Retinopatia cukrzycowa – potencjał ochronny fenofibratu w mikrokrążeniu oka
123RF
Powikłania oczne w przebiegu cukrzycy należą do głównych przyczyn utraty wzroku wśród dorosłych, a powstrzymanie progresji wczesnych zmian naczyniowych siatkówki stanowi stałe wyzwanie dla okulistów i diabetologów. Choć fenofibrat stosuje się przede wszystkim w terapii zaburzeń lipidowych, rosnące zainteresowanie budzi jego potencjalny wpływ protekcyjny na mikrokrążenie siatkówkowe.
Celem wieloośrodkowego projektu opartego na bazie TriNetX było ustalenie, czy wdrożenie fenofibratu u chorych z wyjściowo łagodną lub umiarkowaną retinopatią nieproliferacyjną zmniejsza ryzyko utraty wzroku lub rozwoju innych schorzeń narządu.
W retrospektywnym badaniu kohortowym przeanalizowano dokumentację medyczną dorosłych pacjentów z cukrzycą leczonych w latach 2014–2024. Wyodrębniono następnie grupy przyjmujące fenofibrat oraz odpowiadające im liczebnie grupy kontrolne (odpowiednio ponad 4000 do ponad 4500 osób w zależności od analizowanego powikłania). Z poszczególnych ramion wykluczono chorych ze zdiagnozowaną wcześniej zaćmą, jaskrą otwartego kąta czy cukrzycowym obrzękiem plamki, przyjmując za główny punkt uchwytu czas wystąpienia nowych incydentów w trakcie wieloletniej obserwacji.
Analiza danych dowiodła wyraźnego związku między przyjmowaniem fenofibratu a rzadszym występowaniem powikłań okulistycznych. Szansa progresji do zaawansowanej retinopatii grożącej utratą wzroku była u leczonych niemal o połowę niższa (OR = 0,528; 95-proc. CI: 0,333–0,838; p = 0,0059). Zauważono również blisko 68-procentową redukcję prawdopodobieństwa rozwinięcia cukrzycowego obrzęku plamki (OR = 0,316; 95-proc. CI: 0,243–0,411; p < 0,0001) oraz o 41,5 proc. mniejsze szanse wystąpienia zaćmy (OR = 0,585; 95-proc. CI: 0,441–0,774; p = 0,0002).
Obserwacje te dostarczają cennych przesłanek przemawiających za wielokierunkowym działaniem fenofibratu, sugerując, że może on spowalniać destrukcję mikronaczyń u pacjentów ze zmianami nieproliferacyjnymi siatkówki. Choć model badania nie pozwala na jednoznaczne potwierdzenie związku przyczynowo-skutkowego, wyniki zachęcają do szerszego spojrzenia na farmakoterapię dyslipidemii jako elementu wspomagającego protekcję narządu wzroku w tej grupie chorych.
