Eksperci NIO z kluczowymi stanowiskami w ASCO

Od nauki do terapii – ASCO 2026

Tegoroczny kongres American Society of Clinical Oncology – ASCO 2026 – odbywał się pod hasłem „The Science and Practice of Translation: Improving Cancer Outcomes Worldwide”.

W medycynie słowo „translation” (tłumaczenie, przełożenie) oznacza zwykle drogę od odkrycia naukowego do praktyki klinicznej: od laboratorium, przez badania, aż do decyzji podejmowanej w zakresie wyboru terapii. Ta interpretacja, ale i myśl przewodnia tegorocznego ASCO, idealnie wpisuje się także w misję Narodowego Instytutu Onkologii – od stołu laboratoryjnego do łóżka pacjenta, która towarzyszy instytutowi od blisko 100 lat.

W wystąpieniu otwierającym prezydent ASCO Eric J. Small zwrócił uwagę na szersze znaczenie tego pojęcia. Tłumaczenie nauki to również przekładanie wiedzy między językami, kulturami, regionami, systemami ochrony zdrowia i realiami codziennej praktyki. 

W tym kontekście szczególnie wyraźnie wybrzmiewa obecność i aktywność ekspertów Narodowego Instytutu Onkologii podczas ASCO 2026, a był to udział na kilku poziomach jednocześnie: w globalnym przywództwie ASCO, w prestiżowych sesjach edukacyjnych, w prezentacji wyników badań klinicznych i real-world evidence oraz w międzynarodowej debacie o tym, jak sprawić, by postęp w onkologii rzeczywiście docierał do pacjentów.

Prof. Piotr Rutkowski na czele International Affairs Committee ASCO!

Jednym z ważniejszych wydarzeń dla polskiej onkologii podczas ASCO 2026 było objęcie przez prof. Piotra Rutkowskiego funkcji przewodniczącego International Affairs Committee ASCO. Instytucji, która odpowiada za międzynarodowy wymiar działalności ASCO: inicjatywy edukacyjne, naukowe, programy wspierające rozwój onkologii w różnych regionach świata oraz działania służące poprawie jakości leczenia.

Prof. Rutkowski wygłosił również wykład w sesji State of the Art: Desmoid Fibromatosis - Biology-Driven Management in a Shifting Treatment Landscape, wygłaszając wykład „Do No Harm”: Active Surveillance and Imaging Strategies.

Prof. Iwona Ługowska w dwóch kluczowych rolach w ASCO

Tegoroczny kongres przyniósł także wyjątkowe wyróżnienie dla prof. Iwony Ługowskiej, która objęła dwie ważne funkcje w strukturach organizacji – została członkinią ASCO International Education Committee, odpowiedzialnego za rozwój międzynarodowych inicjatyw edukacyjnych i wymianę doświadczeń między specjalistami onkologii z całego świata.

Ponadto została zaproszona do udziału w TAPUR Study Molecular Tumor Board, czyli międzynarodowym zespole ekspertów wspierających jeden z najważniejszych projektów ASCO w obszarze medycyny precyzyjnej.

Nominacje te są naturalnym rozwinięciem dotychczasowej działalności prof. Ługowskiej, która kieruje pracami Multinational Tumor Boards w europejskim projekcie Personalized Cancer Medicine, realizuje finansowany przez Agencję Badań Medycznych projekt ONCOMAP o założeniach zbliżonych do badania TAPUR oraz rozwija działalność Molecular Tumor Boards w Centrum Doskonałości Onkologii Precyzyjnej, którym kieruje w Narodowym Instytucie Onkologii.

World Oncology Leaders Reunion

Niezwykle ważnym elementem obecności ekspertów NIO na ASCO 2026 był również udział prof. Iwony Ługowskiej i prof. Piotra Rutkowskiego w World Oncology Leaders Reunion.

To wydarzenie ma znaczenie symboliczne i praktyczne. Gromadzi liderów onkologii z różnych krajów, tworząc przestrzeń do rozmowy o najważniejszych wyzwaniach: dostępie do innowacyjnych terapii, badaniach klinicznych, medycynie precyzyjnej, jakości opieki, nierównościach zdrowotnych i budowaniu współpracy ponad granicami.

Obecność przedstawicieli NIO w tym gronie pokazuje, że polskie doświadczenia, zarówno kliniczne, jak i organizacyjne, są częścią globalnej dyskusji o przyszłości leczenia nowotworów.

ASCO, choć jest organizacją amerykańską, coraz mocniej rozwija model współpracy regionalnej, w którym lokalne potrzeby nie są traktowane jako „peryferyjne”, ale jako źródło wiedzy o tym, jak wdrażać nowoczesną onkologię w różnych warunkach organizacyjnych, ekonomicznych i społecznych.

Udział polskich ekspertów oznacza silniejszy głos naszego regionu w rozmowie o edukacji onkologicznej, badaniach klinicznych, diagnostyce molekularnej i jakości opieki.

To właśnie tutaj hasło ASCO 2026 nabiera praktycznego znaczenia. „Tłumaczenie” nauki nie kończy się na publikacji wyników badania. Prawdziwym wyzwaniem jest przełożenie ich na systemy ochrony zdrowia o różnym poziomie zasobów, na decyzje refundacyjne, organizację diagnostyki, dostęp do badań klinicznych i edukację kolejnych pokoleń specjalistów.

Rak piersi jako choroba dynamiczna: poster dr Katarzyny Pogody

Jednym z ważnych naukowych akcentów udziału przedstawicieli Narodowego Instytutu Onkologii w ASCO 2026 była także prezentacja dr n. med. Katarzyny Pogody dotycząca zmian biologicznego podtypu raka piersi po leczeniu neoadiuwantowym.

Badanie objęło 1504 chore z chorobą resztkową po terapii przedoperacyjnej. Analiza wykazała, że u około jednej na siedem pacjentek dochodzi do zmiany biologicznego podtypu raka piersi pomiędzy wyjściową biopsją a oceną materiału pooperacyjnego. Najczęściej zjawisko to obserwowano u chorych z wyjściowo HER2-dodatnim rakiem piersi, gdzie odsetek zmian wyniósł 39,3 proc. Rzadziej dotyczyło ono raków luminalnych i potrójnie ujemnych. Znaczenie tych wyników jest bardzo praktyczne. Rak piersi nie jest chorobą statyczną. Jego biologia może zmieniać się pod wpływem leczenia, a decyzje terapeutyczne podejmowane po operacji powinny możliwie najlepiej odzwierciedlać aktualny profil choroby.

Dane przedstawione przez dr Pogodę wzmacniają argumenty za ponowną oceną receptorów ER, PR i HER2 w chorobie resztkowej po leczeniu neoadiuwantowym.

To kolejny przykład „translation” w rozumieniu ASCO 2026. Wynik badania nie jest tu jedynie informacją biologiczną. Ma potencjał wpływać na realny proces decyzyjny: czy pacjentka powinna otrzymać określone leczenie uzupełniające, czy dotychczasowa kwalifikacja biologiczna nadal jest wystarczająca, czy potrzebna jest ponowna ocena materiału pooperacyjnego.

Real-world evidence i współpraca Europy Środkowo-Wschodniej

Podczas ASCO 2026 dr n. med. Aleksandra Konieczna zaprezentowała również plakat „Real-world effectiveness and safety of first-line pembrolizumab plus chemotherapy in patients aged ≥65 years with metastatic TNBC”.

Praca została przygotowana w ramach międzynarodowej współpracy badawczej CEBCC, skupiającej ośrodki zajmujące się leczeniem raka piersi w krajach Europy Środkowo-Wschodniej. W projekty realizowane w ramach tej współpracy aktywnie zaangażowane są także polskie ośrodki, w tym Narodowy Instytut Onkologii w Warszawie, Krakowie i Gliwicach.

Znaczenie tej pracy wykracza poza samą analizę jednej terapii. Badania rejestracyjne są fundamentem współczesnej onkologii, choć nie zawsze w pełni odzwierciedlają codzienną praktykę kliniczną. Dotyczy to zwłaszcza pacjentów starszych, z chorobami współistniejącymi, bardziej złożonym przebiegiem klinicznym i większym ryzykiem działań niepożądanych.

Dane real-world evidence pomagają odpowiedzieć na pytanie, jak nowoczesne leczenie działa poza warunkami ściśle kontrolowanego badania klinicznego. W przypadku pacjentek w wieku 65 lat i starszych z przerzutowym potrójnie ujemnym rakiem piersi takie informacje są szczególnie ważne.

Potrójnie ujemny rak piersi pozostaje jednym z najbardziej wymagających podtypów choroby, a immunochemioterapia stała się istotnym elementem leczenia części chorych. Analiza real-world może wspierać bardziej świadome decyzje kliniczne, oparte nie tylko na wieku metrykalnym, ale na stanie ogólnym, chorobach współistniejących, biologii nowotworu i oczekiwanych korzyściach leczenia. To ważne badanie, także z perspektywy faktu, że Narodowy Instytut Onkologii bardzo intensywnie rozwija obszar onkogeriatrii.

ASCO 2026 przypomniało, że nauka ma największą wartość wtedy, gdy zostaje przełożona na lepsze decyzje, lepszą opiekę i lepsze wyniki leczenia.

Przeczytaj także: „Podczas kongresu ASCO naukowcy ogłosili kolejny przełom w leczeniu raka piersi”