Dołącz do nas w mediach społecznościowych:
Udostępnij
Źródło: Sejm

Zakaz leczenia! To grozi śmiercią szpitali ►

123RF

Leczenie pacjentów staje się zajęciem śmiertelnie niebezpiecznym dla budżetów. Już 83 proc. analizowanych placówek notuje straty, a ich łączne zadłużenie przebiło 41 mld zł. Co gorsza, kiedy nowe przepisy zakażą medykom wieloetatowej pracy na kontraktach, lecznice powiatowe staną przed brutalnym wyborem: wstrzymać leczenie albo ogłosić bankructwo.

  • Aż 83 proc. analizowanych polskich szpitali zanotowało stratę po dwóch kwartałach 2026 r., a łączne zadłużenie sektora przekroczyło 41 mld zł
  • Wartość niezapłaconych przez Narodowy Fundusz Zdrowia nadwykonań sięgnęła po trzech kwartałach 2026 r. aż 785 mln zł, a brak pieniędzy zmusza placówki do „racjonalizowania” i ograniczania opieki
  • Projektowane ograniczenia czasu pracy lekarzy i zakaz kontraktów B2B to problem dla mniejszych szpitali – Piotr Cencora stwierdził, że kolejki się wydłużą, a pacjenci zaczną umierać w domach
  • „Menedżer Zdrowia” zdobył prezentację o wymownym tytule „Szpitale jako kredytodawcy NFZ – sytuacja ekonomiczna szpitali, płynność finansowa i skutki kredytowania NFZ przez placówki”, którą omówiono w Sejmie

21 października odbyło się posiedzenie Parlamentarnego Zespołu do spraw Szpitali Samorządowych dotyczące rozliczenia świadczeń w 2025 i 2026 r. przez placówki powiatowe i wojewódzkie. Szczegółowe dane finansowe, obrazujące systemową niewydolność, zaprezentował Piotr Cencora, dyrektor Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w Lubaczowie i przedstawiciel Ogólnopolskiego Związku Pracodawców Szpitali Powiatowych (OZPSP).

Badaniem objęto próbę 589 podmiotów leczniczych, w tym 180 zarządzanych przez powiaty, 146 przez województwa, 139 funkcjonujących jako spółki oraz 37 podległych uczelniom medycznym i Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego. Z omówionych przez eksperta statystyk wynikało, że pogorszenie bilansów to problem dla jednostki niezależnie od organu prowadzącego, struktury właścicielskiej czy profilu leczenia – prezentacja w całości znajduje się na dole artykułu.

Równia pochyła. Rentowność spada na każdym poziomie referencyjnym

Statystyki omówione przez dyrektora Cencorę nie pozostawiły złudzeń.

Fragment posiedzenia poniżej. Pod wideo dalsza część tekstu.

Wideo pochodzi ze strony internetowej: www.sejm.gov.pl/7F807CCA8.

W 2025 r. ujemny wynik finansowy miało 138 szpitali powiatowych, gminnych i miejskich. Po pierwszych dwóch kwartałach 2026 r. liczba ta wzrosła do 180. W przypadku szpitali wojewódzkich jednostek ze stratą przybyło z 77 do 118. Regres wykazały również szpitale działające jako spółki prawa handlowego (wzrost z 75 do 121) oraz placówki prowadzone przez ministerstwa i uczelnie medyczne (z 42 do 72).

Wnioski z analizy wskazały na drastyczną zmianę proporcji.

W 2025 r. stratę wykazały 332 szpitale, a dodatni wynik finansowy – 250. Oznaczało to, że 56 proc. badanych placówek notowało stratę, a 44 proc. zysk. Po pierwszym półroczu 2026 r. ujemny bilans zanotowało już 491 placówek (83 proc.), a nadwyżkę wypracowało zaledwie 98 (17 proc.).

Nominalnie przełożyło się to na skokowy wzrost strat całej grupy. W 2025 r. łączna strata analizowanych placówek wynosiła 4,2 mld zł, przy zyskach rzędu 1,5 mld zł (wynik ujemny netto wynosił wówczas 2,627 mld zł). Po pierwszych dwóch kwartałach 2026 r. łączne straty przekroczyły już 6 mld zł, podczas gdy zyski skurczyły się do 240 mln zł.

Płynność finansowa i skok zobowiązań o 6 mld zł

Bezpośrednim skutkiem ujemnych bilansów jest utrata zdolności do obsługi zadłużenia.

Piotr Cencora przedstawił wskaźniki płynności szybkiej, które dla stabilnie funkcjonujących przedsiębiorstw powinny wynosić powyżej 1 (optymalnie do 2). Tymczasem aż 248 z badanych szpitali wykazało wskaźnik w przedziale od 0 do 0,5. Oznacza to, że na każdą złotówkę wymagalnych zobowiązań dysponują one środkami rzędu maksymalnie 50 groszy. Kolejne 100 jednostek lawiruje w przedziale od 0,51 do 0,80.

– To już stan agonalny. Te jednostki funkcjonują jeszcze chyba prawem inercji i ekwilibrystyką finansową zarządzających – skomentował Piotr Cencora, dodając, że łącznie około 70 proc. szpitali znajduje się poza progiem płynności szybkiej.

Groźba likwidacji nie jest zjawiskiem teoretycznym.

Piotr Cencora mówił, że o realności tej perspektywy świadczą głośne medialnie przykłady problemów szpitala w Miastku czy w Sanoku.

Dodał, że ograniczona płynność winduje całkowite zadłużenie.

Zobowiązania wszystkich analizowanych jednostek wynosiły na koniec 2025 r. 34 mld zł. Po dwóch kwartałach 2026 r. kwota ta przekroczyła 41 mld zł. Oznacza to wzrost o 6 mld zł, co daje dynamikę rzędu 18 proc. Zobowiązania krótkoterminowe w tym samym czasie wzrosły o 5,6 mld zł (dynamika niemal 20 proc.). Najwyższe tempo zadłużania odnotowano w ośrodkach wysokospecjalistycznych na trzecim poziomie referencyjnym.

Placówki w pierwszej kolejności regulują zobowiązania publiczno-prawne, wypłacają wynagrodzenia oraz obsługują kredyty. Zadłużają się natomiast u dostawców materiałów medycznych, podwykonawców usług oraz pracowników zewnętrznych. Instytucje finansowe, widząc malejącą rentowność szpitali, zaostrzają warunki kredytowania, żądając poręczeń od organów prowadzących oraz zastawów hipotecznych. Zablokowanie finansowania zewnętrznego docelowo doprowadzi do wstrzymania dostaw leków i odejścia kadry.

Szpitale kredytują płatnika. Ponad 785 mln zł za trzy kwartały

Cencora stwierdził wprost, że problemów nie można sprowadzać do kompetencji kadry menedżerskiej. Mają one charakter systemowy i wynikają z poziomu finansowania, wycen i potężnych opóźnień w rozliczeniach z Narodowym Funduszem Zdrowia.

Z danych wynikało, że w 141 ankietowanych podmiotach nierozliczone nadwykonania za cały 2025 r. wynosiły 592 mln zł. Jednak po zaledwie trzech kwartałach 2026 r. (stan na 30 września) kwota tego niezapłaconego długu urosła do niemal 786 mln zł.

Złożyły się na to:

  • świadczenia nielimitowane – 389 mln zł (wobec zaledwie 7 mln zł w całym 2025 r.),
  • świadczenia limitowane – 279 mln zł (z czego ponad 67 mln zł stanowią programy lekowe i chemioterapia),
  • ryczałt w systemie podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej (PSZ) – 118 mln zł.

Wskazał, że problemem pozostają wyceny świadczeń i limity leżące poniżej progu rentowności.

Aby nie generować kosztów bez pokrycia, dyrektorzy już ograniczają realizację świadczeń planowych limitowanych, jednak obrona przed zadłużeniem jest niemożliwa w, jeśli chodzi o ryczałt i świadczeń urazowych. Szpitale nie mogą odmówić przyjęcia pacjentów po wypadkach, wymagających natychmiastowych interwencji ratujących życie z zakresu chirurgii czy ortopedii.

Co więcej, rozliczenie nadwykonań nielimitowanych dla powiatów wpadnie w większości dopiero na 2027 r. W efekcie będą one „racjonalizowane”, co w praktyce oznacza zmniejszenie liczby leczonych pacjentów i natychmiastowe wydłużenie czasu oczekiwania na świadczenia.

Dowodem na systemowy błąd wycen jest sytuacja placówek onkologicznych, funkcjonujących w obszarze nielimitowanym. Mimo braku ograniczeń kontraktowych, w 2025 r. stratę notowało 40 proc. z nich (60 proc. miało zysk). Po dwóch kwartałach 2026 r. proporcje te całkowicie się odwróciły – ujemny wynik wykazuje już 80 proc. szpitali onkologicznych. Prelegent dla kontrastu podał dane dotyczące oddziałów pediatrycznych – tam w analizowanym okresie statystyki rentowności nie uległy zmianie, co tym bardziej obnaża błędy w szacowaniu kosztów leczenia chorób nowotworowych.

Koszty operacyjne dramatycznie rozjeżdżają się z przychodami. Udział wynagrodzeń w budżetach szpitali wynosi już od 80 do 90 proc., a w wielu jednostkach wydatki na personel przekraczają całkowity przychód z kontraktów z NFZ.

„Ustawa pisana na kolanie” i panika na rynku

Było też o procedowanej ustawie o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (druk nr 893) – to przepisy, w których zapisano lekarski limit 240 zł za godzinę i maksymalnie 320 godzin pracy w miesiącu.

Piotr Cencora stwierdził, że kategorycznie sprzeciwia się przepisom ograniczającym wymiar czasu pracy lekarzy, wprowadzającym maksymalną stawkę godzinową na poziomie 240 zł, znoszącym procentowe rozliczanie procedur oraz zakazującym współpracy w formule B2B ze spółkami lekarskimi.

Kontrowersyjny jest także wymóg zatrudnienia na minimum pół etatu w macierzystej jednostce oraz konieczność uzyskania zgody kierownika na pracę w innym podmiocie leczniczym.

– To jest jakiś relikt komuny, jak z krajów opresyjnych. W ogóle tego nie rozumiemy, co to jest za wymysł. Jak można komuś zabronić pracy w innym podmiocie? – pytał ekspert.

Zwrócił przy tym uwagę na rosnącą panikę rynkową.

– Jeśli ta ustawa zacznie obowiązywać, nastąpi paraliż małych szpitali powiatowych. Zabraknie nam lekarzy do poradni i do obstawiania dyżurów. Drastycznie ograniczy się dostęp do świadczeń. Kolejki się wydłużą, ludzie zaczną po prostu umierać w domach. Tak to trzeba powiedzieć – podsumował Piotr Cencora.

Prezentacja w całości poniżej.



Przeczytaj także: „Wiara, nadzieja, nadwykonania. Z nich zaś największe są nadwykonania”.

Menedzer Zdrowia youtube

Działy: Aktualności w Menedżer Zdrowia Sejm i Senat Aktualności
Tagi: Sejm Parlamentarny Zespół ds. Szpitali Samorządowych Parlamentarny Zespół do spraw Szpitali Samorządowych szpital szpitale szpitale powiatowe szpital powiatowy Ogólnopolski Związek Pracodawców Szpitali Powiatowych Piotr Cencora zadłużenie szpitali Narodowy Fundusz Zdrowia NFZ Ministerstwo Zdrowia