Zasady RDTL się zmienią, ale pacjent dalej się nie odwoła
Brak jednolitej praktyki oddziałów wojewódzkich NFZ, niepewność finansowania terapii, ograniczona przewidywalność procedury oraz brak przejrzystej i efektywnej ścieżki odwoławczej – to tylko niektóre problemy, które zgłaszają wobec procedury ratunkowego dostępu do technologii lekowych (RDTL) organizacje pacjenckie. Resort zdrowia w tej chwili konsultuje wewnętrznie projekt nowych przepisów.
Leki w ramach procedury RDTL finansuje resort zdrowia dotacją celową, którą przekazuje do Narodowego Funduszu Zdrowia w miesięcznych transzach.
RDTL teraz może uruchomić szpital III stopnia, ogólnopolski, onkologiczny, pulmonologiczny lub pediatryczny.
Bariery w stosowaniu procedury RDTL
Na problemy z RDTL wskazuje w interpelacji poselskiej posłanka Danuta Jazłowiecka.
– Do mojego biura poselskiego wpływają sygnały od organizacji pacjentów oraz środowisk klinicznych, które wskazują na potrzebę dalszej analizy praktycznego działania procedury RDTL, w szczególności w kontekście zapewnienia ciągłości leczenia oraz przewidywalności decyzji administracyjnych – pisze do resortu zdrowia. Wskazuje, że praktyka różnych oddziałów NFZ jest niejednolita, jeśli chodzi o stosowanie RDTL. Finansowanie w ramach procedury jest niepewne i brakuje jednoznacznej ścieżki odwoławczej dla pacjenta – czytamy na portalu Prawo.pl.
O tych problemach pisały organizacje pacjenckie w niedawnym apelu do MZ.
– Z perspektywy pacjentów zasadne wydaje się więc zwrócenie uwagi na potrzebę bardziej jednolitej i przewidywalnej praktyki stosowania przepisów o RDTL, tak aby kwestie proceduralne i finansowe nie stanowiły dodatkowej bariery w dostępie do leczenia – pisali przedstawiciele organizacji pacjenckich.
Problemy z RDTL-em odnotował też raport Najwyższej Izby Kontroli w 2023 r. Główną barierą było m.in. zbyt długie rozpatrywanie wniosku przez MZ, a z drugiej strony szpitale musiały czekać nawet ponad rok na weryfikację sprawozdań i otrzymanie refundacji z NFZ za RDTL.
Refundacja na ratunek
Wiceminister zdrowia Tomasz Maciejewski w odpowiedzi na interpelację posłanki podkreślił, że sygnały o niejednolitych praktykach oddziałów NFZ-u względem RDTL były incydentalne. Z drugiej strony jednak, jak pisze wiceminister Maciejewski, resort dostrzega problemy z procedurą ratunkową, ale dotyczą one przede wszystkim roli RDTL jako procedury przejściowej do systemowej refundacji leków, która w ocenie ministra zdrowia jest obecnie jest bardzo niewielka. Problemy dotyczą też procesu weryfikacji wniosków.
– W celu rozwiązania problematycznych kwestii wskazanych powyżej, minister zdrowia przygotował projekt ustawy o zmianie ustawy prawo farmaceutyczne oraz niektórych innych ustaw, który w założeniu ma za zadanie wprowadzić nowe mechanizmy indywidualnego finansowania leków (np. Zastosowanie Podyktowane Współczuciem – odpowiednik procedury compassionate use), a także uregulować istniejące procedury finansowania leków na potrzeby indywidualnych pacjentów, w tym również RDTL – wskazał wiceminister.
Elektronizacja RDTL zniweluje nierówności?
Jak informuje, projekt ustawy o refundacji indywidualnej (z 30 czerwca 2026 r.) modyfikuje przepisy dotyczące RDTL w zakresie:
- wystandaryzowanego wzoru wniosku,
- kilkustopniowej ocenie wniosku o sfinansowanie leku z udziałem ekspertów klinicznych, a niekiedy także Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji,
- optymalizacji wydatkowania środków finansowych np. skierowanie środków na nowe technologie lekowe,
- obowiązku publikacji przez MZ wykazu leków podlegających finansowaniu w ramach RDTL, co ma zwiększyć przejrzystość procedury,
- pełnej elektronizacji RDTL,
- przywrócenia RDTL roli mechanizmu przejściowego do systemowej refundacji leków, dzięki czemu możliwe będzie finansowanie leków nie w trybie indywidualnym, ale dla całej populacji pacjentów spełniających kryteria włączenia do danej terapii.
Maciejewski zaznaczył, że standaryzacja oraz elektronizacja RDTL przyczyni się do zachowania spójności procedury i wyeliminowania nierówności w dostępie do leków finansowanych w ramach tego mechanizmu, które mogą obecnie wynikać m.in. z różnych stanowisk NFZ w zakresie zasadności finansowania danego leku.
Podkreślił zarazem, że obecnie nie przewiduje się wprowadzenia do przepisów dotyczących RDTL zmian polegających na umożliwieniu odwołania się przez pacjenta od negatywnych decyzji w sprawie finansowania danego leku w ramach mechanizmu RDTL.
Obecnie projekt ustawy znajduje się w prekonsultacjach.
Przeczytaj także: „Zmiany w Prawie farmaceutycznym. Mniej obciążeń dla firm i aptek”
