Czy pacjenci przestrzegają zaleceń terapeutycznych?
W Narodowym Instytucie Kardiologii codzienną praktyką kliniczną jest obiektywna metoda oceny stosowania się pacjentów do zaleceń lekarskich – to pierwszy ośrodek w Polsce, który wykorzystuje analizę stężenia leków hipotensyjnych i hipolipemizujących w jednej próbce moczu, by rozróżnić sytuację, gdy organizm wykazuje rzeczywistą oporność na właściwie przyjmowaną terapię, a gdy pacjent pomija dawki lub samowolnie odstawia preparaty.
- W Narodowym Instytucie Kardiologii oceniają przestrzeganie zaleceń terapeutycznych przez pacjentów
- NIKard jako pierwszy ośrodek w Polsce wykorzystuje do tego analizę stężenia leków hipotensyjnych i hipolipemizujących w jednej próbce moczu – to metoda referencyjna w diagnostyce nadciśnienia tętniczego opornego na leczenie, a jednocześnie nowatorski sposób monitorowania terapii trudnej w leczeniu hipercholesterolemii
- Badanie jest możliwe dzięki projektowi Agencji Badań Medycznych „Optymalna strategia postępowania u chorych z nieskutecznie leczonym nadciśnieniem tętniczym. OPTIMAL–HT”
Badanie polega na laboratoryjnej analizie próbki moczu pacjentów za pomocą zaawansowanych technik analitycznych, takich jak chromatografia cieczowa połączona ze spektrometrią mas. Pozwala to na jednoczesne wykrycie i zmierzenie stężenia wielu leków obniżających ciśnienie tętnicze (hipotensyjnych) oraz poziom cholesterolu (hipolipemizujących).
Jak to działa w praktyce?
Pacjent oddaje do analizy jedną próbkę moczu, bez konieczności wykonywania bolesnych nakłuć czy pobierania krwi.
Wykorzystana technologia precyzyjnie sprawdza, czy w organizmie znajdują się substancje czynne przepisane przez lekarza i czy ich stężenie odpowiada zalecanemu dawkowaniu.
Wynik testu pozwala na obiektywne rozróżnienie dwóch sytuacji:
- brak skuteczności leków – gdy organizm wykazuje rzeczywistą oporność na właściwie przyjmowaną terapię,
- nieregularne przyjmowanie leków – gdy pacjent pomija dawki lub samowolnie odstawia preparaty.
Dlaczego ta metoda jest przełomowa?
Dotychczasowe metody (ankiety, wywiady i liczenie tabletek) były mało dokładne i obarczone ryzykiem błędu, bo chorzy często deklarowali lepsze stosowanie się do leczenia niż w rzeczywistości.
Z pomocą Agencji Badań Medycznych
Badanie jest możliwe dzięki projektowi Agencji Badań Medycznych „Optymalna strategia postępowania u chorych z nieskutecznie leczonym nadciśnieniem tętniczym. OPTIMAL–HT”.
Metoda została opracowana przez zespół Pracowni Spektrometrii Mas Zakładu Biologii Medycznej (dr n. med. Joanna Waś) we współpracy z Samodzielną Poradnią Lipidową (prof. Piotr Dobrowolski, główny badacz OPTIMAL–HT), Centrum Prewencji i Epidemiologii Chorób Układu Krążenia (prof. Aleksander Prejbisz, koordynator merytoryczny OPTIMAL–HT) i Centrum Wsparcia Badań Klinicznych.
OPTIMAL–HT – o projekcie
Nadciśnienie tętnicze (NT) jest jednym z najważniejszych modyfikowalnych czynników ryzyka sercowo-naczyniowego. Szacuje się, że w Polsce jest 11 mln chorych na NT. Poza tym ta choroba to duże obciążenie finansowe i organizacyjne dla systemu ochrony zdrowia.
Zgodnie z wytycznymi Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (The European Society of Cardiology – ESC) oraz Europejskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego (The European Society of Hypertension – ESH) istotna jest kontrola ciśnienia tętniczego w populacji osób w wieku do 65. roku życia z zaleceniem uzyskania w tej grupie chorych na NT nowych, niższych niż dotychczas docelowych wartości ciśnienia tętniczego (120–129/70–79 mmHg). Wartości te związane są z najbardziej wyrażonym zmniejszeniem ryzyka zdarzeń sercowo-naczyniowych.
U chorych z niekontrolowanym nadciśnieniem tętniczym w trakcie leczenia za pomocą trzech i więcej leków hipotensyjnych (preparaty jedno- lub dwulekowe) optymalne postępowanie w celu uzyskania nowych, niższych docelowych wartości ciśnienia tętniczego polega na zamianie dotychczas stosowanego leczenia na preparat złożony, oparty na optymalnie skojarzonych trzech lekach hipotensyjnych, a w przypadku dalszej nieskuteczności – na zastosowaniu antagonisty aldosteronu lub diuretyku pętlowego.
Ten schemat postępowania nie został nigdy w całości zweryfikowany w prospektywnym badaniu klinicznym, a jego zastosowanie mogłoby przyczynić się do poprawy kontroli ciśnienia tętniczego u znacznego odsetka chorych na NT. Ma to szczególne znaczenie w objętej badaniem populacji chorych na NT w wieku do 65 lat z uwagi na związek niekontrolowanego NT z wpływem na zmniejszenie ryzyka zdarzeń sercowo-naczyniowych, nerkowych i rozwoju demencji.
Nieskutecznie leczeni
Dlatego tak ważny jest projekt badawczy Agencji Badań Medycznych „Optymalna strategia postępowania u chorych z nieskutecznie leczonym nadciśnieniem tętniczym. OPTIMAL–HT”, realizowany w latach 2020–2026.
Głównym badaczem jest dr hab. med. Piotr Dobrowolski, prof. NIKard, a koordynatorem merytorycznym – prof. dr hab. med. Aleksander Prejbisz.
Projekt ma zasięg ogólnopolski i realizowany jest w piętnastu ośrodkach (między innymi w Narodowym Instytucie Kardiologii, w którym wymienieni specjaliści pracują na co dzień).
Wyniki badania mogą wpłynąć na rozszerzenie wskazań rejestracyjnych, a w konsekwencji o ubieganie się o refundację dla preparatów złożonych opartych na trzech lekach hipotensyjnych oraz ocenionych leków czwartego wyboru.
Dane uzyskane w projekcie pozwolą na znalezienie pomysłów na rozwiązanie głównych problemów uzyskiwania docelowych wartości ciśnienia tętniczego w populacji polskiej, to jest:
- konieczność zwiększenia stopnia stosowania się przez chorych do zaleceń,
- niewykorzystanie preparatów złożonych w terapii NT,
- brak adekwatnej refundacji preparatów złożonych,
- niewykorzystanie potencjalnie skutecznych leków czwartego wyboru dołączanych do optymalnego leczenia hipotensyjnego,
- konieczność zmniejszenia stopnia obciążenia ambulatoryjnej opieki specjalistycznej.
Implementacja ocenionego w projekcie schematu może poprzez efekt krótkoterminowy (poprawę skuteczności leczenia NT) przyczynić się w perpektywnie długoterminowej do zmniejszenia częstości następstw nieskutecznej kontroli ciśnienia tętniczego:
- zawału serca,
- udaru mózgu,
- rozwoju demencji,
- zgonu w istotnym wymiarze w odniesieniu do populacji Polski.
Celem badania jest kontrola RR i uzyskanie nowych niskich wartości docelowych w wieku średnim (w okresie, w którym kontrola RR zapewnia najbardziej wyrażone korzyści odległe i zapobiega zachorowaniu na choroby układu sercowo-naczyniowego i zgonom), by uzyskać wydłużenie życia w zdrowiu wolnego od chorób układu sercowo-naczyniowego i wydłużenie życia ogółem.
Więcej o projekcie na stronie internetowej: www.ikard.pl/optimal-ht.
