Pożeracze budżetów – ile kosztują nas pracownicy szpitali

Średnio 68 proc., a w rekordowych placówkach aż 85 proc. wszystkich wydatków szpitalnych przeznaczanych jest na wypłaty. „Menedżer Zdrowia” jako pierwszy publikuje oficjalne dane z Ministerstwa Zdrowia.

Choć o tym, jak duża część szpitalnych budżetów wydawana jest na wynagrodzenia, mówiło się w branży od dawna, „Menedżer Zdrowia” ostatecznie dotarł do oficjalnych wyliczeń Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji przygotowanych dla resortu zdrowia
W 2025 r. średnio niemal 68 proc. kosztów działalności polskich szpitali stanowiły wynagrodzenia, a w rekordowej placówce wskaźnik ten sięgnął aż 84,89 proc.
Aż 440 z 512 badanych szpitali przeznaczało na cele płacowe od 60 do 80 proc. swoich środków, co drastycznie ogranicza ich elastyczność finansową
Powyższe to oficjalne dane, pod którymi podpisał się wiceminister zdrowia Tomasz Maciejewski
„Menedżer Zdrowia” podaje je jako pierwszy

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji otrzymała z Ministerstwa Zdrowia zlecenie przygotowania wyliczeń dotyczących udziału kosztów osobowych w ogólnej strukturze finansowej szpitali – o wynikach tej pracy dowiedzieliśmy się z odpowiedzi na interpelację poselską nr 18149.

Dane przedstawił wiceminister zdrowia Tomasz Maciejewski – „Menedżer Zdrowia” informuje o tym jako pierwszy.

Przytłaczający ciężar płac w budżetach

Średnio niemal 68 proc. kosztów działalności operacyjnej polskich szpitali w 2025 r. stanowiły wydatki na wynagrodzenia. W skrajnych przypadkach wskaźnik ten sięgał niemal 85 proc. – to oficjalne dane, które podał wiceminister zdrowia Tomasz Maciejewski.

Analizę oparto na sprawozdaniach za 2025 r., uwzględniając kategorie szpitali stosowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Z badania wyłączono podmioty niepubliczne, natomiast szpitale kliniczne i instytuty ujęto w jednej grupie. Zbiór objął łącznie 512 publicznych placówek.

Tabela 1. Średni udział kosztów osobowych w kosztach całkowych (bez leków stosowanych w programach lekowych i chemioterapii) z podziałem na kategorie szpitali

Podane dane oznaczają, że ponad dwa z każdych trzech złotych trafiały bezpośrednio do pracowników.

Struktura wydatków była przy tym silnie uzależniona od specyfiki i profilu szpitala – szpitale powiatowe, gminne i miejskie to grupa najbardziej obciążona kosztami pracy, gdzie udział wydatków osobowych wynosła średnio aż 70,70 proc.

Z oficjalnych danych wyłania się niepokojący obraz – aż 440 z 512 badanych szpitali przeznacza na cele płacowe od 60 do 80 proc. swoich środków finansowych, co drastycznie ogranicza ich elastyczność zarządzania.

Normą stało się oddawanie większości budżetu

Powagę problemu jeszcze wyraźniej pokazuje rozkład wskaźnika w poszczególnych placówkach.

Tabela 2. Przedziały udziału kosztów osobowych w kosztach całkowych (bez leków stosowanych w programach lekowych i chemioterapii)

Zdecydowana większość analizowanych podmiotów znajduje się w strefie wysokiego obciążenia płacowego.

Aż 440 z 512 przeanalizowanych szpitali (ponad 85 proc. wszystkich jednostek) przeznacza na koszty osobowe od 60 do 80 proc. całego budżetu. Dokładnie 219 placówek mieści się w przedziale 60–70 proc., a kolejne 221 wydaje na płace od 70 do 80 proc. swoich środków.

Sytuacje, w których koszty osobowe stanowiły mniej niż połowę wydatków, są absolutnym wyjątkiem – tworzą jedynie margines niskich kosztów. W przedziale 40–50 proc. znalazły się zaledwie trzy szpitale, a poniżej 40 proc. tylko sześć jednostek w całym kraju.

Łącznie udział wydatków na personel poniżej 50 proc. utrzymało jedynie dziewięć podmiotów.

Były też skrajne przypadki – dwanaście szpitali, w których nakłady na wynagrodzenia pochłaniają od 80 do 90 proc. budżetu. Rekordowa pod tym względem placówka w 2025 r. przeznaczyła na ten cel aż 84,89 proc. swoich całkowitych środków.

Pańskie oko dług tuczyŁączne długi samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej na koniec 2025 r. wynosiły 28,5 mld zł – aż 74 proc. tej kwoty wygenerowały placówki samorządowe.

Jak to wyliczono?

W analizach wykorzystywane są dane pochodzące ze sprawozdań MZ-BFA (kwartalna informacja o sytuacji finansowej zakładu opieki zdrowotnej), przekazywanych przez podmioty lecznicze do resortu za pośrednictwem Systemu Statystyki w Ochronie Zdrowia.

Tomasz Maciejewski wyjaśnił, że na potrzeby analizy jako ogólne koszty działalności przyjęto sumę wydatków operacyjnych, pozostałych kosztów operacyjnych oraz kosztów finansowych.

– Od tej kwoty odjęto koszty leków stosowanych w chemioterapii i programach lekowych, rozliczanych na podstawie faktur. Z kolei kategoria kosztów osobowych objęła wszystkie formy zatrudnienia – wskazał wiceminister Tomasz Maciejewski.

W sprawozdaniach MZ-BFA wydatki wynikające z umów cywilnoprawnych wyodrębniono wyłącznie dla lekarzy i pielęgniarek. W przypadku pozostałych grup zawodowych ujęto je zbiorczo w kategorii „usługi obce”. Aby oszacować skalę ewentualnego błędu, AOTMiT porównała te dane z informacjami o całkowitych kosztach osobowych raportowanymi w ramach dedykowanych zbiórek o wynagrodzeniach. W około 80 proc. przypadków różnice nie przekroczyły 10 proc., co potwierdza, że uzyskane wyniki są wiarygodne.

Koszty działalności szpitali a wydatki osobowe

Koszty działalności to wszystkie środki, które szpital musi przeznaczyć na codzienne funkcjonowanie. Należą do nich rachunki za prąd i ogrzewanie, zakup leków, strzykawek czy sprzętu medycznego, żywienie pacjentów, pranie pościeli, remonty, a także spłata zobowiązań finansowych.

W tej puli mieszczą się także koszty osobowe, czyli nakłady na sfinansowanie pracy zespołu. Obejmują one pensje etatowe, kontrakty lekarskie, umowy-zlecenia, opłaty za dyżury oraz składki i podatki. Dotyczą każdego pracownika placówki – od ordynatora i pielęgniarek, przez kadry i księgowość, aż po personel sprzątający.