Reforma psychiatrii – projekt do odrzucenia

Grupa Robocza Kongresu Zdrowia Psychicznego i Porozumienia na rzecz realizacji Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego wydała stanowisko w sprawie projektu rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień z 22 czerwca 2026 roku: https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/.

Członkowie Grupy Roboczej jednomyślnie stwierdzają, że rozwiązania zaproponowane w projekcie rozporządzenia MZ są niezgodne z Rekomendacjami Grupy Roboczej w sprawie zmian systemowych w opiece psychiatrycznej dla dorosłych, ignorują oczekiwania społeczne proklamowane przez kolejne Kongresy Zdrowia Psychicznego i stanowią odejście od realizacji celów Narodowego Programu Ochrony Zdrowia
Psychicznego. Tym samym nie stanowią rozwiązania, które faktycznie wprowadza model opieki środowiskowej dla dorosłych mieszkańców Polski.

Nie można ignorować faktu, że model ten sprawdził się w trakcie pilotażu, ograniczając hospitalizacje osób z zaburzeniami psychicznymi i oferując im kompleksową i szybką pomoc – podkreślono w stanowisku.

Zarzuty dotyczące zgodności z Konstytucją

W ocenie Grupy Roboczej, „projekt rozporządzenia budzi poważne wątpliwości dotyczące zgodności z Konstytucją związane z przekroczeniem granic delegacji ustawowej.”

– Artykuł 92 ust. 1 Konstytucji wyklucza tworzenie przepisów rozporządzenia wykonawczego noszących znamiona samodzielnych norm prawnych. Tymczasem projekt został wydany na podstawie art. 31d
ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, który upoważnia ministra zdrowia do określenia świadczeń gwarantowanych oraz warunków ich realizacji – czytamy w stanowisku.

Wuzasadnieniu jednak wskazano, że celem projektu jest kształtowanie modelu funkcjonowania psychiatrycznej opieki zdrowotnej, a zatem część zaproponowanych regulacji ma charakter ustrojowy. Zdaniem Grupy Roboczej tak zakreślony cel rozporządzenia nie odpowiada celowi zapisanemu w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych i powinien zostać uregulowany na poziomie ustawy.

Ponadto jak wskazano, projekt zawiera liczne wady legislacyjne, które mogą prowadzić do trudności
interpretacyjnych oraz problemów praktycznych podczas kontraktowania i realizacji świadczeń przez NFZ.

Zdaniem ekspertów, skutkiem wprowadzenia wadliwej regulacji może być pogłębienie nierówności w dostępie do świadczeń opieki zdrowotnej i wprowadzenie realnego, prawnego i organizacyjnego ryzyka dla powodzenia reformy. Dodają, że rozwiązania zapisane w projekcie „stanowią istotny krok wstecz w stosunku do rozwiązań
wypracowanych podczas pilotażu Centrów Zdrowia Psychicznego.”

– Nieprzemyślane i niesprawdzone w trakcie pilotażu rozwiązania mogą wprowadzić dodatkowy chaos w funkcjonowaniu systemu od 1 stycznia 2027 i w niekorzystny sposób wpłynąć na świadczeniobiorców – zaznaczono w stanowisku.

Dodano, że w Europie Polska należy do krajów o najniższym poziomie nakładów na opiekę psychiatryczną. Tymczasem w uzasadnieniu rozporządzenia znalazło się założenie zamrożenia wydatków na opiekę psychiatryczną dla dorosłych w latach 2027-2029.

Odejście od założeń pilotażu Centrów Zdrowia Psychicznego

„Grupa Robocza jednogłośnie negatywnie opiniuje projekt rozporządzenia ministra zdrowia zmieniający rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki  psychiatrycznej i leczenia uzależnień z dnia 22 czerwca 2026 r. Skala uchybień formalnych i merytorycznych oraz wadliwie określony cel projektu są tak poważne, że nie jest możliwe usunięcie wad projektu poprzez zgłoszenie pojedynczych uwag do poszczególnych przepisów”.

Skład Grupy Roboczej Kongresu Zdrowia Psychicznego i Porozumienia na rzecz realizacji
Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego opracowującej stanowisko: Marek Balicki, Daria Biechowska, Andrzej Cechnicki, Izabela Ciuńczyk, Hanna Karakuła-Juchnowicz, Zbigniew J. Król, Joanna Krzyżanowska-Zbucka, Agnieszka Lewonowska-Banach, Maria Libura, Leszek Podeszwa, Piotr Stoń, Tomasz Szafrański, Katarzyna Szczerbowska, Jacek Wciórka.

Apel o odrzucenie projektu w całości 

Grupa Robocza appeluje o odrzucenie projektu w całości i przygotowanie zgodnych z Konstytucją oraz celami Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego rozwiązań legislacyjnych, które zagwarantują rzeczywistą poprawę i unowocześnienie opieki psychiatrycznej w Polsce.

Przeczytaj także: „Centra zdrowia psychicznego w systemie świadczeń gwarantowanych ”, „Ciąg dalszy burzy wokół centrów zdrowia psychicznego”