Znieczulenie odmiejscowe
123RF
To od miejsca zależy, czy rodzącej wykona się znieczulenie zewnątrzoponowe. Podczas gdy poznański ośrodek wykonuje 570 takich zabiegów w dziewięć miesięcy, w Kaliszu podaje się ich zaledwie 9. Podajemy szczegółowe dane z Wielkopolski, wyjaśniając, z czego wynikają różnice.
- Znieczulenie zewnątrzoponowe (ZZO) w wielkopolskich szpitalach podległych Urzędowi Marszałkowskiemu Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu to wciąż loteria
- Gdzie masz największe szanse na ZZO? Najlepsze statystyki ma Wojewódzki Szpital Zespolony w Koninie – otrzymuje je 62,7 proc. rodzących naturalnie
- Gdzie o znieczulenie najtrudniej? Najniższą dostępnością odznacza się Szpital Zespolony w Kaliszu – ZZO dostaje tam zaledwie 4,7 proc. pacjentek
- Od czego zależy dostępność? O uldze w cierpieniu rodzącej nie decydują życzenia pacjentki, lecz bieżący grafik dyżurów i obsada anestezjologiczna
- Publikujemy zestawienie za lata 2025–2026 – wkrótce w „Menedżerze Zdrowia” zaprezentujemy dane z kolejnych jednostek
Teoretycznie wielkopolskie szpitale wojewódzkie gwarantują znieczulenie zewnątrzoponowe. W praktyce pacjentki korzystają z niego rzadko – o przeprowadzeniu procedury decyduje nie wola rodzącej, lecz obsada dyżuru i sytuacja na bloku operacyjnym.
Prawo kobiet do łagodzenia bólu porodowego pozostaje w dużej mierze deklaratywne. Z danych przekazanych przez Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego (z zapytania Wojciecha Firleja, radnego Sejmiku Województwa Wielkopolskiego z Prawa i Sprawiedliwości) wynika wprost, że podległe samorządowi jednostki mają problem z zapewnieniem ciągłości opieki anestezjologicznej na traktach porodowych. W konsekwencji wykonanie znieczulenia zewnątrzoponowego (ZZO) zależy od grafiku dyżurów.
Urzędowe sprawozdanie dotyczy wyłącznie szpitali wojewódzkich, czyli placówek leczniczych z oddziałami położniczymi podległych bezpośrednio Samorządowi Województwa Wielkopolskiego. Władze regionu nadzorują w tym zakresie pięć jednostek:
- Wojewódzki Szpital Zespolony im. dr. Romana Ostrzyckiego w Koninie,
- Specjalistyczny Zespół Opieki Zdrowotnej nad Matką i Dzieckiem w Poznaniu,
- Wojewódzki Szpital Wielospecjalistyczny im. dr. Jana Jonstona w Lesznie.
- Szpital Wojewódzki w Poznaniu,
- Wojewódzki Szpital Zespolony im. Ludwika Perzyny w Kaliszu.
Będzie więcej!
W odpowiedzi na zapytanie nie ma danych dotyczących między innymi miejskich ośrodków, lecznic powiatowych czy klinik uniwersyteckich, ponieważ podlegają one innym organom założycielskim.
Wkrótce w „Menedżerze Zdrowia” opublikowane zostaną szczegółowe statystyki dotyczące łagodzenia bólu również z innych, niesamorządowych oddziałów położniczych na terenie województwa.
Tysiące porodów, dwa światy opieki
Aby ocenić rzeczywistą grupę pacjentek kwalifikujących się do analgezji porodowej, należy zestawić liczbę porodów siłami natury z liczbą wykonanych znieczuleń zewnątrzoponowych. W raportowanych szpitalach w latach 2025 i 2026 (do 30 września) dane te oraz odsetek znieczulonych rodzących kształtowały się następująco (w kolejności od najwyższej dostępności świadczenia):
- Wojewódzki Szpital Zespolony im. dr. Romana Ostrzyckiego w Koninie:
- 2025 r.: 412 porodów siłami natury, ZZO podano 246 razy (59,7 proc. przypadków),
- 2026 r. (do 30 września): 260 porodów siłami natury, ZZO podano 163 razy (62,7 proc. przypadków).
- Specjalistyczny Zespół Opieki Zdrowotnej nad Matką i Dzieckiem w Poznaniu:
- 2025 r.: 1222 porody siłami natury, ZZO podano 394 razy (32,2 proc. przypadków),
- 2026 r. (do 30 września): 1016 porodów siłami natury, ZZO podano 570 razy (56,1 proc. przypadków).
- Wojewódzki Szpital Wielospecjalistyczny im. dr. Jana Jonstona w Lesznie:
- 2025 r.: 682 porody siłami natury, ZZO podano 116 razy (17,0 proc. przypadków),
- 2026 r. (do 30 września): 451 porodów siłami natury, ZZO podano 88 razy (19,5 proc. przypadków).
- Szpital Wojewódzki w Poznaniu:
- 2025 r.: 363 porody siłami natury, ZZO podano 23 razy (6,3 proc. przypadków),
- 2026 r. (do 30 września): 585 porodów siłami natury, ZZO podano 72 razy (12,3 proc. przypadków).
- Wojewódzki Szpital Zespolony im. Ludwika Perzyny w Kaliszu:
- 2025 r.: 233 porody siłami natury, ZZO podano 14 razy (6,0 proc. przypadków),
- 2026 r. (do 30 września): 191 porodów siłami natury, ZZO podano 9 razy (4,7 proc. przypadków).
Grafik ważniejszy niż prawo: wykaz barier organizacyjnych
Głównym wąskim gardłem systemu jest model dyżurowy – anestezjolog rzadko pracuje wyłącznie na sali porodowej. Urzędowe sprawozdanie punktuje organizacyjne słabości poszczególnych oddziałów (uporządkowanych od najwyższego odsetka znieczuleń):
- Wojewódzki Szpital Zespolony im. dr. Romana Ostrzyckiego w Koninie: Mimo wypracowania najwyższego odsetka znieczuleń w regionie wyzwaniem pozostaje łączenie obowiązków lekarza znieczulającego z pracą na innych oddziałach.
- Specjalistyczny Zespół Opieki Zdrowotnej nad Matką i Dzieckiem w Poznaniu: Placówka wyróżnia się na tle regionu, gwarantując powszechny dostęp do procedury całodobowo, przez siedem dni w tygodniu. Niemniej dyrekcja przyznaje, że wyzwaniem bywa dopasowanie obsady do nagłych spiętrzeń porodów.
- Wojewódzki Szpital Wielospecjalistyczny im. dr. Jana Jonstona w Lesznie: Jeden dyżurny zespół obsługuje jednocześnie blok operacyjny, ostry dyżur oraz trakt porodowy. Znieczulenie podaje się dopiero po zabezpieczeniu świadczeń ratujących życie (np. pilnych cięć cesarskich), co radykalnie wydłuża czas oczekiwania. Dodatkowo placówka sygnalizuje trudności z pozyskaniem lekarzy z doświadczeniem w analgezji położniczej.
- Szpital Wojewódzki w Poznaniu: Procedura wymaga stałej obecności anestezjologa bezpośrednio przy rodzącej. Ośrodek wskazuje też na konieczność podnoszenia kwalifikacji personelu – obecnie 30 proc. zatrudnionych położnych posiada uprawnienia do prowadzenia porodu w znieczuleniu ZZO. Dyrekcja w pełni pokrywa koszty tych szkoleń i gwarantuje obecność minimum jednej przeszkolonej położnej na każdym dyżurze (oraz dodatkowo położnej koordynującej w dni robocze).
- Wojewódzki Szpital Zespolony im. Ludwika Perzyny w Kaliszu: Lekarz dyżurny obsługuje jednocześnie salę porodową oraz zabiegi na innych oddziałach szpitalnych, co drastycznie ogranicza dostępność ZZO.
Statystyki metod alternatywnych
Sytuacja kadrowo-dyżurowa wymusza na dyrekcjach sięganie po rozwiązania zastępcze. Dane dotyczące pozostałych metod łagodzenia bólu wyglądają następująco:
- Wojewódzki Szpital Zespolony im. dr. Romana Ostrzyckiego w Koninie:
- 2025 r.: szpital stosuje także podtlenek azotu oraz wlew ciągły Nalpain, ale nie prowadzi szczegółowych statystyk,
- 2026 r. (do 30 września): brak szczegółowych statystyk dotyczących metod alternatywnych.
- Specjalistyczny Zespół Opieki Zdrowotnej nad Matką i Dzieckiem w Poznaniu:
- 2025 r.: znieczulenia farmakologiczne – 714,
- 2026 r. (do 30 września): znieczulenia farmakologiczne – 354.
- Wojewódzki Szpital Wielospecjalistyczny im. dr. Jana Jonstona w Lesznie:
- 2025 r.: znieczulenie Entonoxem – 510, analgezja dożylna – 49,
- 2026 r. (do 30 września): znieczulenie Entonoxem – 342, analgezja dożylna – 43.
- Szpital Wojewódzki w Poznaniu:
- 2025 r.: analgezja wziewna – 176, opioidy dożylnie – 31, analgezja miejscowa – 96,
- 2026 r. (do 30 września): analgezja wziewna – 234, opioidy dożylnie – 262, analgezja miejscowa – 203.
- Wojewódzki Szpital Zespolony im. Ludwika Perzyny w Kaliszu:
- 2025 r.: gaz Entonox – 300, opioidy dożylnie lub domięśniowo – 20,
- 2026 r. (do 30 września): gaz Entonox – 300, opioidy dożylnie lub domięśniowo – 20.
Przeczytaj także: „Zamknięte porodówki”, „Mniej porodówek – i co z tego wynika?”, „Jak rodzić w Bieszczadach?”, „Gdzie rodzi się taniej?” i „Jak często znieczulają przy porodach?”.
Więcej o porodówkach po kliknięciu w poniższy baner.
