Nie ma skutecznego leczenia raka płuca bez diagnostyki molekularnej
Precyzyjna diagnostyka molekularna jest dziś nieodłącznym elementem leczenia raka płuca – przypominają eksperci w przeddzień Światowego Dnia Raka Płuca. Bez niej niemożliwe jest zastosowanie nowoczesnych leków, które znacznie poprawiają przeżycia pacjentów z tym nowotworem – podkreślają.
W Polsce rak płuca każdego roku jest diagnozowany u ponad 20 tys. osób – według danych Krajowego Rejestru Nowotworów w 2023 r. odnotowano 21 045 nowych przypadków tego nowotworu. Diagnozę słyszą nie tylko starsi mężczyźni z wieloletnią historią palenia papierosów. Chorują również młode, aktywne zawodowo osoby, które nigdy nie paliły, żyły zdrowo i uprawiały sport.
Choć rak płuca nadal pozostaje najczęstszą przyczyną zgonów onkologicznych, to postęp w leczeniu sprawił, że u części pacjentów chorobę można skutecznie kontrolować przez wiele lat. Terapie ukierunkowane molekularnie oraz immunoterapia mogą diametralnie zmieniać rokowanie pacjentów. Warunkiem tego jest jednak szybkie rozpoznanie, dokładne określenie biologii nowotworu (w tym diagnostyka molekularna) oraz dostęp do odpowiedniej terapii na każdym etapie leczenia.
Terapie celowane i postęp w leczeniu raka płuca
– Sytuacja diametralnie się zmieniła, odkąd pojawiły się pierwsze terapie celowane, poświęcone chorym z określonymi zmianami genetycznymi, takimi jak EGFR, ALK, ROS1 czy BRAF. Pozwalają one precyzyjnie blokować mechanizmy rozwoju raka przy mniejszych skutkach ubocznych – skomentowała cytowana w informacji prasowej przesłanej PAP dr Maja Lisik-Habib, kierownik Oddziału Chorób Rozrostowych w Wojewódzkim Wielospecjalistycznym Centrum Onkologii i Traumatologii im. Mikołaja Kopernika w Łodzi.
Postęp jest widoczny zwłaszcza w przypadku niedrobnokomórkowego raka płuca (stanowi on ok. 85 proc. zachorowań na raka płuca).
Małgorzata Maksymowicz, pacjentka i założycielka grupy wsparcia na Facebooku „Rak płuca”, zwróciła uwagę, że obecnie – dzięki dostępowi do nowoczesnych terapii – niektórzy chorzy z niedrobnokomórkowym rakiem płuca z mutacją EGFR żyją osiem lat, a nawet dłużej.
– Jeszcze dziesięć lat temu chory w czwartym stadium raka płuca miał przed sobą rok życia, czasem dwa lata, jeśli jego organizm był bardzo silny – podkreśliła.
Leczenie ukierunkowane molekularnie umożliwia zatrzymanie rozwoju choroby
Ponieważ wybór terapii dla chorego na raka płuca coraz częściej zależy od konkretnej zmiany molekularnej obecnej w komórkach nowotworu, samo rozpoznanie histopatologiczne nie wystarcza do podjęcia optymalnej decyzji terapeutycznej.
– Precyzyjna diagnostyka molekularna jest dziś nieodłącznym elementem leczenia raka płuca. Umożliwia wykrycie zmian genetycznych w takich genach jak EGFR, ALK, ROS1, KRAS czy BRAF oraz dobranie terapii celowanej, która jest lepiej dopasowana do biologii danego podtypu nowotworu. Dzięki leczeniu ukierunkowanemu molekularnie mamy możliwość zatrzymania rozwoju choroby i – co równie ważne – poprawy jakości życia pacjenta – oceniła dr Lisik-Habib.
W zaawansowanym raku płuca czas ma ogromne znaczenie, ponieważ choroba może postępować bardzo szybko.
– Dlatego im szybciej wykonamy badania molekularne i poznamy profil nowotworu, tym szybciej możemy wdrożyć terapię, która daje choremu największą szansę na skuteczne leczenie – powiedziała specjalistka.
Sekwencjonowanie nowej generacji i szybsza identyfikacja zmian molekularnych
Jak przypomniała, 23 lipca br. Narodowy Fundusz Zdrowia wprowadził możliwość finansowania zaawansowanych badań molekularnych metodą NGS (sekwencjonowanie nowej generacji) wykonywanych z materiału świeżego, pobranego w ramach płynnej biopsji u chorych na raka płuca. Jest to bardzo ważna i wyczekiwana od wielu lat zmiana w diagnostyce molekularnej raka płuca.
Z tego badania będą mogli skorzystać pacjenci, u których nie można pobrać odpowiedniej ilości materiału z guza, by przeprowadzić pełną diagnostykę molekularną. W takich sytuacjach kompleksowe badania genetyczne będą mogły zostać wykonane z krwi. Pozwoli to szybciej identyfikować zmiany molekularne decydujące o wyborze najbardziej odpowiedniego leczenia oraz usprawnić proces kwalifikacji do terapii celowanych.
Dr Lisik-Habib zwróciła uwagę, że kluczowe znaczenie ma też zapewnienie ciągłości leczenia raka płuca – również wtedy, gdy nowotwór przestaje odpowiadać na dotychczasową terapię.
– Bardzo ważne jest, aby pacjenci mieli dostęp do skutecznych terapii na każdym etapie leczenia – od pierwszej linii aż po kolejne, gdy choroba zaczyna postępować – podkreśliła specjalistka.
Przeciwciała bispecyficzne zwiększają skuteczność terapii
Jedną z nowych możliwości terapii jest zastosowanie przeciwciał bispecyficznych, zaprojektowanych w taki sposób, by oddziaływały jednocześnie na dwa różne cele molekularne związane z rozwojem nowotworu. Pozwala to wpływać na kilka mechanizmów napędzających chorobę i zwiększać skuteczność leczenia.
Od kwietnia 2026 r. leczenie przeciwciałem bispecyficznym jest dostępne dla pacjentów z niedrobnokomórkowym rakiem płuca z mutacją EGFR w dwóch określonych wskazaniach. Nadal nie jest jednak finansowane wszystkim chorym, którzy mogliby odnieść z niego korzyść terapeutyczną, jak np. część dorosłych pacjentów z zaawansowanym niedrobnokomórkowym rakiem płuca, u których doszło do progresji.
– Dziś niezaspokojoną potrzebą pacjentów z mutacją EGFR jest skuteczne leczenie po progresji na terapii celowanej. Nadal potrzebujemy terapii, które wydłużają kontrolę choroby, przełamują mechanizmy oporności i pozwalają pacjentom jak najdłużej zachować dobrą jakość życia – zaznaczyła dr Maja Lisik-Habib.
Zdaniem Małgorzaty Maksymowicz postęp w leczeniu raka płuca jest „nieprawdopodobny”.
– Niestety nadal co roku z powodu tego nowotworu umiera podobna liczba osób. Skutecznie leczonych pacjentów mogłoby być więcej, ale szwankuje proces diagnostyczny. (...) Dlatego trzeba edukować nie tylko lekarzy. Trzeba zwiększyć powszechną czujność onkologiczną – podsumowała.
Przeczytaj także: „Leczenie okołooperacyjne skrojone na miarę – nowa refundacja durwalumabu w NDRP”.
