Na której ręce wykonywać badanie ciśnienia tętniczego?
123RF
Prawidłowy pomiar ciśnienia tętniczego to nie tylko kwestia właściwego aparatu, ale przede wszystkim odpowiedniej techniki. Jedną z istotnych, a często ignorowanych części procedury jest wybór właściwego ramienia do badania. Przedstawiamy aktualne wytyczne dotyczące samokontroli ciśnienia krwi w warunkach domowych.
Nadciśnienie tętnicze – przewlekła choroba układu krążenia – przebiega bezboleśnie, lecz może prowadzić do skrajnie groźnych konsekwencji zdrowotnych: udaru mózgu, zawału serca czy niewydolności nerek. Z tego powodu kluczowe jest nie tylko regularne kontrolowanie parametrów, ale również przestrzeganie ścisłych procedur diagnostycznych. Jednorazowy odczyt nigdy nie stanowi podstawy do rozpoznania schorzenia.
Jak powstaje ciśnienie krwi?
Serce działa jak cykliczna pompa. W trakcie pojedynczego cyklu – trwającego około 0,8 sekundy – dochodzi do skurczu przedsionków, skurczu komór oraz rozkurczu całego narządu. Nacisk wywierany przez krew na ściany naczyń bezpośrednio wynika z danej fazy pracy serca. Gdy organ wypycha krew do tętnic (faza skurczu), ciśnienie wyrażane w milimetrach słupa rtęci (mm Hg) osiąga wartość maksymalną. W momencie rozkurczu spada ono do poziomu najniższego.
Podwyższone ciśnienie a nadciśnienie tętnicze
Prawidłowe ciśnienie spoczynkowe u dorosłego człowieka wynosi 110–130 mm Hg dla wartości skurczowej oraz 65–80 mm Hg dla rozkurczowej.
- Ciśnienie podwyższone rozpoznaje się, gdy wartość skurczowa utrzymuje się w przedziale 120–139 mm Hg lub rozkurczowa sięga 70–89 mm Hg.
- Nadciśnienie tętnicze stwierdza się w sytuacji, gdy wartość górna przekracza 140 mm Hg, a dolna osiąga minimum 90 mm Hg.
Szacuje się, że w Polsce problem ten dotyczy około 3 mln osób.
Jak prawidłowo mierzyć ciśnienie w warunkach domowych?
Pojedyncze badanie przeprowadzone w gabinecie lekarskim nie daje pełnego obrazu klinicznego. Aby wyeliminować czynnik stresu (tzw. efekt białego fartucha) i uzyskać miarodajne dane, pacjent powinien prowadzić regularny dzienniczek samokontroli przy użyciu walidowanego aparatu z automatycznym mankietem naramiennym.
Aby zachować ciągłość i poprawność badania, należy wdrożyć konkretne zasady.
Na 30 minut przed procedurą nie należy spożywać kawy, palić tytoniu ani wykonywać intensywnego wysiłku fizycznego. Tuż przed badaniem wymagany jest 5-minutowy odpoczynek w pozycji siedzącej.
Odczytów należy dokonywać dwa razy dziennie – rano (na czczo, przed przyjęciem leków) oraz wieczorem, o stałych porach. Każdorazowo wykonuje się dwa pomiary w odstępie 1–2 minut, powtarzając całą procedurę przez 3–7 dni.
Pod koniec okresu pomiarowego wszystkie odczyty są uśredniane. Jeśli średnia z 3 dni jest zbliżona do progu leczenia, pomiary należy kontynuować przez pełne siedem dni.
Badany powinien siedzieć w wygodnej pozycji z podpartymi plecami, a przedramię oprzeć swobodnie na blacie stołu. Mankiet zakłada się na nagie ramię, około 1,5 cm powyżej zgięcia łokciowego, tak aby znajdował się na wysokości serca. Kluczowe jest także precyzyjne dopasowanie rozmiaru mankietu do obwodu kończyny.
Długość poduszki powietrznej powinna wynosić 75–100 proc., a jej szerokość 35–50 proc. obwodu ramienia. Obwód można zmierzyć w punkcie środkowym między wyrostkiem łokciowym a wyrostkiem barkowym, choć wiele nowoczesnych mankietów posiada już gotowe oznaczenia rozmiarowe.
Na której ręce mierzyć ciśnienie tętnicze?
Wybór kończyny ma istotne znaczenie dla spójności diagnostycznej. Na etapie wstępnym należy wykonać serie porównawcze na obu rękach, aby zweryfikować, gdzie odczyty są wyższe. Niewielkie rozbieżności są zjawiskiem fizjologicznym, jednak dalsza kontrola musi być prowadzona według ściśle określonej reguły.
Podstawowa zasada jest prosta: za miarodajny zawsze uznaje się wyższy wynik. Dlatego do regularnego monitorowania należy wybrać tę rękę, na której ciśnienie jest systematycznie wyższe, co gwarantuje spójność kolejnych pomiarów.
Z przyczyn technicznych wygodniej dokonywać pomiarów na ręce niedominującej (osoby praworęczne na lewej, leworęczne na prawej) – jest to jednak dopuszczalne wyłącznie wtedy, gdy to właśnie na niej rejestrowane wartości są wyższe.
Przypisy:
Przeczytaj także: „Mniej kardiologa w kardiologii”, „Więcej statyn”, „Zawał na punkty”, „Polypill pomaga przy niewydolności serca” i „Niewydolności serca można zapobiegać na długo przed pojawieniem się pierwszych symptomów”.
