Specjalizacje, Kategorie, Działy
Wyślij
Udostępnij:
 
 
123RF

Wstrząśnienie mózgu można monitorować badając mocz

Źródło: Paweł Wernicki/PAP
Redaktor: Monika Stelmach |Data: 18.01.2022
 
 
Obecne w moczu białka wskaźnikowe (biomarkery), które odróżniają osoby z wstrząśnieniem mózgu i bez niego, mogą zrewolucjonizować diagnostykę i leczenie tego urazu – informuje pismo „Neurology”.
Przyczyną wstrząśnienia mózgu może być bezpośredni uraz głowy, a także uraz wynikający z gwałtownego przyśpieszenia i zwolnienia ruchu głowy (jak w wyniku wypadku samochodowego u kierowcy z zapiętym pasem bezpieczeństwa). To uraz częsty wśród sportowców – bokserów, piłkarzy czy narciarzy. Jego skutki w większości przypadków są przemijające, chociaż mogą się utrzymywać przez dni, tygodnie, a nawet dłużej.

Do najczęstszych objawów wstrząśnienia mózgu należą bóle głowy, przejściowa utrata przytomności (zazwyczaj trwająca krócej niż godzinę), splątanie, niepamięć okoliczności urazu, zawroty głowy, nudności, wymioty, niewyraźna mowa, spowolnienie i zmęczenie. W ciągu godzin lub dni po urazie utrzymują się zaburzenia koncentracji i pamięci, wzmożona wrażliwość na hałas i światło, zaburzenia snu, depresja, zaburzenia węchu i smaku. Bóle i zawroty głowy mogą trwać nawet do kilku miesięcy po urazie.

Wstrząśnienie mózgu może być bardzo trudne do zdiagnozowania i wyśledzenia. Oznaki urazu często nie są widoczne na rutynowych skanach mózgu i nie ma jednoznacznego testu diagnostycznego. Zwykle wstrząśnienie mózgu diagnozuje się na podstawie objawów, a u sportowców – porównania z testem wyjściowym, jeśli został zrobiony. Ale objawy wstrząsu mózgu są niespecyficzne, niewiarygodne i łatwo zakłócane przez emocje.

– Sportowcy zwykle chcą wrócić do swojego sportu, więc wiele razy mówią: „Czuję się świetnie, doktorze”, narażając się na ryzyko, jeśli doznają drugiego urazu mózgu. Mieliśmy też jednak wiele dzieci, które przychodziły zmartwione, mówiąc: „Nie radzę sobie tak dobrze w szkole, gram w piłkę nożną. Czy może to być wstrząśnienie mózgu?”. Byłoby wspaniale, gdyby test mógł po prostu powiedzieć nam tak lub nie – opowiada dr William Meehan, lekarz z Department of Sports Medicine w Boston Children's Hospital i dyrektor Micheli Center for Sports Injury Prevention.

Od 40 do 60 proc. wstrząśnień mózgu jest pomijanych w ostrych stanach, gdy przyciągają uwagę bardziej widoczne obrażenia. Istnieje jednak wiele powodów, dla których warto wcześnie zdiagnozować wstrząśnienie mózgu – może to ułatwić powrót do zdrowia, uniemożliwić dzieciom zbyt szybki powrót do sportu i uniknąć zespołu drugiego uderzenia.

Zdaniem specjalistów biomarkery białkowe w moczu można wykorzystać do diagnozowania wstrząśnienia mózgu i monitorowania powrotu do zdrowia.

Dr Marsha Moses z Boston Children's Hospital od ponad 20 lat zajmowała się badaniami moczu, początkowo mającymi wykrywać i monitorować różne rodzaje nowotworów. Kilka nieinwazyjnych testów moczu opartych na pracach jej zespołu znajduje się obecnie w fazie badań klinicznych. Z biegiem czasu zespół opracował również biomarkery moczu dla przewlekłego bólu miednicy, łagodnego przerostu gruczołu krokowego, endometriozy i innych. Biorepozytorium moczu Moses zawiera tysiące próbek.

W roku 2015 dr Moses nawiązała współpracę z dr. Davidem Howellem, zajmującym się urazami u sportowców. Jak wskazała, w wielu chorobach markery uszkodzeń fizycznych i biologicznych przedostają się do krwiobiegu i często można je znaleźć w moczu. Badanie moczu można wykonać wcześnie, często je powtarzać i jest niedrogie w porównaniu z innymi rodzajami testów.

Po zebraniu odpowiedniej liczby próbek porównano profile moczu 95 sportowców: 48, którzy doznali wstrząśnienia mózgu, i 47 osób z grupy kontrolnej. Do pomiaru białek wykorzystana została metoda spektroskopii masowej – we współpracy z dr. Johnem Froehlichem i dr. Richardem Lee z Boston Children’s Department of Urology – a także testy immunoenzymatyczne (ELISA).

Spośród 71 białek, które różniły się znacząco między dwiema grupami, dwa wyróżniały się jako najbardziej charakterystyczne dla wstrząśnienia: IGF-1 i białko wiążące IGF 5 (IGFBP5) – oba znalezione na znacznie niższych poziomach po wstrząśnieniu. Wydaje się, że biorą udział w naprawie uszkodzenia mózgu, więc organizm może je zatrzymać po wstrząśnieniu mózgu, zamiast wydalić. Białka te pozwalały wyraźnie odróżnić sportowców z i bez wstrząśnienia mózgu.

Inne znalezione białka miały mniejszą wartość diagnostyczną, jednak wiele z nich było nader interesujących z naukowego punktu widzenia i mogło pomóc w zrozumieniu biologicznych skutków wstrząsu mózgu. Co zaskakujące, znane już wcześniej markery poważnego uszkodzenia mózgu nie różniły się między sportowcami z wstrząśnieniem mózgu a grupą kontrolną.

Znając biomarkery wstrząsu mózgu, zespół zamierza teraz zweryfikować swoje wyniki poprzez badania kliniczne na różnych populacjach, takich jak szersza populacja sportowców z college'u, młodzież uprawiająca sport i osoby z kontuzjami niezwiązanymi ze sportem. Ostatecznie celem jest opracowanie testu, który mógłby być dostępny w miejscu opieki, a nawet tuż po nabawieniu się urazu.

 
facebook linkedin twitter
© 2022 Termedia Sp. z o.o. All rights reserved.
Developed by Bentus.