Oddziały geriatryczne nieopłacalne?

Jak podała „Rzeczpospolita”, w latach 2019–2024 przybyło 79 pracujących lekarzy specjalistów w dziedzinie geriatrii. To wzrost o 16 proc. – wynika z danych udostępnionych przez Ministerstwo Zdrowia.

Gazeta wskazuje, że mimo to nie wszyscy pacjenci geriatryczni mogą liczyć na opiekę, a przybywa ich w szybszym tempie niż lekarzy z taką specjalizacją (w 2024 r. w Polsce pracowało 559 lekarzy ze specjalizacją geriatrii). W starzejącym się polskim społeczeństwie na 100 tys. mieszkańców przypada 1,5 geriatry. Dla porównania w Wielkiej Brytanii jest to 3,3 lekarza, a w Szwecji – 4.

Brakuje lekarzy geriatrów 

– Geriatria nie cieszy się szczególną popularnością, zwłaszcza wśród młodego pokolenia medyków – przyznaje w rozmowie z „Rz” prof. Tomasz Targowski, konsultant krajowy w dziedzinie geriatrii.

W 2025 r. funkcjonowały w Polsce 74 oddziały i 116 poradni geriatrycznych, a dostęp do opieki geriatrycznej na terenie kraju różni się w zależności od regionu.

– Geriatria rozwijała się, przez lata opierając się na inicjatywach oddolnych środowiska medycznego – mówi ekspert. Jak wyjaśnia, najlepiej sytuacja w tym zakresie wygląda w województwie śląskim, w którym działa najwięcej, bo aż 14 oddziałów i 21 poradni. Dla porównania, na najludniejszym Mazowszu funkcjonuje 5 oddziałów i 15 poradni.

– Istnieją też białe plamy, jak województwo świętokrzyskie z zaledwie dwoma oddziałami i dwiema poradniami, czy województwo zachodniopomorskie, które ma wprawdzie cztery poradnie, ale tylko jeden oddział – wylicza konsultant krajowy.

Z danych, które przytacza, wynika, że łóżka geriatryczne w 2022 r. były dostępne zaledwie w 64 spośród około 380 powiatów. Jednocześnie Polska należy do krajów OECD o największej liczbie łóżek szpitalnych, jednak zaledwie 1 proc. tych łóżek w 2022 r. było przeznaczonych dla pacjentów geriatrycznych.

Resort zdrowia podkreśla, że opiekę nad osobami starszymi sprawują nie tylko geriatrzy, ale lekarze różnych specjalności, m.in. interniści czy kardiolodzy oraz przedstawiciele innych zawodów medycznych, w szczególności pielęgniarki. Starzenie się społeczeństwa oznacza wzrost liczby pacjentów z chorobami przewlekłymi, w tym chorobami układu sercowo-naczyniowego, nowotworami czy chorobami neurodegeneracyjnymi oraz wielochorobowością.

Jaki jest pomysł na zaopiekowanie pacjentów geriatrycznych?

Wśród kierunków działań, jakie wyznaczono w mapie potrzeb zdrowotnych na lata 2027–2031 znalazły się m.in. wzmocnienie opieki koordynowanej, w tym również w zakresie współpracy z lekarzem geriatrą w miejscu zamieszkania pacjenta.

– W kontekście zachodzących procesów starzenia się społeczeństwa należy zwrócić uwagę na potrzebę zwiększania dostępności do poradni i szpitali o profilu geriatrycznym zarówno w skali kraju, jak i regionalnie oraz na kształcenie kadry ze specjalizacją w tej dziedzinie – przekazuje „Rzeczpospolitej” ministerstwo. 

Dziennik podkreśla, że odpowiedzią na problemy pacjentów geriatrycznych mogą okazać się szpitale powiatowe.

– W każdym szpitalu powiatowym działa oddział internistyczny – przyznaje prof. Targowski.

Konsultant podkreśla, że każdym szpitalu powiatowym działa oddział internistyczny. Dodaje jednak, że program specjalizacji z chorób wewnętrznych zawiera jak dotąd zbyt mało zagadnień związanych z geriatrią.

– W takich szpitalach z pewnością przydałyby się zespoły geriatryczne i pododdziały wspierające lekarzy nie tylko z oddziałów chorób wewnętrznych, ale i z innych – chociażby chirurgicznych. Coraz częściej podkreśla się w środowisku medycznym potrzebę nawiązywania współpracy geriatrów z innymi specjalistami. I coraz popularniejsze są ortogeriatria czy onkogeriatria obejmujące tzw. prehabilitację, czyli staranne przygotowanie pacjentów geriatrycznych do zabiegów chirurgicznych lub leczenia onkologicznego – tłumaczy profesor.

– Tworzenie pododdziałów, poradni oraz zespołów geriatrycznych w szpitalach powiatowych z pewnością korzystnie wpłynęłoby na jakość opieki nad najstarszymi pacjentami – zaznacza specjalista. 

Świadczenia geriatryczne słabo wycenione

Gazeta przypomina, że finansowanie placówek opieki długoterminowej i geriatrycznej zostało uwzględnione w Krajowym Planie Odbudowy, z którego na rozwój opieki długoterminowej w ramach 96 projektów trafiło ok. 1,48 mld zł. Nie chodzi jednak tylko o pieniądze na nową infrastrukturę i przekształcanie dotychczasowej, lecz także o wyceny świadczeń geriatrycznych.

Prof. Targowski mówi wprost – świadczenia w geriatrii są źle wycenione. W rezultacie oddziały geriatryczne, podobnie jak internistyczne, nie opłacają się wielu podmiotom leczniczym.

– Liczylibyśmy na zmianę w tym zakresie, na właściwą wycenę świadczeń – byłby to z pewnością silny impuls do tworzenia oddziałów i poradni geriatrycznych oraz zachęta dla dyrektorów podmiotów leczniczych do ich posiadania w strukturze swoich szpitali i poradni ambulatoryjnych – mówi profesor.

Problemem jest także to, że młodzi lekarze nie uważają geriatrii za atrakcyjną. Lekarze wolą dziś wybierać dermatologię, endokrynologię, alergologię czy chirurgię plastyczną.

Zarówno geriatria, jak i choroby wewnętrzne zostały uznane przez resort za priorytetowe dziedziny medycyny. Mimo to wykorzystanie przyznanych miejsc rezydenckich jest niskie. W 2024 r. wykorzystano 34 proc. miejsc szkoleniowych w internie (1035 rezydentur przyznanych przez ministra zdrowia) oraz 9 proc. w geriatrii (143 rezydentury wobec 13 przyjętych osób).

Przeczytaj także: „System opieki nad seniorami musi oferować więcej” i „Rząd za opieką długoterminową dla osób niesamodzielnych”.