Przewidywanie – akcja – reakcja

– Moja droga w samorządzie lekarskim jest specyficzna i odwrotna w stosunku do większości osób w samorządzie. Przez wiele lat działałem przede wszystkim w strukturach Naczelnej Izby Lekarskiej, byłem też jej wiceprezesem. Od niespełna dwóch lat prowadzę jako prezes Okręgową Radę Lekarską w Warszawie. Moje spojrzenie na samorząd obejmuje zatem zarówno perspektywę krajową, jak i regionalną – powiedział dr n. med. Artur Drobniak, prezes ORL w Warszawie, pomysłodawca i koordynator Centralnego Ośrodka Badań Innowacji i Kształcenia Naczelnej Izby Lekarskiej oraz pomysłodawca i współzałożyciel NIL IN – Sieci Lekarzy Innowatorów Naczelnej Izby Lekarskiej. 

– Uważam, że sprawy systemowe, dotyczące całego środowiska lekarzy i lekarzy dentystów w Polsce, powinny być przede wszystkim domeną pracy Naczelnej Izby Lekarskiej. Natomiast izby okręgowe powinny koncentrować się na rozwiązywaniu problemów swoich członków – pojedynczych lekarzy lub niewielkich zespołów lekarskich, które mierzą się z konkretnymi trudnościami w terenie – stwierdził dr Drobniak.

ORL w Warszawie wspiera działania kształtujące przyszłość systemu ochrony zdrowia

– Jednocześnie warszawska izba lekarska, ze względu na swoje położenie oraz skalę działania, intensywnie włącza się także w kwestie systemowe. Zrzeszamy około 38 tysięcy lekarzy, co czyni nas największą okręgową izbą lekarską w Polsce. Dlatego też aktywnie uczestniczymy w projektach dotyczących przyszłości systemu ochrony zdrowia w Polsce – zaznaczył prezes ORL.

Jak wskazał, w najbliższych latach środowisko lekarskie będzie musiało zmierzyć się z kilkoma istotnymi wyzwaniami.

Pierwszym z nich jest przygotowywana przez Ministerstwo Zdrowia nowa ustawa o zawodzie lekarza i lekarza dentysty. Projekt nie został jeszcze przedstawiony, jednak z doniesień medialnych wynika, że planowane są liczne zmiany. Zdaniem dr. Drobniaka część z nich może być niekorzystna zarówno dla lekarzy, jak i dla pacjentów.

– Mam tu na myśli pomysły dotyczące likwidacji lub znacznego skrócenia stażu podyplomowego, ograniczenia możliwości realizacji specjalizacji do jednego miejsca czy zmiany w zakresie prawa wykonywania zawodu oraz współdzielenia kompetencji lekarskich przez inne zawody medyczne. Pewne zmiany oczywiście powinny nastąpić i takie jest oczekiwanie środowiska, natomiast skala i szczegóły tych zmian nie są jeszcze znane – wytłumaczył prezes.

Drugim ważnym wyzwaniem będzie coraz szersze wykorzystanie algorytmów sztucznej inteligencji w systemie opieki zdrowotnej. Dotyczy to kwestii prawnych i organizacyjnych, jak certyfikacja takich rozwiązań oraz ich zgodność z regulacjami Unii Europejskiej, a potem sposobu ich wdrażania do codziennej praktyki lekarskiej.

– W ciągu najbliższych kilku lat technologie te prawdopodobnie będą wprowadzane na dużą skalę i musimy przygotować się na ich odpowiedzialne wykorzystanie – podkreślił dr Drobniak.

Stabilizacja struktury wynagrodzeń

Na pytanie, jakie konkretne działania samorząd lekarski powinien podjąć, aby zwiększyć atrakcyjność zawodu lekarza i zatrzymać młodych lekarzy w kraju, ekspert odpowiedział, że nie jest to dziś największy problem.

– Zawód lekarza wciąż cieszy się dużym prestiżem i – w przeciwieństwie do wielu innych profesji – nie jest zagrożony szybkim zastąpieniem przez nowe technologie – ocenił. Wyzwaniem jest natomiast to, aby młodzi lekarze chcieli rozwijać swoją karierę w Polsce. Kluczowe znaczenie mają tutaj warunki pracy i jakość szkolenia.

Zdaniem dr. Drobniaka, patrząc na to, jak obecnie wygląda sytuacja związana z finansami w systemie ochrony zdrowia, powinno dojść do „ustabilizowania struktury płac lekarskich”. Chodzi o bardzo duże rozbieżności w zarobkach – w przestrzeni publicznej często pojawiają się informacje o bardzo wysokich pensjach pojedynczych lekarzy, co działa demoralizująco i demotywująco na innych. Stwarza to również fałszywy obraz całego środowiska.

– W rzeczywistości większość lekarzy specjalistów zarabia na poziomie około dwóch–trzech średnich krajowych brutto. Cały czas dążymy do tego, aby minimalne wygrodzenie dla lekarza specjalisty wynosiło trzy średnie krajowe, zgodnie z postulatami samorządu i OZZL– powiedział dr Drobniak.

Jak dodał, o atrakcyjności zawodu decydują również dobre warunki szkolenia i możliwość zdobywania doświadczenia w odpowiednich ośrodkach. Sam dyplom uczelni medycznej to dopiero początek drogi – kluczowe jest późniejsze szkolenie specjalizacyjne i rozwój praktycznych umiejętności. Za problem uważa nowe masowo powstałe wydziały lekarskie i ich absolwentów, gdzie kształcenie przeddyplomowe będzie z pewnością na bardzo zróżnicowanym i niskim poziomie.

Izba dba o zdrowie psychiczne lekarzy

Dr Drobniak odniósł się również do problemu wypalenia zawodowego medyków. W tym obszarze warszawska izba od lat prowadzi aktywne działania. Jako pierwsza powołała pełnomocniczkę ds. zdrowia psychicznego lekarzy, która organizuje dla potrzebujących lekarzy konsultacje psychologiczne i psychiatryczne. W izbie działa także tzw. grupa Balinta – forma wsparcia dla lekarzy, którzy odczuwają spadek motywacji, trudności w komunikacji z pacjentem, a w związku z tym trudności z wykonywaniem zawodu.

Drugim ważnym obszarem jest bezpieczeństwo personelu medycznego.

– Po tragicznych wydarzeniach, w tym śmierci lekarza w Krakowie, rozpoczęliśmy kampanię „Zero tolerancji dla agresji”. W działania te zaangażowało się również Miasto Stołeczne Warszawa. Kampania była widoczna w przestrzeni publicznej, m.in. w komunikacji miejskiej. Zależy nam także na zwiększeniu świadomości lekarzy dotyczącej ich praw. Personel medyczny w trakcie wykonywania obowiązków ma status funkcjonariusza publicznego, a każdy przypadek agresji – fizycznej lub werbalnej – powinien być zgłaszany. Od stycznia 2026 roku obowiązują również wyższe kary dla sprawców takich czynów i obowiązkowość nakładania grzywny na sprawców – wyjaśnił dr Drobniak.

– Ważne jest upowszechnianie tej wiedzy, a także praca samych świadczeniodawców, aby przejęli obowiązek prowadzenia i zgłaszania  takiej sprawy od pojedynczego lekarza, pielęgniarki czy ratownika. Medycy często boją się zgłaszać takie zdarzenia, ponieważ muszą później sami pójść na przesłuchanie, na policję, do prokuratury, znaleźć prawnika. Dlatego często odpuszczają. Natomiast gdyby zaangażował się w to świadczeniodawca, na którego terenie doszło do ataku, współpraca miedzy poszkodowanymi a policją i prokuraturą przebiegałaby dużo lepiej, a lekarze odczuliby większe poczucie bezpieczeństwa – zauważył.

– Należy mocno wspierać lekarzy, którzy stali się ofiarami ataku fizycznego lub werbalnego, zapewniając także pomoc prawną. Okręgowa izba zapewnia taką dodatkową formę pomocy poprzez Biuro Rzecznika Praw Lekarza OIL w Warszawie – zaznaczył prezes ORL w Warszawie.

Priorytety ORL w Warszawie

– W najbliższym czasie chcemy przede wszystkim kontynuować i rozwijać działania rozpoczęte w ostatnich dwóch latach. Jednym z ważnych projektów jest program wsparcia lekarzy seniorów. Z przeprowadzonych przez nas w tym roku badań fokusowych wynika, że część starszych lekarzy żyje dziś w bardzo trudnych warunkach materialnych, jest też duża grupa osób oczekujących pomocy nie materialnej, ale opiekuńczej. Chcemy uruchomić program wolontariatu studenckiego w ramach fundacji „Pro Seniore” OIL w Warszawie, który pozwoli młodym medykom wspierać starszych kolegów poprzez pomoc w codziennych sprawach. To także sposób na budowanie więzi międzypokoleniowych w środowisku lekarskim – powiedział dr Artur Drobniak.

Drugim kierunkiem jest dalsza cyfryzacja Okręgowej Izby Lekarskiej w Warszawie.

– Chcemy, aby lekarze mogli załatwiać swoje sprawy administracyjne związane z izbą, jeśli tylko tego będą chcieli, całkowicie zdalnie – od wniosków administracyjnych, przez zapisy na wydarzenia organizowane przez nasza izbę, po kwestie związane ze stażem podyplomowym – jego prowadzeniem, kontrolą i tzw. rozliczaniem końcowym zakończonym przyznaniem prawa wykonywania zawodu lekarza i lekarza dentysty – zaznaczył. Przygotowaliśmy projekt mLekarz, we współpracy z ekspertami z Ministerstwa Cyfryzacji, by te działania były efektywne pod kątem projektowania IT oraz zapewniały najwyższy poziom cyberbezpieczeństwa dla danych naszych członków. Chcemy ten projekt zrealizować, a następnie wdrożyć ze środków konkursowych Centrum Projektów Polski Cyfrowej, a nie ze składek naszych członków.

– Bardzo rozwijamy również system opieki prawnej dla lekarzy. Funkcjonuje program Lex Doctor, w ramach którego lekarze mogą uzyskać szybką poradę prawną w sprawach związanych z pracą (ponad 2000 porad od czasu powołania w listopadzie 2024 roku). Aktywnie działa także Rzecznik Praw Lekarza, który wspiera całe grupy lekarzy w sporach z pracodawcami czy w postępowaniach sądowych – wskazał prezes warszawskiej izby.

Walka z hejtem i ochrona wizerunku lekarzy

– To, co dla mnie stanowi domknięcie opieki prawnej nad lekarzem, to walka z hejtem w internecie. Dlatego tworzymy zespół ds. ochrony wizerunku i bezpieczeństwa lekarzy. Chcemy przy pomocy nowoczesnych narzędzi informatycznych oraz zaangażowanych ludzi monitorować przestrzeń internetową, wpisy w mediach społecznościowych, aby reagować niemal natychmiastowo na przypadki zniesławień, hejtu czy agresji wobec lekarzy – przekazał dr Drobniak.

Działania mogą obejmować zarówno wezwania do usunięcia obraźliwych treści, jak i bardziej zaawansowane kroki prawne, włącznie z postępowaniami sądowymi czy prokuratorskimi.

Nowe rozwiązanie w zakresie ochrony prawnej

– Warto też wspomnieć o rozwiązaniu, które wprowadziliśmy jako pierwsza okręgowa izba lekarska w Polsce. W ramach składki członkowskiej, oprócz pokrywania obowiązkowego ubezpieczenia OC, zapewniliśmy lekarzom również ochronę prawną do kwoty 5 tys. zł rocznie. Oznacza to, że lekarz może skorzystać z pomocy dowolnego prawnika w sprawach związanych z wykonywaniem zawodu, który będzie go reprezentował w sądzie czy przygotowywał dla niego opinie prawne. Koszty tej pomocy, do wskazanej kwoty, zostają lekarzowi zwracane z ubezpieczenia w składce – dodał prezes ORL w Warszawie.

Wiele innych potrzeb lekarzy, które powinna adresować izba, dotyczących pracy nad rozwiązaniem bolączek systemu opieki zdrowotnej, i pomysły na rozwój samorządu lekarskiego w OIL w Warszawie doktor Drobniak przedstawi delegatom na Okręgowym Zjeździe Lekarzy w najbliższy weekend.