Pielęgniarki kontra lekarze? Stanowcza odpowiedź NRPiP na stanowiska samorządu lekarskiego

Stanowisko Nr 1 XVII Krajowego Zjazdu Lekarzy oraz stanowisko Nr 1/26/X Naczelnej Rady Lekarskiej powstały jako odpowiedź środowiska lekarskiego na projekt ustawy o zawodzie pielęgniarki i zawodzie położnej. Dokument ten zawiera zarówno propozycje, które cieszą się poparciem pielęgniarek (na przykład wspomniane poszerzenie uprawnień), ja i rozwiązania, które spotkały się z negatywnymi opiniami środowiska (np. zmiany w kształceniu położnych).

Szerzej o projekcie „Menedżer Zdrowia” pisał m.in. w artykule „Zmiany w kluczowych przepisach dotyczących pielęgniarek i położnych”, a o protestach położnych w tekście „W Sejmie o zmianach w kształceniu położnych. „Policzek dla naszej edukacji”.

Jednym z podmiotów opiniujących projekt nowej ustawy o zawodzie pielęgniarki i zawodzie położnej jest samorząd zawodowy lekarzy. Duża część rozwiązań zaproponowanych przez Ministerstwo Zdrowia spotkała się z negatywną opinią lekarzy. – Naczelna Rada Lekarska negatywnie opiniuje projekt w zakresie, w jakim poszerza dotychczasowe uprawnienia zawodowe pielęgniarek poprzez przyznanie uprawnienia do orzekania o czasowej niezdolności do pracy, zwiększa uprawnienia do stwierdzania zgonów, negatywnie opiniuje się także przepisy o zaawansowanej praktyce pielęgniarskiej w zaproponowanym brzmieniu – czytamy w stanowisku Nr 1/26/X Naczelnej Rady Lekarskiej. Szerzej o argumentach lekarzy „Menedżer Zdrowia” pisał w artykule „Lekarze krytycznie o nowej ustawie o zawodzie pielęgniarki i położnej”. 

Opinia NRL to „obrona historycznego podziału kompetencji zawodowych”?

Takie postawienia sprawy spotkało się z reakcją samorządu zawodowego pielęgniarek i położnych.  – Zamiast merytorycznej debaty nad potrzebami pacjentów i wyzwaniami współczesnego systemu ochrony zdrowia, stanowiska te (Zjazdu Lekarzy i NRL – red.) koncentrują się na obronie historycznego podziału kompetencji zawodowych, który w wielu państwach został już zastąpiony modelami opartymi na kwalifikacjach, efektach zdrowotnych oraz potrzebach pacjenta – czytamy w stanowisku nr 13 NRPiP.

Dalej pielęgniarki piszą: – Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych stanowczo sprzeciwia się przedstawianiu rozwoju zaawansowanej praktyki pielęgniarskiej i zaawansowanej praktyki położniczej jako zagrożenia dla bezpieczeństwa pacjentów. Teza ta nie znajduje potwierdzenia ani w badaniach naukowych, ani w praktyce funkcjonowania systemów ochrony zdrowia państw Unii Europejskiej, OECD oraz krajów anglosaskich, które od kilkudziesięciu lat rozwijają zaawansowaną praktykę pielęgniarską i zaawansowaną praktykę położniczą.

Pielęgniarki coraz starsze– Średnia wieku pielęgniarek wynosi 55 lat i ciągle się zwiększa – informuje przewodnicząca Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Pielęgniarek i Położnych Krystyna Ptok, ostrzegając, że jeśli nic się nie zmieni (nie będzie zachęt dla młodych ludzi, by wybierali ten zawód), to wkrótce pielęgniarek po prostu zabraknie.

W piśmie podpisanym przez Mariolę Łodzińską, prezes NRPiP, oraz Kamillę Gólcz, sekretarz NRPiP, izba tłumaczy również, że „projekt ustawy nie tworzy nowego zawodu medycznego, ani nie prowadzi do zastępowania lekarzy przez pielęgniarki i położne”. Stanowi naturalny etap rozwoju zawodu pielęgniarki i położnej, zgodny z rekomendacjami organizacji międzynarodowych, np. WHO.

– Szczególnego podkreślenia wymaga fakt, że kompetencje przewidziane w projekcie ustawy nie są przyznawane arbitralnie ani uznaniowo. Są one efektem wieloletniego procesu kształcenia, doskonalenia zawodowego oraz praktyki klinicznej – czytamy.

„Utrzymywanie nieefektywnych modeli organizacyjnych” zagrożeniem dla bezpieczeństwa pacjentów 

Izba wyraża również „stanowczy sprzeciw” wobec opinii samorządu lekarzy na temat możliwości stwierdzania zgonu przez pielęgniarki.

– Warto przypomnieć, że projekt ustawy nie przewiduje ustalania przyczyny zgonu, lecz jedynie potwierdzenie faktu śmierci w ściśle określonych okolicznościach. Rozwiązania takie funkcjonują od lat w opiece paliatywnej, hospicyjnej i długoterminowej w wielu państwach europejskich i pozaeuropejskich – przypomina NRPiP.

Dalej pielęgniarki piszą, że „podobnie niezasadne jest podważanie możliwości wystawiania krótkoterminowych zaświadczeń o czasowej niezdolności do pracy przez pielęgniarki i położne”. Izba wyjaśnia, że wprowadzenie tego rozwiązania ma na celu ograniczenie obciążeń administracyjnych systemu ochrony zdrowia oraz poprawienie dostępności świadczeń dla pacjentów.

NRPiP podkreśla również swój sprzeciw wobec narracji, że zaawansowana praktyki pielęgniarskiej czy położnicza stanowią zagrożenie dla jakości opieki zdrowotnej. – W rzeczywistości zagrożeniem dla bezpieczeństwa pacjentów jest utrzymywanie nieefektywnych modeli organizacyjnych, które nie wykorzystują kompetencji wysoko wykwalifikowanych przedstawicieli zawodów medycznych – czytamy.

Apel do samorządu lekarskiego o niekierowanie się stereotypami

Pielęgniarki i położne podkreślają, że „współczesne systemy ochrony zdrowia nie opierają się na monopolu jednej grupy zawodowej, lecz na współpracy interdyscyplinarnej, wzajemnym szacunku oraz wykorzystaniu kompetencji wszystkich profesjonalistów medycznych zgodnie z ich kwalifikacjami”.

– Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych apeluje do samorządu lekarskiego o prowadzenie debaty publicznej w oparciu o aktualną wiedzę naukową, rzeczywisty zakres kształcenia pielęgniarek i położnych oraz doświadczenia współczesnych systemów ochrony zdrowia, a nie o stereotypy dotyczące podziału kompetencji zawodowych wypracowane w realiach ochrony zdrowia minionego wieku – czytamy na koniec.

Przeczytaj także: „Pielęgniarki chcą większych obsad na oddziałach psychiatrycznych ”