Męski problem z toczniem

Toczeń rumieniowaty układowy (SLE – systemic lupus erythematosus) przestaje być postrzegany wyłącznie jako choroba młodych kobiet. Z najnowszej metaanalizy wynika, że u mężczyzn szczyt zachorowalności przypada dopiero między 60. a 69. rokiem życia – aż o 30 lat później niż u kobiet.

Nowa metaanaliza powstała na sześciu rejestrach populacyjnych amerykańskich Centrów Kontroli i Zapobiegania Chorobom (CDC – Centers for Disease Control and Prevention) podważa utrwalony schemat diagnostyczny, zgodnie z którym toczeń rumieniowaty układowy jest niemal wyłącznie chorobą młodych kobiet.

Badanie opisane w tekście „Age-Specific Incidence of Systemic Lupus Erythematosus in the United States: A Meta-Analysis of Data From the Centers for Disease Control and Prevention Lupus Registries”¹ opublikowanym 24 sierpnia 2026 r. w czasopiśmie „Arthritis & Rheumatology” wskazuje na istotne różnice w wieku rozpoznania w zależności od płci oraz pochodzenia etnicznego.

Metodologia badania

Zespół badawczy pod kierownictwem dr. n. med. Petera M. Izmirly’ego z NYU Grossman School of Medicine w Nowym Jorku przeprowadził obszerną metaanalizę mającą na celu dokładne oszacowanie zapadalności na toczeń rumieniowaty układowy w zależności od wieku, płci, rasy i pochodzenia etnicznego.

Analiza – jak czytamy w tekście „Incidence of Systemic Lupus Erythematosus Peaks Later in Men Than in Women, Meta-analysis Reveals”²– objęła 1281 pacjentów z nowo rozpoznanym SLE (incident SLE), zgłoszonych w latach 2002–2018 do pięciu stanowych rejestrów populacyjnych wspieranych przez CDC. Wszyscy włączeni pacjenci spełniali zrewidowane kryteria klasyfikacyjne American College of Rheumatology z 1997 r.

Szósty rejestr – obejmujący populację rdzennych Amerykanów oraz mieszkańców Alaski – został przeanalizowany odrębnie i uwzględniony wyłącznie w szacunkach dotyczących rasy i pochodzenia etnicznego w populacji kobiet.

Zagregowaną zapadalność na SLE wyrażono w przeliczeniu na 100 tys. osobolat i poddano stratyfikacji według płci, rasy i pochodzenia etnicznego w następujących przedziałach wiekowych:

0–19 lat,
20–29 lat,
30–39 lat,
40–49 lat,
50–59 lat,
60–69 lat,
70 lat i więcej.

Główne wyniki i wskaźniki epidemiologiczne

Ogólna zapadalność na toczeń rumieniowaty układowy w badanej populacji wyniosła 5,2 na 100 tys. osobolat. W podziale na płeć wskaźnik ten ukształtował się na poziomie 8,7 na 100 tys. osobolat u kobiet oraz 1,4 na 100 000 osobolat u mężczyzn.

Analiza ujawnia różnice w szczytach zachorowalności:

Kobiety: Najwyższą zapadalność odnotowano w grupie wiekowej 30–39 lat – wyniosła ona 12,7 na 100 tys.osobolat.
Mężczyźni: Szczyt zachorowalności przesunął się na wiek 60–69 lat, osiągając wartość 2,1 na 100 tys. osobolat.

Zależności etniczne w populacji kobiet

W badaniu wykazano silne zróżnicowanie zapadalności na SLE wśród kobiet w zależności od pochodzenia etnicznego i rasy:

czarnoskóre kobiety w wieku 20–39 lat charakteryzowały się najwyższą zapadalnością na poziomie 23,6 na 100 tys. osobolat.
kobiety pochodzenia azjatyckiego wykazywały najwyższą zapadalność przed ukończeniem 20. roku życia (6,5 na 100 tys. osobolat).
rdzenne Amerykanki oraz mieszkanki Alaski osiągały szczyt zachorowalności po ukończeniu 60. roku życia (9,4 na 100 tys. osobolat).

W całodobowym rozkładzie wiekowym pacjentów rozpoznania rozkładały się następująco:

10,0 proc. przypadków zdiagnozowano przed 20. rokiem życia,
22,1 proc. rozpoznano w wieku 30–39 lat (największa grupa pacjentów),
15,1 proc. diagnoz postawiono w wieku 60 lat lub później.

Implikacje dla praktyki klinicznej i organizacji opieki

Zaawansowana diagnostyka i ocena epidemiologiczna pacjentów z SLE wymagają rewidowania dotychczasowych założeń. Zidentyfikowane prawidłowości rzucają nowe światło na problem opóźnionego rozpoznawania choroby u osób starszych oraz mężczyzn.

– Identyfikacja późniejszego szczytu wieku w momencie diagnozy u mężczyzn, w połączeniu ze znacznym obciążeniem wynikającym z późnego rozpoznania SLE ogółem, podkreśla potrzebę łącznego uwzględniania wieku i płci zarówno w badaniach epidemiologicznych, jak i w ocenie klinicznej SLE – podkreślają autorzy badania.

Ograniczenia badania

Autorzy metaanalizy zwracają uwagę na istotną heterogeniczność danych między poszczególnymi rejestrami. Rejestry populacyjne nie objęły szacunkowo od 10 proc. do 15 proc. pacjentów z SLE, co mogło przełożyć się na ogólne niedoszacowanie wskaźników zapadalności. Utrudnienia i nierówności w dostępie do opieki zdrowotnej doprowadziły w części przypadków do braku lub znacznego opóźnienia diagnozy, obciążając szacunki epidemiologiczne w poszczególnych grupach wiekowych błędem systematycznym.

Przypisy: