Polscy badacze opracowali narzędzie do badania higieny cyfrowej
123RF
Zespół badaczy czterech polskich uczelni stworzył narzędzie, które pozwala ocenić, jak często ludzie podejmują zachowania sprzyjające zdrowemu i bezpiecznemu korzystaniu z technologii. Artykuł opisujący jego opracowanie i walidację został przyjęty do publikacji w czasopiśmie „Journal of Medical Internet Research”.
Skalę Zachowań Higieny Cyfrowej (Digital Hygiene Behavior Scale, DHBS) stworzyli eksperci z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, Uczelni Korczaka – Akademii Nauk Stosowanych, Akademii Humanistycznej w Łodzi i Uniwersytetu Warszawskiego. Poza czasem spędzanym przed ekranem, uwzględnia ona stawianie granic, bezpieczeństwo i sposób korzystania z treści.
Jej twórcy zwracają uwagę, że dyskusja o wpływie technologii cyfrowych na zdrowie często sprowadza się do czasu, jaki spędza się na korzystaniu z internetu i platform społecznościowych. Tymczasem higiena cyfrowa to pojęcie znacznie szersze. Obejmuje zachowania, które pomagają świadomie i bezpiecznie korzystać z urządzeń, usług i treści cyfrowych, a jednocześnie ograniczać ich potencjalnie niekorzystny wpływ na zdrowie.
Dlatego potrzebne jest narzędzie pozwalające mierzyć, jak często ludzie podejmują takie zachowania.
Prace nad skalą naukowcy rozpoczęli w 2022 r. przy okazji pierwszej edycji Ogólnopolskich Badań Higieny Cyfrowej. Początkowo przygotowali 89 pytań, które następnie ocenili eksperci. Po kolejnych etapach selekcji oraz badaniu pilotażowym z udziałem 436 osób pozostało 39 pytań. Tę wersję przetestowano na ogólnopolskiej próbie 1067 dorosłych internautów.
Ostatecznie analizy pozwoliły skrócić narzędzie do 17 pytań dotyczących czterech obszarów higieny cyfrowej. Pierwszy obejmuje stawianie granic i kontrolowanie sposobu korzystania z technologii, drugi – zachowania związane z bezpieczeństwem cyfrowym, trzeci – zarządzanie treściami i informacjami, a czwarty – inne zachowania sprzyjające zdrowiu podczas korzystania z technologii.
Tak opracowane narzędzie sprawdzono następnie na drugiej, niezależnej próbie 1000 osób. Badacze oceniali m.in. jego rzetelność, trafność oraz to, czy uzyskane wyniki pozostają stabilne przy ponownym pomiarze.
– Największym wyzwaniem było stworzenie narzędzia, które z jednej strony obejmowałoby różne aspekty higieny cyfrowej, a z drugiej pozostawało krótkie i łatwe do zastosowania. Każde pytanie ocenialiśmy nie tylko pod względem statystycznym, lecz także pod kątem jego znaczenia i przydatności – zaznaczył prof. Mariusz Panczyk z Wydziału Nauk o Zdrowiu Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.
Skala Zachowań Higieny Cyfrowej przyda się zarówno naukowcom, jak i praktykom?
Autorzy liczą, że skala znajdzie zastosowanie zarówno w badaniach naukowych, jak i w praktyce. Może służyć do oceny częstotliwości zachowań związanych z higieną cyfrową, prowadzenia badań populacyjnych, śledzenia zmian w czasie oraz sprawdzania skuteczności działań edukacyjnych i innych interwencji. Opracowano też normy pozwalające interpretować wyniki z uwzględnieniem wieku i płci.
– Ważne jest to, co robimy w urządzeniu ekranowym, jak długo to robimy i na ile świadomie, a także to, jakie czynności temu towarzyszą lub z czego z tego powodu rezygnujemy. Zdawanie sobie sprawy z tej złożoności pozwala szerzej i wnikliwiej spojrzeć na sposób korzystania z urządzeń ekranowych, lepiej go rozumieć i poszukiwać skutecznych rozwiązań chroniących zdrowie – powiedziała dr hab. Magdalena Woynarowska z Wydziału Nauk o Zdrowiu Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.
Przeczytaj także: „Życie online, zdrowie offline”
