Weto dla czystej sprawy

Głowy państwa stwierdziła, że przyjęcie ustawy z 31 lipca 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska przyjęte regulacje mogłyby być wykorzystywane przez organizacje ekologiczne lub inne podmioty niezgodnie z ich pierwotną intencją.

Geneza regulacji

Nowelizacja powstała w odpowiedzi na skargę Komisji Europejskiej skierowaną do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE). Dotyczyła ona braku możliwości zaskarżania programów ochrony powietrza przez zainteresowaną społeczność, w tym głównie pozarządowe organizacje ekologiczne.

Co zakładały zmienione przepisy?

Projektowane regulacje miały przyznać prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego (w terminie do sześciu miesięcy od dnia ogłoszenia uchwały):

• osobom fizycznym zamieszkałym na obszarze objętym programem ochrony powietrza lub planem działań krótkoterminowych,
• podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą na tym terenie,
• organizacjom pozarządowym powołującym się na swoje cele statutowe, pod warunkiem prowadzenia działalności w zakresie ochrony środowiska lub zdrowia ludzi przez co najmniej 24 miesiące przed ogłoszeniem uchwały (lub przed upływem terminu na jej podjęcie).
  

Argumenty prezydenta

Zgodnie z nowelą skargi mogłyby być wnoszone na podstawie tzw. interesu faktycznego. Oznacza to, że skarżący nie musiałby udowadniać bezpośredniego naruszenia konkretnego przepisu prawa na swoją niekorzyść.

– W praktyce może to oznaczać, że organizacje niezwiązane z danym regionem – w tym podmioty zagraniczne – będą mogły próbować blokować ważne lokalne przedsięwzięcia, takie jak budowa dróg, fabryk czy innych obiektów rozwojowych – podkreślił prezydent Karol Nawrocki.

Nowela nakładała również na samorządy nowe, skomplikowane i kosztowne obowiązki, dając im jednocześnie zbyt mało czasu oraz narzędzi na ich realizację.

– Nie można z jednej strony nakładać na samorządy nowych wymogów, a z drugiej nie dawać im odpowiedniego czasu i środków do ich wykonania – wskazał Karol Nawrocki.

Wstydliwa i śmiertelna jakość powietrza w Polsce ►– To wstyd, żeby Polska miała najgorszą jakość powietrza w Unii Europejskiej – mówił dr hab. n. med. Tadeusz Zielonka, pulmonolog z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, wyliczając, że jeśli chodzi o pyły zawieszone i stężenia benzo(a)pirenu zajmujemy pierwsze miejsce wśród wszystkich krajów kontynentu.

Przeczytaj także: „«Lex szarlatan» do Trybunału Konstytucyjnego”