Kac młodości

Naukowcy z Marshall University w Stanach Zjednoczonych chcieli zrozumieć, dlaczego upijanie się w nastoletnim wieku powoduje długotrwałe zaburzenia funkcji poznawczych oraz przyszłe problemy ze zdrowiem psychicznym. Wyniki swoich poszukiwań opublikowali w czasopiśmie naukowym „Molecular Psychiatry” – w tekście „Adolescent alcohol exposure disrupts astrocyte-synaptic structural and functional coupling in the male dorsal hippocampus”¹.

Badacze skupili się na astrocytach – populacji komórek glejowych, które wraz z neuronami budują tkankę nerwową. Mają one charakterystyczny gwiaździsty kształt i przez lata postrzegano je przede wszystkim jako zaplecze wspierające komórki nerwowe. Obecnie wiadomo, że aktywnie uczestniczą one także w regulowaniu działania synaps, czyli połączeń, za pomocą których neurony przekazują sobie sygnały.

Eksperyment zrealizowano na samcach szczurów. Autorzy podawali młodym osobnikom etanol w ilościach odzwierciedlających epizody intensywnego picia u nastolatków, po czym całkowicie odstawili substancję. Gdy zwierzęta osiągnęły dorosłość, przeanalizowano budowę oraz funkcjonowanie ich astrocytów i synaps w hipokampie – części mózgu odpowiedzialnej za pamięć i procesy uczenia się.

Dzięki nowoczesnym technikom obrazowania bardzo drobnych struktur komórkowych naukowcy ustalili, że ekspozycja na alkohol pozostawia trwałe ślady. Zaburza ona strukturę połączeń między astrocytami a synapsami oraz silnie modyfikuje działanie samych komórek glejowych. Zmiany te utrzymywały się nawet w dorosłości, pomimo długiego okresu abstynencji.

U narażonych na działanie etanolu zwierząt zaobserwowano również zaburzone reakcje na zagrożenie. W trakcie eksperymentu reagowały one dużo gwałtowniej na sytuacje, w których spodziewały się nieprzyjemnego bodźca. Zdaniem autorów może to wynikać z nieprawidłowej komunikacji międzykomórkowej w hipokampie.

W kolejnym etapie specjaliści sprawdzili, czy pobudzenie aktywności astrocytów pozwoli ograniczyć te negatywne skutki. Okazało się, że sztuczna stymulacja tych komórek zmniejszyła nadmierną reakcję lękową u dorosłych osobników oraz zwiększyła dostępność gliotransmiterów – substancji uwalnianych przez glej, które uczestniczą w komunikacji z neuronami.

– Wcześniejsze obserwacje ludzi wykazały, że upijanie się w młodości prowadzi do długotrwałych zaburzeń poznawczych oraz negatywnie wpływa na psychikę, co zwiększa ryzyko uzależnienia od alkoholu i innych substancji psychoaktywnych w przyszłości – powiedziała kierująca badaniem prof. Mary-Louise Risher.

Potwierdziło to, że astrocyty mogą odgrywać znacznie większą rolę, niż dotychczas sądzono, w procesie oddziaływania alkoholu na rozwijający się układ nerwowy.

– W ostatnich latach przybywa dowodów wskazujących, że astrocyty istotnie regulują aktywność synaptyczną oraz zachowanie. Dlatego komórki te zaczynają być rozpatrywane jako obiecujący cel terapii mających na celu łagodzenie zaburzeń związanych m.in. z uszkodzeniami mózgu i problemami psychicznymi – podsumowali naukowcy.

Przypis:

www.nature.com/03817-8.

Jak piją dzieci? ►Kiedy politycy zastanawiają się i procedują przepisy dotyczące wychowania w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, spierając się o prohibicję i to, czy wycofać alkohol ze sprzedaży na stacjach benzynowych, młodzi piją – często, także przed ukończeniem 14. roku życia.

Przeczytaj także: „Picie alkoholu, by rozładować stres, może trwale zmieniać mózg”, „Alkohol to nie najlepszy sposób na poprawę nastroju”, „Nieetyczne alkopromocje” i „Melodia z procentem”.