Start bez skalpela

– To zmiana filozofii postępowania z najmłodszymi pacjentami obciążonymi tą wadą – tak o bezszwowym zamykaniu powłok brzusznych u noworodków z wytrzewieniem mówią specjaliści z Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego w Gdański, czyli ośrodku, który jako pierwszy w Polsce zastosował to nieinwazyjne rozwiązanie.

Wytrzewienie wrodzone (gastroschisis) to wada, w przebiegu której narządy jamy brzusznej (najczęściej jelita) znajdują się na zewnątrz ciała. Wydostają się przez ubytek zlokalizowany zwykle po prawej stronie prawidłowo przyczepionej pępowiny. W przeciwieństwie do przepukliny pępowinowej, nie są one pokryte workiem. Anomalię tę zazwyczaj rozpoznaje się już prenatalnie, podczas badania USG.

Dwie operacje to już przeszłość

Dotychczas standardem leczenia wytrzewienia była interwencja chirurgiczna przeprowadzana zaraz po narodzinach. Lekarz delikatnie odprowadzał jelita do środka i – jeśli to było możliwe – zszywał ubytek. Zazwyczaj wymagało to jednak dwóch operacji: pierwszej w celu zaopatrzenia wytrzewienia i kolejnej, ostatecznie zamykającej powłoki brzuszne.

Bezszwowe zamknięcie powłok (sutureless closure) stanowi łagodniejszą, małoinwazyjną alternatywę. Po umieszczeniu jelit w jamie brzusznej ubytku wcale się nie zszywa. Zamiast tego do jego przykrycia wykorzystuje się pozostawioną pępowinę. Całość zabezpiecza się odpowiednim opatrunkiem, co umożliwia tkankom stopniowe, samoistne zrastanie.

– Jedną z najważniejszych zalet tej techniki jest możliwość wykonania procedury przyłóżkowo, bezpośrednio na oddziale intensywnej terapii noworodka. Odpada konieczność transportowania malucha na blok operacyjny – podkreśla dr n. med. Hanna Garnier, specjalistka chirurgii dziecięcej z Kliniki Chirurgii i Urologii Dzieci i Młodzieży, która wdrożyła nową metodę w gdańskim szpitalu.

U dziecka wydolnego oddechowo zabieg można przeprowadzić bez znieczulenia ogólnego i bez intubacji dotchawiczej, przy zachowaniu samodzielnego oddychania pacjenta.

– Pozwala to ograniczyć ekspozycję na anestetyki i skrócić, a czasem wręcz uniknąć, wentylacji mechanicznej. Brak konieczności intubacji umożliwia również szybszy kontakt malucha z rodzicami, minimalizując ich separację w pierwszych dniach życia. Tym samym metoda wpisuje się w koncepcję postępowania przyjaznego dziecku i jego rodzinie – tłumaczy dr Garnier.

Liczby potwierdzają skuteczność

W porównaniu z klasycznym zabiegiem chirurgicznym nowa metoda przynosi wymierne korzyści kliniczne. Należą do nich przede wszystkim:

• mniejsza ekspozycja na leki znieczulające,
• rzadsza konieczność i krótszy czas wentylacji mechanicznej,
• zredukowane ryzyko zakażeń miejsca operowanego.
  

Potwierdzają to światowe dane. Zastosowanie techniki sutureless closure skraca czas wentylacji mechanicznej średnio o około dwa dni. Co istotne, badania nie wykazały przy tym zwiększenia śmiertelności ani wydłużenia czasu niezbędnego do osiągnięcia pełnego żywienia enteralnego (drogą przewodu pokarmowego).

– Wprowadzenie tej techniki zmienia całkowicie schemat postępowania z noworodkiem z wytrzewieniem wrodzonym, kierując nas ku rozwiązaniom znacznie mniej inwazyjnym – mówi dr Garnier.

Sukces pionierskiej terapii w UCK nie byłby jednak możliwy bez ścisłej współpracy z Kliniką Neonatologii – zarówno z wykwalifikowanymi pielęgniarkami, jak i lekarzami prowadzącymi. Dotychczas opiekę nad leczonymi w ten sposób dziećmi sprawowali między innymi dr n. med. Joanna Jassem-Bobowicz, lek. Łukasz Matwiejczyk oraz dr n. med. Paulina Kobiela.

Zgrany zespół pozwala na bezpieczne przeprowadzanie procedur i elastyczne dostosowanie terapii do stanu zdrowia konkretnego dziecka.

Od stycznia 2026 r. innowacyjną metodę w gdańskim szpitalu z powodzeniem zastosowano u trojga noworodków.

700+ albo porodówka–Zgodnie z nowymi sugestiami kwalifikacji porodówek do sieci szpitali za granicę bezpieczeństwa i opłacalności przyjmuje się 700 porodów rocznie. Gdyby te wymogi zaczęły obowiązywać, zagrożone zamknięciem byłyby aż 174 oddziały.