Wiek biorczyni ma znaczenie

Komórki jajowe od młodych dawczyń nie eliminują całkowicie wpływu starzenia się macicy u kobiet po 49. roku życia.

Młoda komórka jajowa dawczyni nie eliminują w pełni wpływu wieku biologicznego matki – po 49. roku życia odsetek udanych zabiegów i żywych urodzeń zauważalnie spada
Granice biologiczne czy statystyka – choć badanie wskazuje na wyższe ryzyko poronień, to wciąż wyniki dające realną szansę na dziecko, a wiek macicy nie musi oznaczać nagłej utraty receptywności
Dlaczego ocena stanu naczyń, metabolizmu oraz indywidualne testy molekularne endometrium (takie jak REIA) są dla powodzenia ciąży ważniejsze niż sama data urodzenia pacjentki?

Najnowsze badania pozbawiają złudzeń – starsze kobiety mają mniejsze szanse na skuteczne leczenie niepłodności, nawet jeśli korzystają z komórek jajowych młodych dawczyń. Wyraźny spadek skuteczności procedury oraz wzrost ryzyka poronienia obserwuje się od około 49. roku życia. Zdaniem badaczy przyczyną mogą być związane z wiekiem zmiany w błonie śluzowej macicy (endometrium) – to wnioski z tekstu „Advanced maternal age independently affects live birth and increases miscarriage risk in donor oocyte cycles”¹ opublikowanego w czasopiśmie „Human Reproduction”.

Dotychczas starzenie się układu rozrodczego postrzegano głównie jako problem dotyczący jajników. Zakładano, że zastąpienie oocytów pacjentki komórkami pobranymi od młodszych kobiet pozwala niejako „zresetować” biologiczny zegar rozrodczy.

Z przeanalizowanych danych dotyczących 1774 kobiet wynika jednak, że w grupie pacjentek w wieku 35–40 lat szansa na zajście w ciążę dzięki komórkom dawczyń i procedurze in vitro wynosiła 54 proc., podczas gdy u kobiet w wieku 49 lat i starszych spadała do około 43 proc. Odsetek żywych urodzeń zmniejszał się w tych grupach z 46 proc. do 32 proc., natomiast ryzyko poronienia wzrastało z 24 proc. do 38 proc.

Naukowcy podkreślają, że uzyskane wyniki nie powinny zniechęcać pacjentek do korzystania z tej metody.

– Wskaźniki powodzenia leczenia pozostają znaczące nawet w bardziej zaawansowanym wieku – zaznacza główna autorka badania, dr Beatrice Crestani z włoskiego ośrodka medycyny rozrodu wspomaganego.

Stanowisko to dzielą również polscy specjaliści.

– To ważne badanie, ale nie należy go interpretować jako dowodu na to, że po 49. roku życia macica nagle traci zdolność do przyjęcia zarodka. Autorzy przeanalizowali 2760 transferów u 1774 kobiet i wykazali związek wieku biorczyni z wynikiem leczenia. W najstarszej grupie odsetek żywych urodzeń na transfer spadł z 46,2 do 31,7 proc., a poronień wśród implantacji wzrósł z 24,2 do 37,6 proc. Wciąż są to jednak wyniki dające realną szansę na urodzenie dziecka – wskazuje prof. dr hab. n. med. Krzysztof Łukaszuk z Kliniki Leczenia Niepłodności INVICTA.

Warto sprostować, że podawane w prasie „dwukrotnie wyższe ryzyko poronienia” pochodzi ze skorygowanego ilorazu szans (OR = 2,07). Zdaniem ekspertów nie oznacza to, że surowe ryzyko wzrosło dokładnie dwukrotnie.

– Badanie ma charakter retrospektywny, pochodzi z jednego ośrodka i obejmuje wielokrotne transfery u części kobiet, czego nie uwzględniono w modelu statystycznym. Nie mierzono molekularnej receptywności ani biologicznego wieku endometrium, dlatego „starzenie się macicy” pozostaje jedynie hipotezą wyjaśniającą obserwację, a nie udowodnionym mechanizmem – wyjaśnia prof. Krzysztof Łukaszuk.

Kobiety poddające się procedurze powinny mieć świadomość, że komórki jajowe od dawczyń nie eliminują wszystkich skutków starzenia się organizmu.

– Młoda komórka jajowa w znacznym stopniu usuwa problem wieku oocytu, ale nie cofa zmian zachodzących w naczyniach, metabolizmie czy układzie odpornościowym pacjentki. Klinicznie nie powinniśmy jednak traktować wieku metrykalnego jako wyłącznego kryterium oceny. W praktyce oceniamy indywidualnie zarodek, dobór dawczyni, budowę jamy macicy, sposób przygotowania endometrium oraz jego funkcję. Wykonujemy między innymi test REIA analizujący molekularne cechy receptywności i immunoprofil endometrium, których w bazie IVI nie badano. W naszym materiale klinicznym nie obserwujemy tak wyraźnego załamania parametrów po określonych urodzinach. To pokazuje, jak istotna jest personalizacja terapii – podsumowuje prof. Krzysztof Łukaszuk.

Autorzy badania wyrażają nadzieję, że w przyszłości pojawią się metody pozwalające precyzyjniej przewidywać i ograniczać skutki starzenia się błony śluzowej macicy.

Przypis: