Dwa światy medycyny i farmacji ►

– W Europie, Kanadzie czy Australii ceny leków są w dużej mierze kontrolowane przez państwo. W Stanach Zjednoczonych producenci mają większą swobodę ich kształtowania – powiedział dr Jose V. „Zito” Sartarelli – ekspert z 42-letnim doświadczeniem zarówno w sektorze korporacyjnym, jak i środowisku akademickim. Jego zdaniem właśnie ta swoboda w kreowaniu cen umożliwia firmom przeznaczać ogromne środki na badania i rozwój.

Przyszłość przemysłu farmaceutycznego była tematem rozmowy dr. Włodzimierza Kubiaka z dr. Jose V. „Zito” Sartarellim podczas konferencji Priorities and Challenges in Polish and European Drug Policy 28 maja. Dr Sartarelli pracował w obszarze marketingu i zarządzania w globalnej branży farmaceutycznej, w firmach Johnson & Johnson, Bristol-Myers Squibb i Eli Lilly, był także kanclerzem Uniwersytetu Północnej Karoliny w Wilmington (UNCW).

Większość Amerykanów ma dostęo do ochrony zdrowotnej

Zdaniem Jose V. „Zito” Sartarellego amerykański system ochrony zdrowia jest znacznie bardziej złożony, niż często przedstawia się go w debacie publicznej mówiąc miedzy innymi, że „za wszystko trzeba płacić z własnej kieszeni”. Większość obywateli USA jest objętych ochroną medyczną.

W jego ocenie na świecie dominują dwa podstawowe modele opieki zdrowotnej. Pierwszy, charakterystyczny dla wielu krajów Europy, Kanady, Australii czy Japonii, opiera się na powszechnym finansowaniu przez państwo ze środków pochodzących z wysokich podatków. System ten zapewnia szeroki zakres świadczeń medycznych, jednak w wielu krajach ta dostępność do opieki jest ograniczona, co wiąże się z długim czasem oczekiwania na leczenie.

Stany Zjednoczone funkcjonują według odmiennego modelu. Sartarelli wskazuje, że blisko 200 milionów Amerykanów korzysta z ubezpieczeń zdrowotnych zapewnianych przez pracodawców.

– Pracując dla dużych korporacji, takich jak Bristol Myers Squibb, Eli Lilly czy Johnson & Johnson, nigdy nie musiałem martwić się o koszty leczenia. Firmy pokrywają znaczną część wydatków związanych z opieką zdrowotną, lekami czy hospitalizacją, a wielu pracowników zachowuje te świadczenia również po przejściu na emeryturę – powiedział Sartarelli.

Wywiad poniżej, pod wideo dalsza część tekstu.

Drugim filarem systemu jest Medicare – to program publiczny przeznaczony dla osób powyżej 65. roku życia. Sartarelli podkreślił, że większość wydatków koncentruje się właśnie w tej grupie wiekowej (nawet 70-80 proc.). Program zapewnia szeroki dostęp do świadczeń medycznych, leczenia szpitalnego i leków.

Z kolei osoby o niskich dochodach mogą korzystać z Medicaid, finansowanego wspólnie przez rząd federalny i poszczególne stany.

Szybki dostęp do innowacyjnych leków

Dr Sartarelli przypomniał, że kolejnym wsparciem dla systemu opieki zdrowotnej w USA jest program Obamacare wprowadzony przez prezydenta Baracka Obamę. Jego celem było objęcie ochroną osób, które wpadły w lukę systemową, czyli znalazły się pomiędzy ubezpieczeniami pracowniczymi a programami publicznymi. Początkowo program obejmował około 20 milionów osób, obecnie liczba beneficjentów jest znacznie większa. W efekcie większość Amerykanów posiada dziś jakąś formę ochrony zdrowotnej. Problem dotyczy przede wszystkim tych, którzy nie kwalifikują się do żadnego z głównych programów.

W ocenie eksperta system Medicare lub ubezpieczenie od pracodawcy należy dziś do najlepszych na świecie. Jego największą zaletą jest szybki dostęp do nowoczesnych terapii i innowacyjnych leków.

– Gdy nowy lek zostaje zatwierdzony przez amerykańską Agencję Żywności i Leków (FDA), pacjenci mogą z niego korzystać niemal natychmiast. W wielu krajach europejskich czy w Kanadzie to jest niemożliwie, bo proces rejestracji trwa znacznie dłużej, a pacjenci często muszą czekać miesiącami na operacje i specjalistyczne leczenie – mówił Sartarelli.

USA i Europa – różny model ustalania cen

Odnosząc się do rynku leków zaznaczył, że między Europą a USA jest wyraźna różnica cenowa.

– W Europie, Kanadzie czy Australii ceny są w dużej mierze kontrolowane przez państwo. W Stanach Zjednoczonych producenci mają większą swobodę ich kształtowania – podkreślił.

Jego zdaniem właśnie ta swoboda w kreowaniu cen umożliwia firmom farmaceutycznym przeznaczać ogromne środki na badania i rozwój. Jako przykład podał koncern Johnson & Johnson, które w innowacje medyczne inwestuje ponad 10 miliardów dolarów rocznie.

Według Sartarellego nie istnieje dziś proste rozwiązanie pozwalające jednocześnie obniżyć ceny leków i utrzymać obecny poziom inwestycji w badania. Debata dotycząca równowagi między dostępnością terapii, kosztami leczenia i finansowaniem innowacji pozostaje jednym z największych wyzwań amerykańskiej ochrony zdrowia.

Dr Jose V. „Zito” Sartarelli jest liderem z 42-letnim doświadczeniem zarówno w sektorze korporacyjnym, jak i środowisku akademickim. Odpowiadał za pozyskiwanie i współpracę z wybitnymi specjalistami na Uniwersytecie Północnej Karoliny w Wilmington (UNCW), gdzie przez siedem lat pełnił funkcję kanclerza, oraz na Uniwersytecie Wirginii Zachodniej (WVU), gdzie był dziekanem Wydziału Biznesu i Ekonomii oraz dyrektorem ds. globalnych (CGO). Pod jego przewodnictwem społeczność UNCW zmierzyła się z wyzwaniami pandemii COVID-19, skutkami huraganu oraz falą protestów na rzecz sprawiedliwości społecznej na kampusie. Jego nadrzędnym celem było zapewnienie wysokiej jakości kształcenia oraz wspieranie studentów ostatniego roku w terminowym ukończeniu studiów.

Dr Sartarelli pochodzi z Brazylii. Uzyskał tytuł licencjata z zarządzania w São Paulo School of Business Administration (Fundação Getulio Vargas) w São Paulo w 1973 r. Następnie, jako stypendysta programu Fulbrighta, kontynuował naukę na Uniwersytecie Stanowym Michigan, gdzie ukończył studia podyplomowe MBA w zakresie marketingu (1975 r.) i uzyskał doktorat z zarządzania (1979 r.).

Zanim rozpoczął karierę akademicką dr Sartarelli przez 30 lat zdobywał doświadczenie w obszarze marketingu i zarządzania w globalnej branży farmaceutycznej. W latach 2001–2010 przewodniczył grupie farmaceutycznej w firmie Johnson & Johnson, odpowiadając za działalność w regionie Azji i Pacyfiku, Japonii oraz Ameryki Łacińskiej. Wcześniej był związany z firmą Bristol-Myers Squibb, gdzie pełnił szereg funkcji, m.in. prezesa ds. leków na rynkach Ameryki Łacińskiej, Portoryko i Kanady, prezesa ds. leków na rynkach Azji i Pacyfiku, Bliskiego Wschodu i Afryki oraz starszego wiceprezesa ds. zarządzania markami w regionie międzykontynentalnym. Swoją ścieżkę zawodową rozpoczął w Eli Lilly and Co., gdzie kolejno zajmował coraz bardziej odpowiedzialne stanowiska, nadzorując działalność firmy w USA, Ameryce Łacińskiej oraz Azji i Pacyfiku.

Po przejściu na emeryturę ze stanowiska kanclerza UNCW w czerwcu 2022 r., przez następne półtora roku pracował nad swoją autobiografią zatytułowaną „Giving Flight to Imagination”. Książka koncentruje się na roli przywództwa, kreatywności i dążenia do doskonałości, pokazując, jak ich połączenie może prowadzić do sukcesu zawodowego.

Dr n. med Włodzimierz Kubiak – spędził ponad 25 lat w przemyśle farmaceutycznym, zarządzając spółkami Johnson & Johnson w Polsce, Europie, Stanach Zjednoczonych, Afryce i Ameryce Łacińskiej. Aktualnie jest niezależnym konsultantem działającym w branży farmaceutycznej, sprzętu medycznego, ochrony zdrowia, a także FMCG. Jest doradcą funduszy inwestujących w start-upy z branży medycznej, a także ekspertem Wirtualnego Instytutu Badawczego Łukasiewicz Port oraz Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości. Ukończył medycynę na Akademii Medycznej w Poznaniu, jest specjalistą w zakresie zdrowia publicznego. Doktoryzował się na Akademii Medycznej w Gdańsku.