Jak ulepszyć szczepionki przeciw grypie
123RF
Po przebytej grypie w płucach przez wiele miesięcy pozostaje szczególna populacja komórek odpornościowych, która pomaga utrzymać miejscową pamięć immunologiczną. Wykorzystanie tego mechanizmu może w przyszłości zwiększyć skuteczność donosowych preparatów uodparniających.
- Po przebytej grypie w tkankach układu oddechowego przez wiele miesięcy pozostają specjalne komórki, które odpowiadają za lokalną obronę organizmu
- Badacze odkryli, że w walce z wirusem limfocytom T pomagają uważane dotąd za krótkowieczne monocyty, wytwarzające kluczowe białko – galektynę-1
- Dodanie tej substancji do preparatów podawanych donosowo może w przyszłości drastycznie zwiększyć ich skuteczność i chronić nas przed sezonowymi wirusami
Wyniki badania zespołu pod kierunkiem prof. Minsoo Kima z University of Rochester Medical Center (USA) opublikowano w prestiżowym czasopiśmie „Nature Immunology” – w tekście „Monocyte-derived galectin-1hi cells provide innate immune help in the generation of functional memory CD8+ T cells”1.
Autorzy skupili się na tzw. rezydujących w tkankach limfocytach T pamięci. W przeciwieństwie do wielu innych komórek odpornościowych nie krążą one we krwi, lecz bytują w określonych obszarach, na przykład w płucach oraz drogach oddechowych. Dzięki temu potrafią błyskawicznie zareagować na ponowną obecność znanego patogenu.
Taka szybka, lokalna odpowiedź ma kluczowe znaczenie w przypadku infekcji grypowych. Limfocyty mogą bowiem podjąć działanie bezpośrednio w miejscu wniknięcia wirusa do organizmu i zahamować jego powielanie już na wczesnym etapie.
Problem polega na tym, że powszechnie stosowane szczepionki – zwłaszcza podawane domięśniowo – nie stymulują wystarczająco silnej i trwałej odporności w obrębie układu oddechowego. Choć doskonale chronią przed ciężkim przebiegiem choroby, pozostawiają luki w profilaktyce zakażeń.
Amerykańscy badacze postanowili ustalić, co pozwala limfocytom T trwale przebywać w płucach i zachowywać gotowość bojową. Odkryli, że po infekcji wirusowej towarzyszy im tam specyficzna grupa komórek wywodzących się z monocytów. To one wspierają limfocyty T i pomagają podtrzymać lokalną obronność.
Odkrycie to zaskoczyło immunologów, ponieważ dotychczas sądzono, że monocyty charakteryzują się bardzo krótkim czasem życia. Naukowcy sprecyzowali również mechanizm tego wsparcia: wykazali, że wspomniane komórki wytwarzają białko o nazwie galektyna-1, które aktywuje limfocyty T i stymuluje ich dalsze funkcjonowanie.
W kolejnym etapie eksperymentu sprawdzono, czy substancję tę można wykorzystać praktycznie. Dodanie galektyny-1 do donosowego preparatu testowanego na modelach mysich doprowadziło do uzyskania znacznie silniejszej odpowiedzi immunologicznej w płucach zwierząt.
Zdaniem autorów publikacji białko to mogłoby w przyszłości pełnić funkcję adiuwantu, czyli składnika potęgującego efektywność szczepionek. Jak wyjaśniają badacze, szczepienia donosowe budzą duże zainteresowanie medycyny, ponieważ aktywują odporność bezpośrednio w błonach śluzowych. Dotychczas jednak napotykano na trudności w uzyskaniu w ten sposób trwałej ochrony.
Jeśli wnioski z analizy dadzą się potraktować analogicznie w odniesieniu do organizmu człowieka, odkrycie to znajdzie zastosowanie nie tylko w walce z grypą, ale także z innymi sezonowymi wirusami oddechowymi.
Przypis:
Przeczytaj także: „Jednoczesne podanie kilku szczepionek jest bezpieczne i skuteczne”.
