Zakładnik pod chmurami

Sprzeciw PAŻP rozpatruje Izba do spraw Zajęć we Francuskojęzycznym Sądzie Pierwszej Instancji w Brukseli. To ten sam organ, który 1 kwietnia 2026 r. orzekł, że Polska powinna odebrać około 64 mln dawek preparatów przeciw COVID-19 i zapłacić koncernowi 5 mld 644 mln zł.

1 lipca Europejska Organizacja do spraw Bezpieczeństwa Żeglugi Powietrznej (Eurocontrol – European Organization for the Safety of Air Navigation oraz Control) poinformowała polską agencję, że na mocy tego wyroku doszło do zajęcia kont, na które trafiają wpłaty z opłat nawigacyjnych.

Belgijski sędzia początkowo chciał odłożyć postępowanie do stycznia 2027 r. – wówczas ma zostać rozpatrzony sprzeciw Rumunii w analogicznej sprawie. Konta rumuńskiej agencji lotniczej również zamrożono po tym, jak sąd w Belgii wydał wyrok na korzyść Pfizera. Pod naciskiem polskich przedstawicieli sędzia zgodził się jednak przyspieszyć bieg wydarzeń i wyznaczył termin na 15 października.

– Zajęte jest 80 proc. naszych przychodów. Skala egzekucji komorniczej odpowiada naszym pięcioletnim wpływom. W związku z tym cały spór potencjalnie może w bardzo istotny sposób wpłynąć na zapewnienie kontroli ruchu lotniczego w polskiej przestrzeni powietrznej – przyznała szefowa PAŻP.

– Jesteśmy zakładnikiem sprawy, która nas nie dotyczy – dodała.

Jaworska-Maćkowiak liczyła na to, że sąd rozpatrujący sprzeciw weźmie pod uwagę Protokół dodatkowy do umowy między Królestwem Belgii a Eurocontrol. Dokument, który wszedł w życie 9 sierpnia, ma na celu wzmocnienie immunitetu tej organizacji. Przepisy mają chronić finanse pochodzące z opłat trasowych pobieranych od linii lotniczych i przekazywanych państwom członkowskim. Protokół stanowi, że środki te – podobnie jak majątek i rachunki bankowe Eurocontrol – nie mogą podlegać zajęciom komorniczym, a sama organizacja nie może zrzec się tej ochrony prawnej.

– On ma zapewnić to, że w polskiej czy jakiejkolwiek innej sprawie dotyczącej europejskich agencji tego typu zajęcie komornicze przez stronę trzecią, kompletnie niezwiązaną ze sprawą główną, nigdy więcej nie będzie możliwe. Nie zostało to jednak w ogóle wzięte pod uwagę – zaznaczyła szefowa PAŻP.

Podczas rozprawy pełnomocnik Pfizera bronił decyzji o zajęciu środków. Przekonywał, że gdyby Polska uregulowała należność za szczepionki zgodnie z wyrokiem sądu, do całej sytuacji w ogóle by nie doszło. Odpowiedział też na zarzuty agencji dotyczące zagrożenia ciągłości działania, twierdząc, że to jedynie teoria, a w praktyce polski rząd będzie w stanie sfinansować działalność PAŻP.

Przedstawiciele polskiej agencji akcentowali przed sądem, że brak dopływu funduszy z opłat nawigacyjnych stawia pod znakiem zapytania bezpieczeństwo przestrzeni powietrznej w Polsce – szczególnie wymagającej w kontekście trwającej wojny w Ukrainie. Zwracali również uwagę, że PAŻP nie jest finansowana z budżetu państwa, co w zaistniałej sytuacji grozi jej upadłością.

Według szefowej agencji do tej pory zajęto 73 mln euro, czyli około 300 mln zł. Odroczenie sprawy przez belgijski sąd oznacza, że kwota ta może wzrosnąć ponad dwukrotnie.

– Oznacza to konieczność zapewnienia finansowania kryzysowego – dodała.

Przypomnijmy – po tym, jak Polska w kwietniu 2022 r. jednostronnie odstąpiła od umowy na dostawę szczepionek przeciw COVID-19, Pfizer skierował sprawę do sądu w Belgii, gdzie podpisano porozumienie. Ministerstwo Zdrowia złożyło apelację od wyroku sądu w Brukseli 3 sierpnia, wnioskując równocześnie o wstrzymanie jego wykonalności do czasu rozstrzygnięcia przez sąd odwoławczy.

Przeczytaj także: „Pfizer vs. Polska. Koncern komentuje wyrok w sprawie szczepionek przeciw COVID-19”,  „Zastrzyk w skrzydło – Dariusz Klimczak stwierdził, że nie zaboli” i „Pfizer uziemia PAŻP”.