Obiecujące kierunki badań nad uszkodzeniem rdzenia kręgowego

W przestrzeni publicznej, zwłaszcza w mediach popularnonaukowych i portalach społecznościowych, często pojawiają się nagłówki sugerujące „przełom” w leczeniu przerwania rdzenia kręgowego, a nawet „pełne wyleczenie” osób sparaliżowanych. W literaturze naukowej lekarze i badacze jednoznacznie podkreślają, że nawet w przypadkach opisanych w prestiżowych czasopismach – jak stymulacja epidurowa u pacjentów z przewlekłym urazem – poprawa funkcji była osiągana w połączeniu z intensywną rehabilitacją i nie oznaczała automatycznego powrotu do pełnej sprawności.

Eksperci ostrzegają również przed terapiami oferowanymi komercyjnie poza kontrolą naukową, zwłaszcza gdy są one drogie i nieobjęte rygorystycznymi protokołami badawczymi. W wielu krajach transplantacje komórek macierzystych wykonywane „off-label” lub w ramach tzw. medycyny alternatywnej nie mają potwierdzenia w dużych randomizowanych badaniach klinicznych i mogą wiązać się z ryzykiem powikłań — od reakcji immunologicznych po rozwój niepożądanych tkanek.

Terapie komórkowe, neuroinżynieria, blizna glejowa jako cel terapii

Nie zmienia to jednak faktu, że postępy w medycynie regeneracyjnej i neuromodulacji zmieniają sposób myślenia o leczeniu urazów rdzenia kręgowego i poszerzają zakres możliwych interwencji terapeutycznych. Jednym z najlepiej przebadanych kierunków eksperymentalnych są terapie komórkowe. Przegląd badań klinicznych opublikowany w „Nature Reviews Neurology” opisuje, jak testowano transplantacje mezenchymalnych komórek macierzystych, neuronalnych komórek progenitorowych oraz komórek pochodzących z indukowanych pluripotencjalnych komórek macierzystych u pacjentów z urazami rdzenia na różnych etapach choroby.

Autorzy podkreślają jednak, że obserwowane efekty – poprawa czucia lub funkcji ruchowych – są zazwyczaj umiarkowane i nie dotyczą wszystkich pacjentów. Prof. Hideyuki Okano z Keio University School of Medicine w Tokio w swoich publikacjach zaznacza, że obecnie nie istnieje zatwierdzona terapia regeneracyjna, która pozwalałaby na odtworzenie przerwanego rdzenia.

Coraz więcej chorób mózgu. Neurolodzy wskazują kierunki działań ►Co roku dochodzi do około 90 tys. udarów mózgu, a z otępieniem żyje już ponad 600 tys. osób. Neurolodzy podkreślają, że system musi zacząć reagować szybciej – potrzebne są: sprawna ścieżka diagnostyczna, jasne wytyczne i intensywniejsza współpraca z POZ. Coraz większe znaczenie mają badania przesiewowe wykonywane przez lekarzy rodzinnych, które pozwalają wykryć zaburzenia funkcji poznawczych na wczesnym etapie – zanim choroba odebrałaby pacjentom samodzielność.

Badania nad neuromodulacją i znaczeniem rehabilitacji

Jednym z najbardziej zaawansowanych klinicznie podejść pozostaje neuromodulacja. Zespół prof. Grégoire’a Courtine’a z École Polytechnique Fédérale de Lausanne oraz dr Jocelyne Bloch z Lausanne University Hospital opublikował w „Nature Medicine” wyniki badań, w których połączenie stymulacji elektrycznej rdzenia z intensywną rehabilitacją umożliwiło pacjentom z przewlekłym urazem odzyskanie częściowej kontroli nad ruchem kończyn dolnych.

Coraz więcej badań wskazuje również, że rehabilitacja odgrywa nie tylko rolę kompensacyjną, lecz także biologicznie aktywną. Prace publikowane w „Journal of NeuroEngineering and Rehabilitation” pokazują, że intensywny trening ruchowy, wspomagany robotyką i technikami sprzężenia zwrotnego, może wzmacniać plastyczność układu nerwowego i zwiększać skuteczność innych interwencji.

Mimo postępów eksperci podkreślają konieczność ostrożnej interpretacji wyników. Metaanaliza opublikowana w „BMC Medicine” wskazuje, że choć część terapii eksperymentalnych przynosi statystycznie istotną poprawę, efekty kliniczne są zwykle ograniczone, a jakość badań zróżnicowana. Autorzy zwracają uwagę na potrzebę standaryzacji metod i długoterminowej obserwacji pacjentów.

Przeczytaj także: „Laboratoria pędzą, praktyka zwalnia – o barierach w neurobiologii”.