Słodki ciężar

Dlaczego?

– Bo przesuwa się wiek kobiet decydujących się na ciążę, przybywa też pacjentek z nadwagą i otyłością – wyjaśnia kierownik Kliniki Położnictwa, Perinatologii i Neonatologii Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego i prorektor do spraw dydaktycznych CMKP prof. Katarzyna Kosińska-Kaczyńska.

Ekspertka przyznaje, że opieka nad takimi pacjentkami musi mieć charakter interdyscyplinarny. Przełomem ostatnich lat okazało się wprowadzenie refundacji systemów ciągłego monitorowania glikemii opartych na sensorach mocowanych na skórze. Pozwalają one na stały podgląd profilu dobowego stężenia glukozy w płynie śródtkankowym i natychmiastowe reagowanie na wahania poziomu cukru. Dzięki temu pacjentki mogą odejść od tradycyjnego, uciążliwego nakłuwania palca glukometrem kilka razy dziennie. Urządzenie na bieżąco alarmuje, gdy stężenie glukozy zbytnio obniża się lub podwyższa.

– Pozwala to także pacjentkom być pod opieką w ramach telemedycyny – podkreśla prof. Kosińska-Kaczyńska.

Specjalistyczną opiekę w stolicy zapewnia między innymi Warszawski Ośrodek Perinatalnej Opieki Diabetologicznej (WOPOD) przy Szpitalu Bielańskim.

Eksperci dzielą ciężarne zmagające się z problemem hiperglikemii na dwie grupy:

• pacjentki, które miały cukrzycę typu 1 lub 2 przed zajściem w ciążę,
• te, u których zaburzenia gospodarki węglowodanowej ujawniają się dopiero w trakcie ciąży.

Chora może wymagać wsparcia diabetologa, endokrynologa, a nawet intensywnej insulinoterapii – najlepiej w ośrodku z pełnym zapleczem internistycznym, diabetologicznym i położniczym.

– Chcemy pokazać, że skoordynowana opieka nad pacjentką jest potrzebna i powinna być dostępna w coraz większej liczbie miejsc. To, w jaki sposób cukrzyca w ciąży będzie prowadzona i wyrównana, skutkuje tym, czy urodzi się zdrowe dziecko – co w aspekcie spadającej liczby urodzeń w naszym kraju jest nie do przecenienia – mówi prof. Kosińska-Kaczyńska.

Poważne konsekwencje zdrowotne

Niewykryta lub źle kontrolowana cukrzyca niesie za sobą poważne konsekwencje zdrowotne zarówno dla matki, jak i dla dziecka. Przenikający przez łożysko nadmiar glukozy prowadzi do tzw. makrosomii, czyli nadmiernej masy płodu związanej z otłuszczeniem tkankowym. Dzieci te rozwijają się w środowisku nadmiernej podaży glukozy i są otyłe już w okresie wewnątrzmacicznym. Generuje to wysokie ryzyko urazów okołoporodowych oraz konieczności wykonania cięcia cesarskiego.

– Co więcej, ich metabolizm zostaje zaprogramowany na przyszłość: częściej chorują potem na otyłość, nadciśnienie i cukrzycę – ostrzega specjalistka.

U kobiet z niewyrównaną cukrzycą typu 1 w pierwszych tygodniach ciąży (w okresie organogenezy) drastycznie rośnie ryzyko ciężkich wad rozwojowych u dziecka, takich jak wady serca czy zespół regresji kaudalnej, który powoduje m.in. nieprawidłowe wykształcenie kręgosłupa. Z kolei dla matki utrzymująca się hiperglikemia oznacza przyspieszenie zmian naczyniowych – rośnie ryzyko retinopatii, uszkodzenia nerek (nefropatii), choroby wieńcowej czy stopy cukrzycowej.

Polski standard opieki okołoporodowej precyzyjnie reguluje diagnostykę: badanie poziomu glukozy na czczo wykonuje się na początku ciąży, a doustny test obciążenia glukozą (OGTT) między 24. a 28. tygodniem. Problem nieprawidłowo prowadzonej cukrzycy dotyczy jednak 1–2 pacjentek miesięcznie w skali oddziału kierowanego przez prof. Kosińską-Kaczyńską.

– Trafiają do nas pacjentki w zaawansowanej ciąży, które wcześniej nie wiedziały o chorobie. Często są to osoby z zagranicy, zwłaszcza z Ukrainy, gdzie opieka perinatalna i system badań przesiewowych nie są tak usystematyzowane jak u nas – wyjaśnia.

Ważna zmiana nawyków

Ekspertka podkreśla, że obok farmakoterapii w kontrolowaniu cukrzycy kluczowa jest zmiana nawyków – stosowanie odpowiedniej diety oraz przełamanie mitu o zakazie aktywności fizycznej w ciąży, która w rzeczywistości znacząco wspomaga prawidłowe wyrównanie glikemii.

Ciąża na drugą zmianęPraca na nocne zmiany w trakcie ciąży wyraźnie zwiększa ryzyko zaburzeń neurorozwojowych u dziecka.

Przeczytaj także: „Zaległości od poczęcia”, „Zegar biologiczny tyka” i „Jaki jest wpływ popularnych leków na rozwój płodu?”.