Nowy standard żywienia w szpitalach to już obowiązek. Za niedostosowanie grozi współczynnik korygujący

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 12 grudnia 2025 r. przewiduje, że szpitalne jadłospisy powinny być opracowywane na co najmniej 10 dni i zawierać przynajmniej informacje o: 

• rodzaju posiłku i jego składzie; 
• dobowych sumach wartości energetycznej (kaloryczności) i wartości odżywczej diet z podaniem ilości białka, węglowodanów, w tym cukrów, tłuszczu, w tym nasyconych kwasów tłuszczowych, błonnika i sodu;  
• sposobie obróbki termicznej potrawy, której przygotowanie jest możliwe z zastosowaniem różnych technik kulinarnych; 
• obecności alergenów.
  

Dostęp do wody pitnej dla pacjentów na oddziale i badania laboratoryjne posiłków 

Posiłki powinny być podawane regularnie, przy czym przerwa nocna między nimi nie może być dłuższa niż 13 godzin. Szpital ma także obowiązek zapewnienia pacjentom na oddziale dostępu do wody pitnej.

Rozporządzenie nałożyło też na szpitale obowiązek prowadzenie na bieżąco weryfikacji jakości żywienia przez:

• dokonywanie i dokumentowanie weryfikacji zgodności posiłku z jadłospisem oraz organoleptycznej oceny podstawowych parametrów posiłków obejmującej świeżość produktów, temperaturę, zapach oraz wygląd i konsystencję tego posiłku; weryfikacja i ocena są prowadzone codziennie w zakresie co najmniej jednej trzeciej rodzaju stosowanych diet; 
• weryfikowanie i dokumentowanie zgodności gramaturowej poszczególnych składowych śniadania lub obiadu, lub kolacji z jadłospisem wybranej diety na wybranym oddziale przed porcjowaniem posiłków w celu sprawdzenia, czy na oddział została przekazana zaplanowana ilość żywności dla wszystkich pacjentów otrzymujących tę dietę na tym oddziale; weryfikacja jest prowadzona codziennie; 
• prowadzenie okresowych badań laboratoryjnych mających na celu potwierdzenie w wybranym całodziennym zestawie żywieniowym zgodności wartości odżywczych i energetycznych z wartościami deklarowanymi w jadłospisie wybranej diety; 
• badanie opinii pacjentów na temat posiłków; w tym celu wyznaczone przez podmiot osoby informują pacjentów o możliwości zgłaszania anonimowych uwag dotyczących posiłków (pozytywnych i negatywnych) za pośrednictwem strony internetowej szpitala lub ankiet dostępnych na oddziałach.

Ile kosztuje (zdrowia i pieniędzy) niedożywienie? ►Leczenie żywieniowe to ważna część opieki zdrowotnej w szpitalach, zakładach opieki długoterminowej i domach – tego dotyczyło posiedzenie senackiej Komisji Zdrowia.

Kolejny nowy obowiązek to utworzenie na stronie internetowej szpitala zakładki „Żywienie dla zdrowia”. W tym miejscu szpital powinien: 

• publikować wszystkie stosowane jadłospisy, z wyłączeniem diet z indywidualnymi modyfikacjami oraz diet, które nie są standardowo stosowane w podmiocie;
  publikować ostatnio uzyskany wynik badań laboratoryjnych wraz z odniesieniem do pozycji z jadłospisu;  
• zamieszczać materiały edukacyjne dla pacjentów o tematyce żywieniowej i dietetycznej na podstawie wiarygodnych dowodów naukowych wraz z podaniem piśmiennictwa lub odesłaniem do takich materiałów; 
• umożliwiać zgłaszanie anonimowych uwag.
  

Nowy standard żywienia zamiast pilotażu

Wprowadzając nowe rozporządzenie, Ministerstwo tłumaczyło, że nowy standard żywienia zobowiązuje placówki medyczne do zapewnienia wyższej i jednolitej w skali całego kraju jakości posiłków. Podkreślało, że szpitale mają też zapewnione dodatkowe finansowanie, które uzupełnia dotychczasowe środki przeznaczane na wyżywienie pacjentów. Wyjaśniało, że jest to rozwiązanie systemowe, które zastąpiło program pilotażowy „Dobry posiłek w szpitalu”.

W komunikacie MZ czytamy także, że wycena standardu żywienia została przygotowana na podstawie analiz rzeczywistych danych kosztowych przekazanych przez placówki medyczne, które brały udział w programie pilotażowym. Wynikało z nich, że 93 proc. placówek wydawało na pacjenta dodatkowo poniżej 25 złotych, a tylko 7 proc. szpitali powyżej 25 złotych.

– Rozkład rzeczywistych kosztów był jednym z kluczowych argumentów przy ustalaniu wysokości dodatkowego finansowania w ramach standardu żywienia, który – w przeciwieństwie do pilotażu – został opracowany w oparciu o faktyczne dane, a nie wyłącznie założenia szacunkowe – mówił Daniel Rutkowski, prezes Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji.

Współczynnik korygujący dla szpitali, które nie spełniły standardu

MZ tłumaczyło, że nowy standard żywienia nie zastąpi dotychczasowego finansowania posiłków w szpitalach, lecz je uzupełni. Zapowiedziało równocześnie, że po zakończeniu III kwartału Narodowy Fundusz Zdrowia zweryfikuje, na podstawie złożonych oświadczeń, od kiedy szpitale spełniają standard żywienia. Jeśli szpital nie spełnił wymogów wskazanych w standardzie (w określonym czasie), NFZ będzie mógł nałożyć współczynnik korygujący.

– Takie rozwiązanie będzie motywować podmioty lecznicze do rzeczywistego i możliwie szybkiego wdrożenia nowych zasad – powiedział Filip Nowak, prezes NFZ.

Przeczytaj także: „Wkrótce ruszy centralny monitoring kolejek do zabiegów szpitalnych”