Aż 60 proc. PKB na ochronę zdrowia? Eksperci uważają, że to możliwe

– Zadbajmy o wspieranie przedsiębiorczości w sektorze opieki zdrowotnej i możliwość przeznaczania znacznie większych środków na ten sektor. A to będzie wymagało znacznie większego zaangażowania inicjatyw prywatnych – stwierdził Koen Torfs, ekspert w obszarze market access, podczas konferencji Priorities and Challenges in Polish and European Drug Policy.

Za nami VI edycja konferencji Priorities and Challenges in Polish and European Drug Policy
Drugiego dnia eksperci rozmawiali m.in. o przyszłości branży farmaceutycznej w Europie
Zdaniem Koena Torfsa Stary Kontynent może zwiększyć swoją innowacyjność, wprowadzając rozwiązania podobne do tych, które obowiązują w Stanach Zjednoczonych
Ekspert przywołał również koncepcję amerykańskiego ekonomisty Williama Baumola, zgodnie z którą nakłady USA na ochronę zdrowia w 2105 r. sięgną aż 60 proc. PKB (wzrost z poziomu 15 proc. w 2005 r.)

Koen Torfs w rozmowie z dr. Włodzimierzem Kubiakiem (w trakcie panelu „Drug Discovery, Reimbursement in Changing European Landscape”) mówił m.in. o obserwowanym w wielu krajach wzroście wydatków na ochronę zdrowia.

Wyjaśniając to zjawisko, powołał się na teorię opracowaną przez amerykańskiego ekonomistę Williama J. Baumola, opisaną w książce „The Cost Disease: Why Computers Get Cheaper and Health Care Doesn’t” z 2012 r. Autor ten ekstrapolował wydatki na ochronę zdrowia w USA. Pisał, że w 2005 r. Stany Zjednoczone przeznaczały na ten sektor 15 proc. PKB, a w 2105 r. będzie to 60 proc. PKB. Z czego ma wynikać ten wzrost?

Zgodnie z teorią amerykańskiego ekonomisty ochrona zdrowia należy do sektora tzw. usług osobistych. W przeciwieństwie do sektorów progresywnych (takich jak np. nowe technologie, gdzie rosną płace, ale rośnie też wydajność), w sektorze usług osobistych nie ma wzrostu wydajności (produktywności). Mamy jednak do czynienia ze wzrostem płac.

– Nawet jeśli w ochronie zdrowia zwiększy się liczbę zaawansowanych technologicznie urządzeń, to nie zmniejszy to liczby potrzebnych pracowników – tłumaczył Koen Torfs. – W ochronie zdrowia ludzi nie da się zastąpić maszynami – dodał.

Zdaniem Torfsa udział wydatków na opiekę zdrowotną rośnie i ta tendencja nadal się utrzyma.

Czy będzie nas stać na rosnące wydatki na ochronę zdrowia?

Zgodnie z teorią Williama Baumola będziemy w stanie pokryć rosnące wydatki, o ile PKB nadal będzie się zwiększało. – Jeśli samo PKB będzie rosło 2 proc. rocznie, w 2105 r. będzie osiem razy większe – ocenił Koen Torfs. Dlatego, mimo dużych nakładów na ochronę zdrowia, będziemy w stanie pokryć również wydatki na inne cele. – PKB będzie na tyle wyższe, że nadal będziemy mogli sobie pozwolić na te wszystkie inne rzeczy, które – szczerze mówiąc – mają mniejszą wartość niż postęp w dziedzinie opieki zdrowotnej – powiedział.

Koen Torfs tłumaczył, że w teorii społeczeństwo może sobie pozwolić na wyższe wydatki. – W praktyce to, co wstrzymuje postęp technologiczny, ogromne innowacje i znaczny wzrost dostępu do wszelkiego rodzaju usług zdrowotnych, polega na tym, że z różnych powodów chcemy, aby opieka zdrowotna była finansowana ze środków publicznych. I chcemy, żeby każdy obywatel miał równy dostęp do opieki zdrowotnej. Dlatego też, ilekroć mówimy o opiece zdrowotnej i innowacjach, mówimy: „Stop, nie rozbudowujmy tego, to będzie dużo kosztować. Opieka zdrowotna jest zbyt kosztowna” – mówił.

Ekspert dodał, że patrzymy na tę kwestię z perspektywy budżetu publicznego. – Tym samym ogromny potencjał w zakresie wprowadzania innowacji w ochronie zdrowia, potencjał, by rozwinąć gospodarkę, która mogłaby być najbardziej interesującą gospodarką w Europie, jest hamowany, bo nie mamy na to środków publicznych – ocenił.

Wywiad poniżej, pod wideo dalsza część tekstu.

Porównanie polityki lekowej Europy i USA

Dr Włodzimierz Kubiak w rozmowie z Koenem Torfsem przypomniał, że większość innowacji, jeśli chodzi o branżę farmaceutyczną, rozwijana jest w Stanach Zjednoczonych. Europa pozostaje obecnie w tyle pod względem opracowywania nowych związków i nowych produktów. Zapytał, czy to właśnie system solidarnościowy ogranicza możliwość opracowywania nowych związków w Europie.

Torfs odpowiadając stwierdził, że innowatorom znacznie łatwiej jest zdobyć fundusze w USA, niż zdobyć pieniądze w Europie. Również ze względu na skalę rynku. Europa jest rozdrobniona, znacznie trudniej jest zdobyć fundusze. – A poza tym, jeśli pomyślimy o nowym europejskim ustawodawstwie, które jest wprowadzane, pojawia się też w nim takie podejście, że czerpanie zysków z opieki zdrowotnej jest czymś złym – przekazał.

Jako przykład podał dyskusje toczące się wokół rejestrowania leków na choroby rzadkie (np. dotyczące prób skrócenia okresów obowiązywania patentów). – Zasady stosowane w Europie przy rejestracji leków wstrzymują rozwój i innowacje – zauważył ekspert. W jego ocenie, jeśli chcemy, by Europa była bardziej dynamiczna w obszarze innowacji, powinniśmy wprowadzić u nas przynajmniej takie same zachęty, jak w Stanach Zjednoczonych. – Najlepiej można zmotywować do innowacji poprzez umożliwienie firmom ustalania dowolnej ceny. Podobnie jak w USA, gdzie ceny są ustalane dowolnie – powiedział.

Ekspert dodał, że swobodne ustalanie cen oznacza wysokie kwoty, ale oznacza też konkurencję. Jako przykład terapii, w przypadku której konkurencja przyniosła szybki spadek cen, podał leki na wirusowe zapalenie wątroby typu C. – Swobodne ustalanie cen sprzyja konkurencji, przyspiesza innowacje i skutkuje obniżeniem cen – podsumował.

Polityka lekowa Europy na tle rosnącej pozycji Chin

Jaką strategię powinna przyjąć Europa w kontekście rosnącej pozycji Chin? Zdaniem Koena Torfsa ważne jest, abyśmy mieli odpowiednie regulacje, które zachęcą przedsiębiorców w Europie do opracowywania produktów i które pozwolą usunąć przeszkody transgraniczne. – Trzeba stworzyć zachęty i struktury. Nie chodzi tylko o to, że trzeba zwiększyć innowacyjność w ochronie zdrowia. Trzeba też przekierować środki finansowe z innych sektorów do sektora opieki zdrowotnej – tłumaczył.

Stwierdził, że powinniśmy stworzyć systemy, dzięki którym można przeznaczyć znacznie więcej środków na opiekę zdrowotną, przekierowując pieniądze z innych sektorów. – W końcu nic nie jest ważniejsze niż opieka zdrowotna – podkreślił. – Zadbajmy o wspieranie przedsiębiorczości w sektorze opieki zdrowotnej i możliwość przeznaczania znacznie większych środków na sektor opieki zdrowotnej. A to będzie wymagało znacznie większego zaangażowania inicjatyw prywatnych – podsumował.

Koen Torfs – po ukończeniu studiów socjologicznych na Uniwersytecie w Leuven w Belgii pracował jako asystent naukowy na wydziale ekonomii stosowanej Uniwersytetu w Antwerpii, jako konsultant w firmie SGS Lifesciences w Waver oraz jako kierownik ds. ekonomiki zdrowia w Europejskiej Organizacji Badań i Leczenia Raka (EORTC) w Brukseli. W 1997 r. dołączył do firmy Johnson & Johnson. W 2025 r. opuścił ją i założył firmę The Tilted Walnut Tree Company, która zajmuje się m.in. doradztwem w zakresie dostępu do rynku dla twórców leków.

Dr n. med Włodzimierz Kubiak – spędził ponad 25 lat w przemyśle farmaceutycznym, zarządzając spółkami Johnson & Johnson w Polsce, Europie, Stanach Zjednoczonych, Afryce i Ameryce Łacińskiej. Aktualnie jest niezależnym konsultantem działającym w branży farmaceutycznej, sprzętu medycznego, ochrony zdrowia, a także FMCG. Jest doradcą funduszy inwestujących w start-upy z branży medycznej, a także ekspertem Wirtualnego Instytutu Badawczego Łukasiewicz Port oraz Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości. Ukończył medycynę na Akademii Medycznej w Poznaniu, jest specjalistą w zakresie zdrowia publicznego. Doktoryzował się na Akademii Medycznej w Gdańsku.