Uzdrowiska nie dla niewidomych

Tyle że pacjenci ci – choć potrzebują dostosowanej przestrzeni – poruszają się samodzielnie, często są aktywni społecznie i zawodowo.

To stary problem, ale resort zdrowia nie planuje zmian – informuje o tym Prawo.pl, omawiając interpelację nr 16246 posła Prawa i Sprawiedliwości Janusza Cieszyńskiego.

Tak lub nie

Kwalifikację pacjentów do lecznictwa uzdrowiskowego reguluje rozporządzenie ministra zdrowia z 5 stycznia 2012 r. w sprawie sposobu kierowania i kwalifikowania pacjentów do zakładów lecznictwa uzdrowiskowego.

Zgodnie z par. 4 pkt 5 lekarz, który kwalifikuje pacjenta do uzdrowiska, musi ocenić jego zdolność do samoobsługi i samodzielnego poruszania się. Wzór skierowania uwzględnia tylko binarną odpowiedź pacjenta na pytanie o zdolność do samoobsługi – może on odpowiedzieć tylko „tak” lub „nie”.

– Taka konstrukcja nie uwzględnia specyfiki niepełnosprawności wzrokowej – osoby niewidome z reguły samodzielnie wykonują czynności higieniczne, ubierają się i spożywają posiłki, lecz mogą potrzebować wsparcia w poruszaniu się po nieznanym obiekcie. Problem pogłębia brak systemowego finansowania pobytu opiekuna w zakładzie uzdrowiskowym – inaczej niż w szpitalach, gdzie od 2019 r. pobyt opiekuna osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności jest bezpłatny – zwraca uwagę w interpelacji poseł Janusz Cieszyński, informując, że do jego biura zgłosiły się osoby z niepełnosprawnością wzroku, które miały taki problem.

Wiceminister zdrowia Tomasz Maciejewski odpowiada, że brak samodzielności i zdolności pacjenta do samoobsługi stanowi przeciwwskazanie do leczenia uzdrowiskowego. Problem nie leży jednak w braku samodzielności i zdolności do samoobsługi – bo te cechy osoby z niepełnosprawnością wzroku mają, ale w zerojedynkowej kwalifikacji, która wyklucza tych pacjentów ze skorzystania z uzdrowiska. W wielu przypadkach żadne dodatkowe wsparcie nie byłoby konieczne w poruszaniu się po nowym obiekcie – szczególnie dostosowanym do potrzeb takich osób. A obowiązek dostosowania architektonicznego, informacyjno-komunikacyjnego i cyfrowego dla podmiotów finansowanych z publicznych środków reguluje od 2019 r. ustawa o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami. Uzdrowiska finansowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia mają zatem taki obowiązek.

– Warunkiem skierowania na leczenie jest samodzielność i samoobsługa pacjenta, rozumiana jako możliwość podjęcia podróży do uzdrowiska, wykonywania czynności samopielęgnacyjnych, komunikacji z personelem uzdrowiska, wyraźnego informowania o ewentualnych problemach w trakcie pobierania zabiegów, poruszania się po terenie uzdrowiska, w tym codziennego przemieszczania się na posiłki i zabiegi w zakładzie lecznictwa uzdrowiskowego itp. – wyjaśnia Tomasz Maciejewski.

Wymienione czynności nie wykraczają poza możliwości osób niewidomych. Jednak MZ nie planuje zmian we wzorze skierowania.

I choć wiceminister przyznaje, że każda sytuacja jest indywidualna, to jednak ta indywidualizacja nie wpisuje się we wzór skierowania, w którym na sztywno określono zdolność do samodzielności.

– Każde skierowanie jest oceniane indywidualnie. Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności związanych ze stanem pacjenta, lekarz dokonuje kompleksowej oceny stanu zdrowia pacjenta pod kątem możliwości skorzystania z leczenia uzdrowiskowego, w sposób jednoznaczny określając, czy pacjent jest zdolny do samoobsługi i wystarczająco samodzielny, by odbyć leczenie uzdrowiskowe. W związku z powyższym resort zdrowia nie planuje zmiany binarnej konstrukcji pola formularza skierowania na leczenie uzdrowiskowe dotyczącego zdolności do samoobsługi – informuje wiceszef resortu zdrowia.

Prawo.pl przypomina, że problem nie jest nowy.

Już w 2014 r. Polski Związek Niewidomych występował w tej sprawie do NFZ, ponieważ do związku wpływały skargi pacjentów z niepełnosprawnością wzroku. Ich wnioski o skierowanie do sanatorium były odrzucane, gdyż wojewódzkie oddziały NFZ na podstawie par. 4 pkt 5 rozporządzenia w sprawie sposobu kierowania i kwalifikowania pacjentów do zakładów lecznictwa uzdrowiskowego kwestionowały zdolność pacjentów niewidomych do samoobsługi i samodzielnego poruszania się. Przedstawiciele związku sprzeciwili się nierównemu traktowaniu osób z problemami wzroku w kwestii kierowania do uzdrowisk, ale w opinii kierownictwa resortu nie jest to dyskryminacja.

– Odnosząc się do ewentualnej kolizji przedmiotowej normy prawnej z podstawowymi prawami pacjenta, należy zauważyć, iż wymóg zdolności do samoobsługi nie stanowi okoliczności dyskryminującej świadczeniobiorców w kwestii dostępu do świadczeń z zakresu lecznictwa uzdrowiskowego, lecz stanowi warunek umożliwiający ich prawidłową realizację – precyzuje wiceminister zdrowia Tomasz Maciejewski.

Przeczytaj także: „Znikają dziecięce uzdrowiska”.