Szpitale będą mogły restrukturyzować długi. Ministerstwa kończą prace nad nowymi przepisami
123RF
Ministerstwo Zdrowia i Ministerstwo Sprawiedliwości kończą prace nad przepisami, dzięki którym samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej (SPZOZ) będą mogły korzystać z postępowań restrukturyzacyjnych. Zmiana ma im pomóc w wychodzeniu z zadłużenia. Przedstawiciele przedsiębiorców przestrzegają jednak przed ryzykiem utraty zafania do szpitali jako kontrahentów i o „zabawie na beczce prochu”.
- Ministerstwa Zdrowia i Sprawiedliwości kończą prace nad zmianami w prawie, które mają umożliwić samodzielnym publicznym zakładom opieki zdrowotnej korzystanie z postępowań restrukturyzacyjnych. Przepisy mają być specjalnie dostosowane do specyfiki podmiotów leczniczych.
- Przedsiębiorcy ostrzegają przed konsekwencjami
- Ministerstwo Zdrowia poinformowało, że OSR nie jest jeszcze gotowa, a resorty nie zamierzają prowadzić prekonsultacji.
- Zadłużenie szpitali samorządowych rośnie. W ciągu ośmiu lat wartość ich zobowiązań ogółem wzrosła z 11 do 27,4 mld zł, a zobowiązań wymagalnych – o 4,7 mld zł. Na koniec II kwartału 2026 r. zaległości wymagalne miało 283 szpitale, czyli 59 proc. wszystkich placówek samorządowych.
Informację dotyczącą stopnia zaawansowania prac nad zmianami w ustawie Prawo restrukturyzacyjne przedstawiła podczas posiedzenia Podkomisji stałej do spraw organizacji ochrony zdrowia Katarzyna Galas, dyr. Departamentu Nadzoru i Kontroli w Ministerstwie Zdrowia.
– Prace nad zmianą ustawy Prawo restrukturyzacyjne są prowadzone wspólnie między Ministerstwem Sprawiedliwości a Ministerstwem Zdrowia. Jesteśmy w stałym kontakcie. Z tego, co wiem, aktualnie Ministerstwo Sprawiedliwości finalizuje działania mające na celu złożenie wniosku o wpis do wykazu prac legislacyjnych (Wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów – red.) – powiedziała.
Restrukturyzacja sposobem na wyjście z długów
Ustawa Prawo restrukturyzacyjne określa zasady przeprowadzania restrukturyzacji zadłużonych przedsiębiorstw. W związku z narastającymi długami chciały z niej korzystać również szpitale funkcjonujące jako samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej. Pojawiły się jednak wątpliwości natury prawnej dotyczące tego, czy podmioty, które nie prowadzą działalności gospodarczej, mogą przez postępowanie restrukturyzacyjne przechodzić.
Stanowisko w tej sprawie zajął Sąd Najwyższy w uchwale z 14 maja 2026 r. (sygn. akt III CZP 41/25). Wskazał, że samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej nie ma zdolności restrukturyzacyjnej. Uchwała zmniejszyła ryzyko sporów sporów interpretacyjnych. Dodatkowo organizacje przedsiębiorców i związki zawodowe zaapelowały do rządzących, aby wprowadzili przepis jednoznacznie zakazujący przeprowadzania postępowań restrukturyzacyjnych w odniesieniu do SPZOZ-ów.
Szpitale jednak będą mogły się restrukturyzować?
Wbrew postulatom strony społecznej, na wrześniowym posiedzeniu Zespołu Trójstronnego ds. Ochrony Zdrowia Ministerstwo Zdrowia poinformowało, że zamierza wprowadzić do Prawa restrukturyzacyjnego przepisy, które umożliwią SPZOZ-om przeprowadzanie procesów restrukturyzacyjnych.
Podczas posiedzenia sejmowej podkomisji przedstawicielka Ministerstwa Zdrowia potwierdziła, że prace te są prowadzone. – Ministerstwo Zdrowia dąży do tego, żeby zapewnić narzędzie, które umożliwi faktyczną i skuteczną restrukturyzację, w szczególności samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej – powiedziała.
Tłumaczyła, że celem zmian jest danie możliwości prowadzenia restrukturyzacji SPZOZ-om. – Tak, aby nie były w gorszej sytuacji niż obecnie są spółki kapitałowe – uzupełniła. Wyjaśniła, że intencją obu ministerstwa jest wprowadzenie przepisów dedykowanych podmiotom leczniczym.
Wojciech Wiśniewski, ekspert Polskiego Towarzystwa Gospodarczego przypomniał, że działania resortów: zdrowia i sprawiedliwości prowadzone są w kontrze do tego, czego oczekiwały centrale związkowe i wszystkie organizacje pracodawców. Tłumaczył, że dotychczasowe próby prowadzenia restrukturyzacji podejmowane były pod wpływem „wąskiego grona doradców restrukturyzacyjnych, którzy udają się do dyrektorów, którzy chcą salwować się ucieczką za wszelką cenę”. Wskazał, że takie postępowanie to „zabawa na beczce prochu” ponieważ duża część SPZOZ-ów ma dziś ujemy kapitał własny (wartość ich zobowiązań przekracza wartość majątku – red.). Podał nawet konkretną liczbę jednostek – 168 – które według jego wiedzy mają znajdować się w takiej sytuacji.
– Jedynym i wyłącznym powodem, dla którego dostawcy jeszcze nie zrezygnowali ze świadczenia usług czy dostarczania towarów na ich rzecz, jest to, że nadal są uznawane za wiarygodne – podkreślił.
Wynika to z faktu, że za długi SPZOZ-ów odpowiadają podmioty tworzące, czyli m.in. samorządy. Tymczasem otwarcie furtki do restrukturyzacji może oznaczać ryzyko nieodzyskania wszystkich należności od zadłużonego podmiotu. Wojciech Wiśniewski wskazał, że może to mieć daleko idące skutki finansowe.
Olga Malinowska, również z Polskiego Towarzystwa Gospodarczego, mówiła, że dla dostawców usług i towarów, którzy dziś tak naprawdę kredytują działalność szpitali, nabycie przez te szpitale zdolności restrukturyzacyjnej (w jakiejkolwiek formie) oznacza konieczność zastanowienia się, jakie jest ryzyko nieotrzymania zapłaty za dostarczone towary i usługi. – Zwiększone ryzyko będzie się po prostu przekładało na cenę – wskazała.
– Mieliśmy przykład szpitala w Skarżysku-Kamiennej – przypomniała. – Dostawca leku, który jest monopolistą na rynku jeśli chodzi o określony lek na stwardnienie rozsiane, powiedział, że nie podpisze nowej umowy w związku z ryzykiem związanym z postępowaniem restrukturyzacyjnym – powiedziała.
Przedsiębiorcy apelują o prekonsultacje
Arkadiusz Pączka, reprezentujący Federację Przedsiębiorców Polskich, zadał pytanie, czy autorzy prac nad zmianami przepisów restrukturyzacyjnych mają już przygotowaną Ocenę Skutków Regulacji, czyli dokument, który określa finansowe konsekwencje zmian wprowadzanych w prawie. – Ocena skutków regulacji powinna uwzględniać wpływ tej regulacji nie tylko na SPZOZ, ale też na dostawców, na pracowników i na szereg innych oddziałujących daną regulację – przypomniał.
Zaapelował także o przeprowadzenia prekonsultacji projektu – chociażby na Radzie Dialogu Społecznego lub na Trójstronnym Zespole ds. Ochrony Zdrowia.
Dyrektor Katarzyna Galas, odnosząc się do pytań i wątpliwości zgłoszonych na posiedzeniu podkreśliła, że MZ i MS nie zamierzają zmieniać niczego w kwestii prawa upadłościowego. – Nie zmieniamy absolutnie tego, że SPZOZ-y nie mają zdolności upadłościowej – podkreśliła. – Chciałabym zaznaczyć, że restrukturyzacja w przypadku SPZOZ-ów będzie polegała na tym, żeby uniknąć likwidacji danego podmiotu. Rozumiem obawy, które mogą się pojawiać, natomiast bardzo bym prosiła o to, żeby jednak dać szansę przygotowania przepisów dedykowanych podmiotom leczniczym – mówiła.
Poinformowała, że Ocena Skutków Regulacji projektowanych przepisów nie jest jeszcze gotowa. Ministerstwo Zdrowia i Ministerstwo Sprawiedliwości nie mają w planach prowadzenia prekonsultacji.
Więcej niż co drugi szpital samorządowy w Polsce ma długi
Podczas posiedzenia podkomisji strona rządowa przytaczała również statystyki dotyczące finansów szpitali samorządowych, w tym dane o poziomie ich zadłużenia. Według stanu na 30 czerwca 2026 r. mamy 467 szpitali prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego (województwa – 171, powiaty i miasta na prawach powiatu – 293, gminy – 13).
– Jeśli chodzi o samą kwestię rosnących zobowiązań, jest to zjawisko narastające od lat. Na przestrzeni ostatnich ośmiu lat, czyli od 2018 r. do II kw. 2026 r., wartość zobowiązań wymagalnych, czyli takich, które nie zostały zapłacone pomimo upływu terminu płatności, wzrosła prawie czterokrotnie, tj. o 4 mld 700 mln. Jeśli chodzi o wartość zobowiązań ogółem, wzrosły one niemal dwuipółkrotnie, czyli z 11 mld do 27 mld 400 mln zł – poinformowała dyr. Katarzyna Galas.
– Jednocześnie chciałabym zaznaczyć, że zjawisko występowania zobowiązań wymagalnych nie dotyczy wszystkich szpitali samorządowych. W tych ostatnich ośmiu latach odsetek szpitali posiadających zobowiązania wymagalne wahał się pomiędzy 50 a 60 procentami. Aktualnie, na koniec II kw. 2026 r., zobowiązania wymagalne posiadały 283 szpitale samorządowe, czyli 59 proc. całej tej zbiorowości. 41 proc. szpitali (193 jednostki nie posiadały zobowiązań wymagalnych – poinformowała przedstawicielka Ministerstwa Zdrowia.
Posiedzenie sejmowej Podkomisji stałej do spraw organizacji ochrony zdrowia odbyło się 18 listopada 2026.
Przeczytaj także: „Restrukturyzacja SPZOZ-ów – uchwała Sądu Najwyższego”


