Odeszli z rady – poszło o CZP

Dziewięcioro ekspertów zrezygnowało z uczestnictwa w Radzie do spraw Zdrowia Psychicznego przy Ministerstwie Zdrowia – wyjaśnili, że to ich sprzeciw wobec przedstawionej propozycji kierownictwa resortu dotyczącej funkcjonowania centrów zdrowia psychicznego.

Pilotaż centrów zdrowia psychicznego ma się zakończyć 31 grudnia 2026 r.

13 maja resort zdrowia przedstawił nowy model funkcjonowania centrów – ma on zacząć obowiązywać od 2027 r. – „Menedżer Zdrowia” informował o tym w tekście „Początek czy koniec – co z CZP?”.

Kierownictwo resortu zapewniło, że utrzymane będą najważniejsze założenia reformy psychiatrii środowiskowej.

– Reforma psychiatrii środowiskowej pozostaje jednym z priorytetów Ministerstwa Zdrowia, a jej celem wciąż jest odejście od modelu opartego głównie na hospitalizacji do opieki realizowanej blisko miejsca zamieszkania pacjenta, szybciej dostępnej i lepiej skoordynowanej – zapewniła wiceminister zdrowia Katarzyna Kęcka, podkreślając, że centra zdrowia psychicznego nie są projektem tymczasowym, ale fundamentem nowoczesnej psychiatrii w Polsce.

To jednak nie spodobało się części strony społecznej i ekspertów – zaalarmowano, że to odejście od testowanego w pilotażu modelu.

Oświadczenie – rezygnacja

W konsekwencji 19 maja dziewięcioro członków Rady do spraw Zdrowia Psychicznego przy Ministrze Zdrowia poinformowało, że rezygnuje z uczestnictwa w tym gremium:

Marek Balicki z Komisji Ekspertów do spraw Ochrony Zdrowia Psychicznego przy Rzeczniku Praw Obywatelskich,
Barbara Banaś ze Stowarzyszenia Otwórzcie Drzwi,
Daria Biechowska z Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie,
Andrzej Cechnicki z Porozumienia na rzecz Narodowego Programu Ochrony Zdrowia
Psychicznego,
Izabela Ciuńczyk, prezes Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Centrów Zdrowia Psychicznego,
Agnieszka Lewonowska-Banach ze Stowarzyszenia Rodzin Zdrowie Psychiczne w Krakowie,
Krzysztof Rogowski z Kongresu Zdrowia Psychicznego,
Tomasz Szafrański z Wolskiego Centrum Zdrowia Psychicznego,
Katarzyna Szczerbowska z Fundacji eFkropka.

Kto w radzie?

Skład rady (jeszcze w całości) dostępny był 19 maja na stronie internetowej Ministerstwa Zdrowia: www.gov.pl/rada-do-spraw-zdrowia-psychicznego.

– W związku z przedstawionym w czasie posiedzenia Rady do spraw Zdrowia Psychicznego przy Ministrze Zdrowia harmonogramem zakończenia pilotażu i ogólnymi założeniami systemowego wdrożenia centrów zdrowia psychicznego zwracamy uwagę na fakt odejścia w nowym zaproponowanym modelu opieki psychiatrycznej od podstawowych założeń psychiatrii środowiskowej, które były testowane w ramach pilotażu centrów zdrowia psychicznego – napisali, podkreślając, że zaproponowany model funkcjonowania i finansowania opieki psychiatrycznej dla dorosłych oznacza, że zamiast faktycznej reformy resort zdecydował się jedynie na wprowadzenie korekt dotyczących systemu sprzed pilotażu CZP.

Zwrócili uwagę, że w Polsce, tak jak na całym świecie, narastają problemy zdrowia psychicznego.

– Ministerstwo Zdrowia zamiast oczekiwanych zmian ustawowych przedstawiło propozycję wprowadzenia nowelizacji rozporządzeń w zakresie opieki psychiatrycznej, co oznacza zaniechanie faktycznych reform i rezygnację z istotnej zmiany dotychczasowego coraz bardziej dysfunkcyjnego systemu. Zaproponowany model w naszej ocenie nie będzie w stanie odpowiedzieć na narastające wyzwania w zakresie zdrowia psychicznego – podobnie jak nie spełniła oczekiwań reforma dotycząca psychiatrii dla dzieci i młodzieży – stwierdzili eksperci.

W ich ocenie podstawową wadą modelu zaproponowanego przez ministerstwo jest rezygnacja z odpowiedzialności za określoną populację zamieszkującą dobrze zdefiniowane terytorium, czyli kluczowej zasady z punktu widzenia zdrowia publicznego i zasad funkcjonowania psychiatrii środowiskowej.

– Ponadto zaproponowano zmianę modelu finansowania oraz rozdzielenie części ambulatoryjnej i szpitali. Zaproponowany model wykorzystuje wprawdzie terminy czerpane ze słownika psychiatrii środowiskowej, jednakże odejście od podstawowych założeń sprawia, że wiele z tych terminów pozostanie pustosłowiem, bez praktycznego wpływu na skuteczne funkcjonowanie systemu – napisali.

Eksperci stwierdzili, że nowe założenia dotyczące modelu finansowania opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień nie gwarantują w perspektywie najbliższych lat pożądanego wzrostu finansowania do poziomu minimalnych wydatków w Unii Europejskiej, wynoszącego 6–7 proc. kosztów świadczeń opieki zdrowotnej.

– Interpretujemy to jako brak decyzji politycznej dotyczącej przyszłości obywateli naszego kraju – podsumowali.

Sygnatariusze oświadczenia ocenili, że kierownictwo ministerstwa przyjęło koncepcję, która powstała w opozycji do modelu testowanego w pilotażu.

– Niestety, w rzeczywistości zaniechanie działań dotyczących głębokiej reformy systemu ochrony zdrowia psychicznego w Polsce oznacza – dla każdego z nas – nie tylko dalszą prywatyzację ochrony zdrowia psychicznego i pogłębienie nierówności w dostępie do potrzebnej pomocy, lecz także poważny czynnik ograniczający nasz rozwój społeczny i ekonomiczny w skali całego kraju – podsumowali, twierdząc, że przebieg ostatnich posiedzeń Rady do spraw Zdrowia Psychicznego dowodzi instrumentalnego traktowania tego opiniodawczo-doradczego organu w sprawach z zakresu ochrony zdrowia psychicznego, przewidzianego w ustawie o ochronie zdrowia psychicznego.