Mądry mózg przed szkodą

Osoby, które w tym okresie nie paliły oraz nie chorowały na cukrzycę ani nadciśnienie, żyły średnio o niemal 13 lat dłużej bez demencji w porównaniu z osobami obciążonymi wszystkimi trzema czynnikami ryzyka.

Dobra wiadomość jest taka, że na rozwój zaburzeń poznawczych można skutecznie wpływać jeszcze w średnim wieku. Takie wnioski płyną z analizy przeprowadzonej przez amerykańskich badaczy, którzy przez ponad ćwierć wieku obserwowali ponad 12 tys. osób. Wyniki ich prac opublikowano w czasopiśmie „Neurology Open Access” w tekście „Midlife Vascular Risk Burden and Dementia-Free Survival Years”¹.

Badacze przeanalizowali dane uczestników wieloletniego projektu Atherosclerosis Risk in Communities (ARIC), prowadzonego w Stanach Zjednoczonych od lat 80. XX wieku. W chwili rozpoczęcia obserwacji badani mieli średnio 56 lat i nie wykazywali objawów otępienia. Naukowcy ustalili, czy w ich przypadku występowało palenie tytoniu, cukrzyca oraz nadciśnienie tętnicze, a następnie śledzili ich losy przez średnio 26 lat.
W tym okresie u około jednej czwartej badanych rozwinęła się demencja (łącznie 3008 osób), natomiast 5238 uczestników zmarło, nie chorując wcześniej na otępienie. Najwyższe ryzyko dotyczyło osób, u których w średnim wieku współwystępowały wszystkie trzy wspomniane schorzenia i nawyki – były one 2,7 razy bardziej narażone na rozwój demencji niż uczestnicy wolni od tych obciążeń.

Niemal 13 dodatkowych lat bez demencji
Najbardziej wymowna jest różnica w liczbie lat przeżytych w zdrowiu biologicznym mózgu. Osoby wolne od palenia, cukrzycy i nadciśnienia w średnim wieku zyskiwały średnio 12,6 roku życia bez demencji w porównaniu z grupą o pełnym profilu ryzyka.

Korzyści pojawiały się również wtedy, gdy udało się wyeliminować choćby część zagrożeń. Uczestnicy z dwoma czynnikami ryzyka żyły bez otępienia średnio o około cztery lata dłużej niż ci z trzema, z kolei osoby z tylko jednym obciążeniem zyskiwały około ośmiu lat.

– Unikając kilku czynników ryzyka w średnim wieku, kiedy w mózgu zaczynają się już formować zmiany związane z demencją, można zyskać ponad dekadę życia wolnego zarówno od otępienia, jak i przedwczesnej śmierci – podkreślił prof. Josef Coresh z New York University, główny autor badania.

W analizie uwzględniono także inne parametry mogące modyfikować ryzyko otępienne, w tym płeć, poziom wykształcenia, aktywność fizyczną, wskaźnik masy ciała (BMI) oraz obecność wariantu genu APOE, silnie powiązanego z chorobą Alzheimera.

To nie jedyne czynniki ryzyka

Autorzy opracowania zaznaczyli, że ich praca nie wyczerpuje tematu. W badaniu skupiono się na trzech wybranych elementach, podczas gdy na rozwój demencji wpływa wiele innych uwarunkowań, takich jak chociażby niedosłuch, izolacja społeczna czy zanieczyszczenie powietrza.

Przypisy:

1. www.neurology.org/0152.

Tekst opublikowano na stronie internetowej Academii – portalu Polskiej Akademii Nauk.

Mózg na minusieDługotrwałe trudności finansowe mają związek z szybszym starzeniem się mózgu i wcześniejszym pogarszaniem się sprawności umysłowej.

Przeczytaj także: „Mózg w trybie standby”.