Waga w błędzie
123RF
Dlaczego BMI zawodzi? Popularny wskaźnik masy ciała pomija kluczowe informacje o składzie ciała i rozmieszczeniu tkanki tłuszczowej, przez co może przeoczyć osoby o podwyższonym ryzyku zdrowotnym.
- Zwykły pomiar obwodu talii radzi sobie w wykrywaniu nadmiaru tkanki tłuszczowej niemal równie dobrze co najbardziej skomplikowane systemy diagnostyczne
- Konieczność zakupu szerszych spodni lub poluzowania paska może być pierwszym, cennym sygnałem ostrzegawczym, który pomaga w porę zmniejszyć ryzyko rozwoju cukrzycy czy chorób serca
Naukowcy z Rutgers University (USA) – w tekście „Lancet Definition vs Other Criteria for Obesity Diagnosis in Adults”1 opublikowanym w czasopiśmie „JAMA Network”, przypomnieli że wskaźnik masy ciała (BMI – body mass index) wylicza się na podstawie wagi oraz wzrostu. Choć jest powszechnie stosowany do rozpoznawania nadwagi i otyłości, nie dostarcza informacji o składzie ciała ani o tym, gdzie gromadzi się tkanka tłuszczowa. Ma to kluczowe znaczenie m.in. dla ryzyka rozwoju cukrzycy typu 2 i chorób sercowo-naczyniowych.
Badacze postanowili sprawdzić, czy bardziej skomplikowane techniki diagnostyczne rzeczywiście pozwalają trafniej wykrywać to zaburzenie. W tym celu przeanalizowali dane 1900 mieszkańców USA w wieku od 20 do 59 lat. Punktem odniesienia były dla nich wyniki badania DEXA (densytometrii), pozwalającego precyzyjnie ocenić skład ciała oraz masę tkanki tłuszczowej. Następnie zestawili je z kilkoma sposobami diagnozowania otyłości: samym BMI, samą talią, połączeniem tych dwóch wskaźników oraz rozbudowanym kryterium uwzględniającym dodatkowo stosunek obwodu talii do wzrostu i bioder.
Okazało się, że najgorzej wypadło tradycyjne BMI, które pozwalało zidentyfikować 51,3 proc. osób mających nadmiar tkanki tłuszczowej w świetle badania DEXA. W przypadku samego obwodu talii odsetek ten wynosił 71,4 proc., natomiast przy jednoczesnym zastosowaniu kryteriów BMI i talii – 74 proc.
Najbardziej złożona procedura okazała się najczulsza (rozpoznawała 87,7 proc. przypadków), jednak częściej błędnie kwalifikowała jako otyłe te osoby, które według DEXA takiego rozpoznania nie wymagały. Autorzy uznali więc, że pod względem równowagi między wykrywaniem rzeczywistych przypadków a unikaniem wyników fałszywie dodatnich równie dobrze sprawdza się zestawienie BMI z obwodem talii bądź sam pomiar talii.
– Nasze wyniki pokazują, że do identyfikowania otyłości niekoniecznie potrzebujemy wielu skomplikowanych wskaźników. Obwód talii dostarcza dużej części potrzebnych informacji, a jego pomiar jest łatwy zarówno dla lekarzy, jak i pacjentów – powiedział główny autor badania, dr Aayush Visaria z Rutgers Health.
Eksperci zaznaczyli, że ma to ogromne znaczenie w codziennej praktyce lekarskiej. Obwód bioder, wykorzystywany w rozbudowanych kryteriach, jest bowiem rzadko sprawdzany podczas rutynowych wizyt, w przeciwieństwie do znacznie prostszego pomiaru talii. Badacze podkreślili też, że ich odkrycie potwierdza narastające wątpliwości wokół przydatności samego wskaźnika BMI, który może przeoczyć wiele osób ze zwiększonym ryzykiem zdrowotnym bądź niesłusznie włączyć je do grupy podwyższonego ryzyka.
Podsumowując, pomiary w obrębie brzucha pozostają niedocenianym narzędziem w profilaktyce.
– Warto na przykład zwrócić uwagę na konieczność poluzowania paska lub zakupu szerszych spodni. Chociaż rozmiar ubrań nie jest tożsamy z prawidłowym pomiarem obwodu talii, może stanowić wczesny sygnał nadmiaru tkanki tłuszczowej. Kontrolowanie tego parametru wraz z masą ciała pomoże wcześniej rozpoznać zagrożenie i podjąć działania zmniejszające ryzyko cukrzycy, chorób serca, udaru mózgu oraz niektórych nowotworów – podsumowali badacze.
Przypis:
Przeczytaj także: „Chleb nasz szkodliwy” i „Ważyć nie znaczy to samo”.
