Będą zmiany na liście darmowych leków 65+

„Dziennik Gazeta Prawna” przypomina, że na obecnym etapie nie ma opublikowanej decyzji, że konkretny lek zostanie od października wykreślony z listy 65+. Ministerstwo Zdrowia zapowiedziało natomiast, że przy kolejnych zmianach chce brać pod uwagę m.in. cenę, wielkość sprzedaży oraz bezpieczeństwo lekowe państwa.

Ile leków wypadnie z bezpłatnego wykazu?

Punktem wyjścia jest szybko rosnący rachunek za bezpłatne leki. NFZ podał, że w 2025 r. wydatki na tę grupę świadczeń sięgnęły niemal 10 mld zł, podczas gdy od 2023 r. liczba korzystających pacjentów zwiększyła się o 4,4 proc., a koszty recept aż o 25 proc. Fundusz zwraca uwagę na sytuacje, w których preparaty zawierające tę samą substancję czynną, w tej samej dawce i postaci, mają bardzo różne ceny. W przywołanym przez NFZ przykładzie leków przeciwzakrzepowych cena opakowania mieściła się w przedziale od 65,45 zł do 370,07 zł.

Resort zdrowia chce więc mocniej powiązać finansowanie z kosztem terapii, a nie automatycznie z każdą nazwą handlową występującą w danej grupie.

W czerwcowej prezentacji Ministerstwo wskazało cztery elementy, które mają być analizowane przy aktualizacji bezpłatnych wykazów:

• cenę produktu i dostępność tańszych odpowiedników,
• wolumen sprzedaży, czyli rzeczywistą skalę stosowania danego preparatu,
• kwestie związane z bezpieczeństwem lekowym i produkcją w Polsce,
• sytuację w konkretnej grupie farmakoterapeutycznej, zamiast jednej automatycznej reguły dla całego wykazu.

Ministerstwo zapowiedziało stopniowe wdrażanie nowego podejścia od 1 października 2026 r. Nie przesądziło przy tym, że wszystkie analizowane kryteria zostaną wykorzystane równocześnie.

Symulacje oszczędności 

AOTMiT i NFZ policzyły kilka scenariuszy. 

Najbardziej interesujący wniosek z tabeli przygotowanej na podstawie szacunków AOTMiT i NFZ pojawia się wtedy, gdy oddzielimy liczbę produktów handlowych od liczby substancji czynnych - pisze „DGP.” Jeden lek w rozumieniu pacjenta może bowiem występować w wielu wersjach: pod różnymi nazwami producentów, w różnych opakowaniach lub wariantach identyfikowanych osobnymi numerami GTIN. Dlatego skreślenie kilkuset produktów z wykazu nie musi oznaczać usunięcia kilkuset możliwości leczenia - czytamy.

Z materiału AOTMiT i NFZ wynika, że łącznie przygotowano pięć wariantów (różnice pomiędzy scenariuszami pokazują cenę decyzji politycznej i zdrowotnej).

Przykładowo, w scenariuszu C2 z analizowanej puli pozostałoby 3051 z 3621 produktów, czyli 84,3 proc., a jednocześnie zachowanych zostałoby 354 z 354 substancji czynnych. Szacowany spadek wydatków wynosił w tym wariancie ok. 440,7 mln zł, czyli 12,8 proc. względem bazy przyjętej w analizie.

Jeszcze mocniej ten mechanizm widać w wariancie F'1. Liczba analizowanych produktów spada w nim z 3616 do 2065, czyli 57,1 proc., lecz liczba substancji czynnych pozostaje bez zmian: 351 na 351. Z punktu widzenia pacjenta różnica jest zasadnicza: mniejsza liczba nazw handlowych nie musi oznaczać, że znika substancja potrzebna do leczenia.

Gazeta podkreśla, że model nastawiony przede wszystkim na maksymalizację oszczędności może ingerować także w liczbę dostępnych substancji. Model z ochroną substancji czynnych oszczędza mniej, lecz pozostawia lekarzowi i pacjentowi szerszą możliwość kontynuowania terapii w ramach tej samej substancji.

Czy senior będzie musiał zmienić darmowy lek 65+ na tańszy zamiennik? Taki scenariusz jest możliwy, jeśli Ministerstwo zdecyduje się ograniczać finansowanie najdroższych preparatów przy jednoczesnym pozostawieniu bezpłatnego odpowiednika. Nie wiadomo jeszcze, które konkretne produkty mogłyby zostać objęte zmianą, dlatego dziś nie ma podstaw, aby pacjent samodzielnie zmieniał leczenie albo rezygnował z wykupywania recepty.

Od poprawiania błędów do optymalizacji wydatków– W projekcie nowelizacji ustawy refundacyjnej zaproponowaliśmy jedynie dwa spośród ponad 200 rozwiązań, które służą racjonalizacji wydatków: receptariusze i obowiązkowy mechanizm CAP. I właśnie to nie spodobało się branży – mówi w rozmowie z „Menedżerem Zdrowia” Mateusz Oczkowski.

Przeczytaj także: „Firmy farmaceutyczne podzielone w sprawie zmian w ustawie refundacyjnej ”