Przepis, co płatnika chroni, a szpitali nie broni
123RF
Kiedy płatnik sięga po art. 132 ust. 6, rozmowa o zapłacie za nadwykonania limitowane natychmiast się kończy. Zgodnie z prawem nie są one zobowiązaniem Narodowego Funduszu Zdrowia. Przepis ten daje funduszowi absolutną ochronę, a szpitale zmusza do darmowego kredytowania leczenia.
- Z danych omówionych w Sejmie wynika, że w 141 ankietowanych szpitalach niezapłacone nadwykonania limitowane za trzy kwartały 2026 r. wyniosły 279 mln zł, z czego ponad 67 mln zł to koszty programów lekowych i chemioterapii
- Zastępca dyrektora Departamentu Ekonomiczno-Finansowego NFZ Marian Mackiewicz oficjalnie zapowiedział, że płatnik ureguluje te rachunki dopiero wtedy, gdy otrzyma na ten cel dodatkowe pieniądze z budżetu państwa
- Formalnie odmowę zapłaty argumentował art. 132 ust. 6 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, który zwalnia fundusz z finansowania leczenia planowego wykonanego przez placówki ponad zakontraktowaną kwotę
Szpitali nie broni...
21 października odbyło się posiedzenie Parlamentarnego Zespołu do spraw Szpitali Samorządowych dotyczące rozliczenia świadczeń w 2025 i 2026 r. przez placówki powiatowe i wojewódzkie. Szczegółowe dane finansowe, obrazujące systemową niewydolność, zaprezentował Piotr Cencora, dyrektor Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w Lubaczowie i przedstawiciel Ogólnopolskiego Związku Pracodawców Szpitali Powiatowych (OZPSP) – pisaliśmy o tym w tekście „Zakaz leczenia! To grozi śmiercią szpitali”.
Badaniem objęto próbę 589 podmiotów leczniczych. Z omówionych przez eksperta statystyk wynikało, że w 141 ankietowanych szpitalach nierozliczone nadwykonania za cały 2025 r. wynosiły 592 mln zł. Jednak po zaledwie trzech kwartałach 2026 r. (stan na 30 września) kwota tego niezapłaconego długu urosła do niemal 786 mln zł.
Złożyły się na to:
- świadczenia nielimitowane – 389 mln zł (wobec zaledwie 7 mln zł w całym 2025 r.),
- świadczenia limitowane – 279 mln zł (z czego ponad 67 mln zł stanowią programy lekowe i chemioterapia),
- ryczałt w systemie podstawowego szpitalnego zabezpieczenia (PSZ) – 118 mln zł.
Piotr Cencora mówił wprost, że problemów szpitalnictwa nie można sprowadzać do kompetencji kadry menedżerskiej. Mają one charakter systemowy i wynikają z poziomu finansowania, wycen oraz potężnych opóźnień w rozliczeniach z Narodowym Funduszem Zdrowia. Dyrektor z Lubaczowa ocenił, że szpitale stały się de facto kredytodawcami NFZ, akcentując zwłaszcza brak płatności za świadczenia limitowane.
A płatnika chroni...
Odpowiedź Mariana Mackiewicza, zastępcy dyrektora Departamentu Ekonomiczno-Finansowego Narodowego Funduszu Zdrowia, była do bólu szczera. Poinformował on, że fundusz zapłaci lecznicom tylko wtedy, gdy z budżetu państwa otrzyma na ten cel dodatkowe środki finansowe.
Fragment posiedzenia poniżej. Pod wideo dalsza część tekstu.
Wideo pochodzi ze strony internetowej: www.sejm.gov.pl/7F807CCA8.
– Fundusz nie dysponuje, niestety, pieniędzmi, które pozwoliłyby uregulować nadwykonania, szczególnie w zakresach limitowanych. Zresztą, zgodnie z ustawą o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, te nie są zobowiązaniami Narodowego Funduszu Zdrowia. Tak to ustawodawca określił – uciął Marian Mackiewicz, powołując się na art. 132 ust. 6.
To właśnie ten zapis stanowi formalną legitymację do niepłacenia za procedury wykonane ponad określoną w umowie kwotę. W praktyce płatnik uiszcza należności poza limitem wyłącznie za stany nagłe, bezpośrednio ratujące życie. Zdecydowana większość świadczeń limitowanych – w tym planowe zabiegi chirurgiczne, szeroka diagnostyka czy rehabilitacja – w tę ścisłą definicję się nie wpisuje, a koszty ich udzielenia obciążają wyłącznie budżety szpitali.
Przeczytaj także: „Zdrowie na kredyt” i „Leczenie na kredyt”.
