Chaos, a nie reforma

Dr Anna Depukat, specjalistka psychiatrii ze Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie, członkini Rady do spraw Zdrowia Psychicznego przy Ministrze Zdrowia, w mediach społecznościowych odniosła się do znowelizowanego zarządzenia prezesa NFZ z 10 kwietnia w sprawie umów o realizację programu pilotażowego w centrach zdrowia psychicznego (szczegóły dotyczące zarządzenia: Zmiany w funkcjonowaniu CZP – nowe zarządzenie).

Jak wskazała specjalistka, pomimo negatywnej opinii Rady ds. Zdrowia Psychicznego przy MZ, stanowiska gremiów eksperckich, w tym Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego, oraz głosu pacjentów, rodzin i klinicystów, prezes NFZ opublikował zarządzenie w praktycznie niezmienionej formie.

Zdaniem dr Depukat szef NFZ „opatrzył je narracją w mediach, która, niestety, mija się z rzeczywistością”. 

– Pada argument, że jedne CZP obejmują opieką 5–6 proc. populacji, a inne 1,5 proc., przy tym samym finansowaniu. To uproszczenie, które nie oddaje realiów systemu – uważa specjalistka. 

Ponieważ, jak tłumaczy:

• centra finansują świadczenia pacjentów spoza swojego obszaru (tzw. świadczenia pozarejonowe),
• przy niższym „pokryciu” własnej populacji środki są realnie transferowane do innych podmiotów,
• skala tych korekt rośnie i istotnie wpływa na sytuację finansową CZP.

– To nie jest zatem system takich samych pieniędzy za różną pracę – podkreśla dr Depukat, dodając, że problemy systemowe są znane od dawna i są to:

• rosnąca liczba świadczeń pozarejonowych,
• wydłużający się czas hospitalizacji,
• nierównomierne obciążenie centrów.

– I co najważniejsze – te dane już są w systemie – dodaje ekspertka.

– Nie trzeba tworzyć rozbudowanego, obciążającego systemu sprawozdawczości, żeby je zidentyfikować i korygować model. Więc pojawia się zasadnicze pytanie: czemu tak naprawdę służy ta nowelizacja? Bo na pewno nie jest to rozwiązanie prorozwojowe dla psychiatrii środowiskowej – stwierdza dr Depukat, zaznaczając, że znowelizowane zarządzenie to nie jedynie „kosmetyczne zmiany”, tylko „fundamentalna zmiana logiki pracy systemu.” 

Specjalistka przedstawia skalę tych zmian:

• 48 produktów sprawozdawczych → 296 produktów,
• jeden katalog → 4 odrębne katalogi ,
• każda ścieżka pacjenta = dziesiątki decyzji kodowania,
• każda pomyłka = ryzyko braku zapłaty.

– W praktyce oznacza to ogromny wzrost złożoności,  wysokie ryzyko błędów (system XML nie wybacza),  pełne przeniesienie ryzyka finansowego na podmiot leczniczy. błąd sprawozdawczy oznacza brak zapłaty za świadczenie, a błędów przy takiej skali komplikacji będzie wiele – tłumaczy dr Depukat.

Ponadto ekspertka wskazuje, jak wygląda system poza CZP. Podkreśla, że hospitalizacje psychiatryczne są często realizowane przez już dziś przeciążone szpitale, i które staną się jeszcze bardziej obciążające finansowo. Ponieważ, jak tłumaczy, błędy będą blokować rozliczenia, koszty rosną, wyceny od lat nie nadążają za rzeczywistością.

– Szpitale psychiatryczne już dziś działają na granicy – brak realnej wyceny świadczeń, wieloletnia luka finansowa,  pogarszająca się jakość i bezpieczeństwo. Efekt? Coraz częściej trzeba wybierać: jakość i bezpieczeństwo pacjenta czy przetrwanie finansowe podmiotu – pisze dr Depukat, zwracając uwagę na sposób wdrożenia.

– Brak czasu na przygotowanie,  brak wsparcia systemowego,  wejście w życie… wstecznie od 1 kwietnia – wymienia psychiatra. 

–To nie jest już tylko problem jednego zarządzenia – to problem standardów prowadzenia polityki publicznej. Bo jeśli ignoruje się głos ekspertów i praktyków, upraszcza się złożone mechanizmy w komunikacji publicznej, wprowadza się zmiany bez przygotowania systemu, to nie budujemy reformy. Budujemy chaos, za który zapłacą pacjenci i zespoły – uważa dr Anna Depukat. 

Platoński cień systemu publicznego zarządzaniaByły prezes Narodowego Funduszu Zdrowia Tadeusz Jędrzejczyk ocenia nowy projekt zarządzenia dotyczący centrów zdrowia psychicznego – wykorzystuje przy tym metaforyczne określenie.