Od sierpnia test HPV HR zastąpi cytologię. Nowe zasady dla świadczeniodawców i dla pacjentek

Zgodnie z Zarządzeniem nr 79/2026/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia zapisy na klasyczną cytologię będą możliwe do końca lipca, a samo badanie NFZ będzie rozliczał do końca sierpnia. – Rozliczaniu będą podlegać wyłącznie te badania, które zostały rozpoczęte do 31 lipca 2026 r. – napisano dokumencie. Po rozliczeniu tych badań umowy na realizację cytologii wygasną.

Od 1 sierpnia badaniem przesiewowym w kierunku wczesnego wykrywania raka szyjki macicy będzie test HPV HR. Będzie go można wykonać w poradni ginekologicznej (część już je wykonuje), a także w POZ, w których do pobierania wymazów będą uprawnione położne po ukończeniu odpowiednich kursów.

Na badanie nie potrzeba skierowania. Można się na nie zapisać przez Internetowe Konto Pacjenta, mojeIKP, a także w placówkach realizujących badania.

W przypadku dodatniego wyniku przesiewowego testu molekularnego HPV HR, na tym samym pobranym materiale będzie wykonywane kolejne badanie – cytologiczne na podłożu płynnym (LBC od ang. Liquid Based Cytology), które pozwala stwierdzić m.in. stan przednowotworowy lub nowotworowy w komórkach szyjki macicy.

Standardowo test HPV HR będzie przeprowadzany co 5 lat

Badania przesiewowe dotyczą kobiet w wieku od 25 do 64 lat. Test HPV HR będzie przeprowadzany co 5 lat – jeśli wynik HPV HR jest ujemny, lub po roku – w przypadku wyniku dodatniego, a także m.in. kobiet obciążonych czynnikami ryzyka. Dla określonych grup przewidziano także interwały trzyletnie.

Jeśli w wyniku badania w tkance zostaną stwierdzone nieprawidłowe, przednowotworowe komórki, pacjentki będą kierowane na dalszą diagnostykę, czyli badanie kolposkopowe lub badanie kolposkopowe z pobraniem wycinka do badania histopatologicznego. To etap pogłębionej diagnostyki.

Na każdym z etapów placówki wykonujące badania będą zobowiązane do prowadzenia elektronicznej sprawozdawczości w systemie informatycznym udostępnionym przez NFZ.

W zarządzeniu wprowadzono także zmiany dotyczące wyceny biopsji gruboigłowej piersi. Zarządzenie prezesa NFZ wchodzi w życie 1 sierpnia, z wyjątkiem zapisów dotyczących biopsji, które obowiązują od 1 lipca.

Strategia nie pomogła. Polacy nie zgłaszają się na badania przesiewoweZ najnowszego raportu Onkofundacji Alivia, podsumowującego realizację Narodowej Strategii Onkologicznej w latach 2020–2025, wynika, że zgłaszalność na badania przesiewowe spadła poniżej poziomu z początku realizacji tej strategii. Również inne parametry, takie jak wdrożenie pomiaru jakości leczenia, nie napawają optymizmem.

Specyfika testu HPV HR

Test HPV HR jest niemal dwukrotnie skuteczniejszy niż cytologia w wykrywaniu stanów przedrakowych szyjki macicy – wynika z badania przeprowadzonego przez Narodowy Instytut Onkologii, które w maju opublikowało czasopismo „The Lancet Regional Health – Europe”.

Na raka szyjki macicy umiera w Polsce rocznie około 1600 kobiet. To dziewiąty nowotwór złośliwy co do częstości zachorowań u kobiet w naszym kraju.

Głównym czynnikiem ryzyka rozwoju tego nowotworu jest przetrwałe zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego (ang. human papillomavirus, HPV) o wysokim potencjale onkogennym (hrHPV). Badania przesiewowe w kierunku wykrywania raka szyjki macicy polegają na wykonywaniu wymazów z ujścia zewnętrznego kanału i z tarczy szyjki macicy celem wykonania testu HPV HR w triażu z cytologią płynną (LBC).

– Negatywny wynik testu HPV HR świadczy o minimalnym ryzyku zachorowania na raka szyjki macicy w ciągu kilku najbliższych lat. Dodatni wynik testu HPV HR, czyli stwierdzenie obecności kwasu nukleinowego wirusa brodawczaka w badanym materiale, nie oznacza zachorowania na raka, a jedynie przynależność do grupy podwyższonego ryzyka. W wyniku przeprowadzenia badania cytologicznego można wykryć zmiany przedrakowe i raka we wczesnym okresie zaawansowania choroby. W przypadku stwierdzenia zmian o charakterze dysplastycznym należy w celu weryfikacji wstępnego rozpoznania wykonać badanie kolposkopowe z celowanym pobraniem wycinków do badania histopatologicznego – napisano w zarządzeniu.

Natomiast rak piersi jest najczęściej występującym nowotworem złośliwym u kobiet. Częściej występuje po menopauzie, a ryzyko zachorowania zwiększa się po 50. roku życia. Na mammografię także można się zapisać przez Internetowe Konto Pacjenta i aplikację mojeIKP.

Przeczytaj także: „Największy postęp w diagnostyce raka płuca od lat. Program rusza 1 października”.