Niech nie jadą!

Wiesław Krajewski z Prawa i Sprawiedliwości w interpelacji nr 15990 spytał o emigrację lekarzy i jej wpływ na funkcjonowanie systemu ochrony zdrowia w Polsce.

– Migracja kadry medycznej jest jednym z istotnych wyzwań dla systemów ochrony zdrowia w wielu państwach europejskich. W przypadku Polski od wielu lat mówi się o wyjeżdżaniu części lekarzy do innych państw, w szczególności krajów Europy Zachodniej, oferujących wyższe wynagrodzenia i bardziej stabilne warunki pracy. Ta emigracja może mieć wpływ na dostępność świadczeń zdrowotnych i funkcjonowanie placówek ochrony zdrowia w naszym kraju. W szczególności dotyczy to specjalistów w dziedzinach, w których już obecnie występują niedobory kadrowe – zwrócił uwagę poseł, pytając minister zdrowia:

• Ilu lekarzy w latach 2020–2026 wystąpiło o dokumenty umożliwiające wykonywanie zawodu lekarza w innych państwach Unii Europejskiej?
• Ilu lekarzy faktycznie podjęło pracę poza granicami Polski w analizowanym okresie?
• Jakie specjalizacje medyczne są najczęściej reprezentowane wśród lekarzy wyjeżdżających za granicę?
• Do jakich państw najczęściej wyjeżdżają lekarze z Polski?
• Jak zmieniała się skala emigracji lekarzy w ostatnich latach?
• Czy w ministerstwie prowadzone są analizy dotyczące przyczyn emigracji lekarzy z Polski?
• Jakie czynniki są najczęściej wskazywane przez lekarzy jako powód podejmowania pracy za granicą?
• Czy kierownictwo resortu analizuje wpływ emigracji lekarzy na funkcjonowanie systemu ochrony zdrowia w Polsce?
• Jakie działania podejmowane są w celu ograniczenia odpływu lekarzy z Polski?
• Czy planowane są rozwiązania mające na celu zachęcenie lekarzy pracujących za granicą do powrotu do pracy w Polsce?
• Jak ocenia się ryzyko dalszej emigracji kadry lekarskiej w najbliższych latach?

Posłowi odpowiedziała wiceminister zdrowia Katarzyna Kęcka.

Ilu lekarzy w latach 2020–2026 wystąpiło o dokumenty umożliwiające wykonywanie zawodu lekarza w innych państwach Unii Europejskiej?

– Do 31 grudnia 2025 r., według danych Naczelnej Izby Lekarskiej wydającej zaświadczenia niezbędne do uznania kwalifikacji w innych państwach członkowskich UE, o te dokumenty wystąpiło 44 775 lekarzy i lekarzy dentystów – podała wiceminister Kęcka, podkreślając, że resort nie ma danych, co do konkretnych lat. 

– O szczegółowe informacje należy się zwrócić bezpośrednio do Naczelnej Izby Lekarskiej – zasugerowała.

Ilu lekarzy faktycznie podjęło pracę poza granicami Polski w analizowanym okresie? Jakie specjalizacje medyczne są najczęściej reprezentowane wśród lekarzy wyjeżdżających za granicę? Do jakich państw najczęściej wyjeżdżają lekarze z Polski? Jak zmieniała się skala emigracji lekarzy w ostatnich latach? Czy w ministerstwie prowadzone są analizy dotyczące przyczyn emigracji lekarzy z Polski? Jakie czynniki są najczęściej wskazywane przez lekarzy jako powód podejmowania pracy za granicą?

Kęcka przyznała, że Ministerstwo Zdrowia nie posiada też szczegółowych danych dotyczących rejestru wyjazdów i powrotów lekarzy i lekarzy dentystów.

– Jednak biorąc pod uwagę liczbę wydawanych zaświadczeń przez Naczelną Izbę Lekarską oraz liczbę osób aktywnie wykonujących zawód w Polsce, obserwujemy wzrost liczby lekarzy pracujących w Polsce – stwierdziła.

Według raportów środowiskowych (Future Health Index) odsetek studentów ostatniego roku medycyny deklarujących pewną chęć wyjazdu z kraju zmniejszył się z 20 proc. w 2022 r. do 11 proc. w 2025 r. Zgodnie zaś z danymi z Centralnego Rejestru Lekarzy i Lekarzy Dentystów liczba lekarzy posiadających prawo wykonywania zawodu i mieszkających w Polsce sukcesywnie się zwiększa:

• 2023 r. – 155,8 tys.,
• 2024 r. – 160,8 tys.,
• 2025 r. – 164,8 tys.
  

Czy kierownictwo resortu analizuje wpływ emigracji lekarzy na funkcjonowanie systemu ochrony zdrowia w Polsce? Jak ocenia się ryzyko dalszej emigracji kadry lekarskiej w najbliższych latach?

– Dysponujemy danymi dotyczącymi zatrudnienia absolwentów kierunku lekarskiego narodowości polskiej – wyjaśniła Katarzyna Kęcka, informując, że analizy dotyczące losów absolwentów znajdują się w aplikacji „Studenci i absolwenci kierunków medycznych” na stronie internetowej: www.basiw.mz.gov.pl/studenci-i-absolwenci.

– Z przeprowadzonych analiz dla lat poprzednich wynika, że zdecydowana większość absolwentów kierunku lekarskiego pracuje w Polsce. Mimo braku możliwości do szczegółowego monitorowania emigracji można stwierdzić, że zmiany liczby lekarzy wykonujących zawód w naszych kraju w ostatnich latach jednoznacznie wskazują, że emigracja ta nie wpływa w istotny sposób na dostępność do kadry lekarskiej. Co więcej, dane te sugerują, że liczba lekarzy powracających z zagranicy do Polski zaczyna równoważyć liczbę lekarzy emigrujących – podkreśliła.

Jakie działania podejmowane są w celu ograniczenia odpływu lekarzy z Polski? Czy planowane są rozwiązania mające na celu zachęcenie lekarzy pracujących za granicą do powrotu do pracy w Polsce?

– Biorąc pod uwagę, że wszelkie dane wskazują, że aktualny poziom emigracji lekarzy z Polski jest niski, nie wydaje się zasadne podejmowanie dodatkowych działań w tym zakresie. Niewątpliwie kluczowe znaczenie ma w tym przypadku poziom wynagrodzeń lekarzy w Polsce, który między innymi na skutek działania z ustawy o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych znacznie podniósł się w ostatnich latach – podkreśliła Kęcka, podając przykłady:

• od 1 lipca 2026 r. wysokość zasadniczego wynagrodzenia miesięcznego dla lekarza stażysty i lekarza dentysty stażysty wynosi 8458,38 zł (dla porównania w 2015 r. było wynagrodzenie 2007 zł),
• od 1 lipca 2026 wysokość zasadniczego wynagrodzenia miesięcznego dla lekarza i lekarza dentysty w trakcie specjalizacji będzie w przedziale od 10 596 zł do12 716 zł w zależności od rodzaju specjalizacji i roku jej odbywania (w 2016 r. było to od 3602 zł do 3890 zł).

– Choć nominalnie wynagrodzenia są niższe niż w wielu innych krajach europejskich, to jednak uwzględniając siłę nabywczą pieniądza, są jednymi z atrakcyjniejszych w Europie – zwróciła uwagę.

– W kwestii umożliwienia większej grupie absolwentów szkół średnich podjęcia studiów na wydziale lekarskim na studiach odpłatnych w języku polskim, ułatwienia finansowania studiów przez studentów tego wydziału, oraz pośrednio celem późniejszego utrudnienia tym studentom emigracji, wprowadzono mechanizm kredytu studenckiego (rozwiązanie wprowadzono pod koniec 2021 r.). Wsparcie finansowe w formie kredytu wiąże się jednak z obowiązkiem późniejszego odpracowania kwoty uzyskanej od państwa w publicznej służbie zdrowia. Studenci, którzy zdecydują się na skorzystanie z tej formy finansowania studiów medycznych, uzyskają możliwość pokrycia kosztu całkowitego lub częściowego za kształcenie na studiach (pieniądze pochodzą z budżetu państwa). Po spełnieniu warunków określonych w zapisach ustawowych dotyczących kredytowania istnieje możliwość częściowego lub całkowitego umorzenia wyżej wspomnianej pożyczki – wyjaśniła Kęcka, podkreślając, że umorzenie kredytu w całości, na kierunku lekarskim, będzie możliwe, pod warunkiem spełnienia łącznie następujących warunków:

• obowiązku odpracowania studiów po ich ukończeniu przez okres nie krótszy niż dziesięć lat w okresie dwunastu kolejnych lat liczonych od dnia ukończenia studiów, w podmiotach wykonujących działalność leczniczą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które udzielają świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych,
• obowiązku uzyskania tytułu specjalisty w wyżej wskazanym okresie, w dziedzinie medycyny uznanej za priorytetową w dniu rozpoczęcia przez lekarza szkolenia specjalizacyjnego.

– To będzie w przyszłości ograniczać gotowość do emigracji – podsumowała.

Niech jadąJedna z posłanek opozycji mówiła, że młodzi lekarze są wykształceni, znają języki obce i w każdej chwili mogą wyjechać z kraju, choć chcieliby pracować w Polsce. Zareagowała Józefa Hrynkiewicz. – Niech jadą – krzyknęła.  

Przeczytaj także: „GROSS – odzyskaj czas dla pacjenta” i „Niech leczą”.