Choroba Alzheimera w liczbach

11 lutego w Sejmie odbyło się posiedzenie podkomisji stałej do spraw zdrowia osób starszych, podczas którego resort zdrowia przedstawił informację na temat leczenia choroby Alzheimera w Polsce oraz dostępności osób starszych do specjalistów oraz badań obrazowych (TK, MRI, PET).

Jak podała Dominika Janiszewska-Kajka, zastępca dyrektora Departamentu Analiz i Strategii w Ministerstwie Zdrowia, według Mapy potrzeb zdrowotnych na 2022 rok rozpoznanie choroby Alzheimera dotyczyło 184 tys. osób, odnotowano około 31 tys. zgonów i 44 tys. przypadków podejrzeń. Dane Narodowego Funduszu Zdrowia, uwzględniające szerszą definicję choroby, wskazują na 382 tys. pacjentów z chorobą Alzheimera i chorobami pokrewnymi, co oznacza wzrost o około 13 proc. w ciągu ostatnich 10 lat.

W zakresie leczenia farmakologicznego i refundacji w Polsce dostępne są leki objawowe, m.in. donepezil z 30 proc. odpłatnością oraz w ramach refundacji off-label. Dostępna jest również rywastygmina, refundowana w ramach listy 65+., czyli ponad 80 proc. opakowań wydawanych jest bezpłatnie. Część preparatów jest wytwarzana w Polsce.

Dyrektor Janiszewska-Kajka dodała, że w obszarze nowych terapii dla leku lecanemab, który został zarejestrowany przez Europejską Agencję Leków w kwietniu 2025 r., zapowiedziano złożenie wniosku refundacyjnego w Polsce. Kolejny lek to donanemab, dopuszczony przez FDA, nie uzyskał jeszcze zgody na stosowanie w Unii Europejskiej.

W zakresie refundacji wyrobów medycznych dla pacjentów z chorobą Alzheimera i chorobami pokrewnymi wyniosła w 2024 r. 151 mln zł, z czego dominującą kategorią były pieluchomajtki, zarówno pod względem liczby pacjentów, jak i wartości refundacji.

Refundacja świadczeń zdrowotnych w 2023 r. wyniosła 285 mln zł, w 2024 r. wzrosła o 18 proc. do 336 mln zł, a w okresie od stycznia do lipca 2025 r. osiągnęła już 193 mln zł. Największe pozycje kosztowe to świadczenia pielęgnacyjne i opiekuńcze (171 mln zł w 2024 r.), opieka psychiatryczna (93 mln zł) oraz rehabilitacja (41 mln zł).

W 2025 roku liczba specjalistów z zakresu neurologii, psychiatrii, geriatrii i medycyny rodzinnej wyniosła łącznie 22 293 lekarzy, co oznacza wyraźny wzrost w ciągu ostatnich 15 lat.

Dyrektor Janiszewska-Kajka przypomniała, że w grudniu 2025 r. przyjęto Krajowy Program Działań wobec Chorób Otępiennych do 2030 roku. Program ten ma na celu uspójnienie działań, wzmocnienie koordynacji międzysektorowej oraz wprowadzenie nowych rozwiązań organizacyjnych.

Dyrektor w MZ podkreśliła, że sytuacja demograficzna seniorów w Polsce spowodowała, że osoby w wieku 60+ i 65+ w 2024 roku stanowiły już około 27 proc. populacji. Dodała, że seniorzy korzystają bardzo intensywnie ze świadczeń opieki medycznej – w 2024 roku udzielono około 115 milionów porad w AOS i POZ, co stanowiło 32 proc. wszystkich świadczeń dla całej populacji. Przeciętnie senior odbywa 15 wizyt rocznie, czyli dwa razy więcej niż osoby młodsze. 

W 2024 ro. funkcjonowały 194 poradnie geriatryczne, najwięcej w województwach śląskim i mazowieckim, najmniej w warmińsko-mazurskim i świętokrzyskim. Liczba porad geriatrycznych wyniosła 102 tys., z czego około 70 proc. przypadków dotyczyło kobiet.

W kontekście chorób przewlekłych, w tym choroby Alzheimera, dyrektor zwróciła uwagę na dostęp do specjalistów – czas oczekiwania na rezonas magnetyczny w przypadku pilnym wynosi 35 dni, w stabilnym 49 (seniorzy stanowią około jedną trzecią kolejki). Na tomograf w trybie pilnym 32 dni, w stabilnym - 45 (52 proc. osób w kolejce stanowią seniorzy). Wizyty w psycho-geriatrii w przypadku pilnym wynosi średnio 58 dni, a w stabilnym 182 dni. Przypadek pilny w geriatrii - 63 dni, kardiologii - 66 dni, neurologii - 65 dni, okulistyka - 62 dni, urologia - 46 dni. 

– To pokazuje potrzebę dalszego rozwoju sieci geriatrycznej i inwestycji w diagnostykę – zaznaczyła dyrekor Janiszewska-Kajka.

Relacja z posiedzenia na stronie internetowej Sejmu: https://www.sejm.gov.pl/

Neurologia musi się stać dziedziną strategiczną– Neurologia musi pójść tą samą drogą co onkologia i kardiologia – z odpowiednim finansowaniem, planowaniem i koordynacją opieki – mówi prof. dr hab. n. med. Alina Kułakowska.