewodniczącego zarządu Europejskiej Sieci Świadczeniodawców Środowiskowych Usług Zdrowia Psychicznego (European Community Mental Health Service Providers Network – EUCOMS) z książki „Fundamenty moralne w reformie ochrony zdrowia: sukces lub upadek centrów zdrowia psychicznego”
Zagraniczny ekspert opisuje zmiany w polskim systemie ochrony zdrowia psychicznego
Podkreśla, że trwała reforma musi być zakorzeniona w lokalnych realiach

Opieka środowiskowa w systemie ochrony zdrowia psychicznego nie jest już jedynie aspiracją. Stała się kierunkiem zmian w znacznej części Europy, wspieranym przez rosnącą liczbę dowodów naukowych na jej skuteczność oraz wdrażanym – przy zróżnicowanych podejściach i na różnym poziomie zaawansowania – w krajowych systemach ochrony zdrowia. Pytanie, przed którym stoją decydenci, dotyczy już w mniejszym stopniu tego, czy zmierzać w stronę środowiskowej ochrony zdrowia psychicznego, a bardziej tego, jak skalować ten proces w sposób trwały oraz z zachowaniem mocnych stron istniejących rozwiązań.

Z perspektywy EUCOMS doświadczenia międzynarodowe dostarczają ważnych lekcji. W całej Europie i poza nią rozwój środowiskowych usług zdrowia psychicznego wiązał się z poprawą dostępu do opieki, zachowaniem ciągłości wsparcia oraz większą zdolnością docierania do osób, które w przeciwnym razie mogłyby pozostawać poza systemem. Co istotne, modele te umieszczają zdrowienie w centrum opieki – wspierając osoby nie tylko w redukcji objawów klinicznych, lecz także w odbudowywaniu satysfakcjonującego życia w swoim środowisku, utrzymywaniu ról społecznych oraz pełnym uczestnictwie w życiu społecznym. Praktyka zorientowana na zdrowienie uznaje, że skuteczna opieka w zakresie zdrowia psychicznego wykracza poza samo leczenie kliniczne i zależy od lokalnych ekosystemów opieki i wsparcia, w których służba zdrowia, pomoc społeczna, organizacje społeczne oraz osoby z doświadczeniem własnym współpracują na rzecz podtrzymywania procesu zdrowienia.

Raport „Fundamenty moralne w reformie ochrony zdrowia: sukces lub upadek centrów zdrowia psychicznego” stanowi wkład w ważną dyskusję o przyszłości systemu ochrony zdrowia psychicznego w Polsce, szczególnie w odniesieniu do rozwoju centrów zdrowia psychicznego oraz szerszego zwrotu ku opiece środowiskowej. Analizując proces reformy przez pryzmat określonej teorii, autorzy zachęcają do refleksji nad wartościami, rozwiązaniami instytucjonalnymi i praktycznymi wyzwaniami, które kształtują transformację systemu. Przedstawione perspektywy odzwierciedlają złożoność procesów reform, z którymi mierzy się obecnie wiele krajów w Europie.

Jako Europejska Sieć Świadczeniodawców Usług Zdrowia Psychicznego (EUCOMS), uważamy, że trwała reforma musi być zakorzeniona w lokalnych realiach. Doświadczenia międzynarodowe i dobre praktyki dostarczają cennych lekcji, jednak systemów zdrowia psychicznego nie da się przekształcić przez proste przenoszenie gotowych rozwiązań. Trwały postęp pojawia się wtedy, gdy reformy opierają się na istniejących zasobach, dostosowują się do lokalnego kontekstu oraz angażują profesjonalistów, organizacje i społeczności odpowiedzialne za realizację opieki. Konstruktywna debata – oparta na dowodach naukowych, doświadczeniu ekspertów oraz wysłuchaniu osób korzystających z usług i tych, którzy je świadczą – jest niezbędna do budowania systemów ochrony zdrowia psychicznego, które są zarówno skuteczne, jak i humanitarne.

W EUCOMS nadal będziemy z zainteresowaniem śledzić przebieg reformy w Polsce.

Tekst dr René Keeta, przewodniczącego zarządu Europejskiej Sieci Świadczeniodawców Środowiskowych Usług Zdrowia Psychicznego (European Community Mental Health Service Providers Network – EUCOMS) pochodzi z opublikowanej w sieci książki autorstwa Tomasza Rowińskiego i Anny Depukat „Fundamenty moralne w reformie ochrony zdrowia: sukces lub upadek centrów zdrowia psychicznego”.

O ekspercie

Dr René Keet to specjalista psychiatrii, trener i badacz specjalizujący się w środowiskowej ochronie zdrowotnej w obszarze zdrowia psychicznego oraz usługach zorientowanych na zdrowienie (recovery-oriented approach).

Przewodniczy European Community Mental Health Service Providers Network (EUCOMS). Doradzał wielu krajom europejskim w transformacji systemów ochrony zdrowia psychicznego. Przez dziesięciolecia pełnił funkcję dyrektora w ramach środowiskowych usług oraz FIT Academy w GGZ Noord-Holland-Noord, jednej z czołowych organizacji świadczących usługi zdrowia psychicznego w Holandii. Ma wyjątkowe doświadczenie w zarządzaniu i superwizji zespołów środowiskowych, w partnerstwach dotyczących współpracy międzysektorowej oraz w dialogu dotyczącym polityk publicznych.

Jest współautorem publikacji poświęconych zasadom środowiskowych usług zdrowia psychicznego, opiece zorientowanej na zdrowienie, modelowi Flexible Assertive Community Treatment (FACT) oraz usprawnianiu sposobu organizacji i świadczenia usług zdrowia psychicznego.