Przewlekłe marnowanie

Polacy przynoszą rocznie do aptek 3,3 tys. ton medykamentów z przeznaczeniem do utylizacji.

– To statystyki z placówek, ale nie wiemy, ile leków tak naprawdę trafia do domowych koszy na śmieci – zastrzegł Mateusz Oczkowski, dyrektor Departamentu Polityki Lekowej i Farmacji w Ministerstwie Zdrowia, podczas konferencji zorganizowanej 27 sierpnia w resorcie.

Oczkowski podkreślił, że na jedną aptekę rocznie przypada 275 kg zmarnowanych leków – to prawie 23 kg miesięcznie i niemal kilogram dziennie.

Powyższe liczby dotyczyły wyłącznie wagi medykamentów przynoszonych do placówek przez chorych. Ich ogólna wartość pozostaje nieznana. Widać to na co dzień w aptekach, gdzie przed upływem terminu ważności zwracane są reklamówki nowych leków. Placówka nie może ich ponownie wykorzystać i musi je zutylizować. A zdarza się, że jedna taka torba zawiera preparaty warte od 3 do 4 tys. zł.

Mateusz Oczkowski zwrócił uwagę, że w statystykach resortu wyraźnie rysuje się problem tzw. nadkonsumpcji. W ubiegłym roku od jednego do czterech preparatów na receptę wykupiło 12,5 mln osób, od pięciu do dziewięciu – 8,7 mln osób, 10–14 leków – niemal 4,5 mln osób, 15–19 leków – 2,2 mln osób, zaś powyżej 20 leków – prawie 2 mln osób.

Polacy często „krążą” także między gabinetami specjalistów. W ubiegłym roku ponad 22 mln osób wykupiło farmaceutyki z recept wystawionych bynajmniej nie przez jednego, a maksymalnie czterech lekarzy. Prawie 7 mln osób pobierało specyfiki od 5–9 medyków, niemal 850 tys. osób – od 10–14, a 106 tys. osób – od 15–19. Recepty od ponad 20 lekarzy zrealizowało 26 tys. osób.

Niemal 9 mln pacjentów przyjmuje regularnie powyżej czterech leków. Jeśli każdy z nich dawkowany jest raz lub dwa razy dziennie, na rocznej recepcie potrafi się znaleźć od kilkudziesięciu do nawet kilkuset opakowań darmowego produktu.

Polacy gromadzą nie tylko roczne, lecz również znacznie większe zapasy medykamentów. Skoro chory leczy się u kilku specjalistów i od każdego otrzymuje roczną zapisaną terapię, zgromadzenie nadmiernych ilości nie stanowi problemu.

Robienie dużych zapasów leków trudno dostępnych stawia jednak innych pacjentów w niezwykle trudnym położeniu. Oznacza to, że ktoś nie będzie mógł leczyć swoich chorób układu pokarmowego tylko dlatego, że inna osoba wyrzuci preparaty stosowane na przykład w cukrzycy.

Powody pozbywania się farmaceutyków są bardzo zróżnicowane. Niezwykle często chorzy samodzielnie odstawiają leki, mają zmodyfikowaną przez lekarza terapię lub dochodzi do zgonu pacjenta. Wypisane wcześniej recepty zostały jednak zrealizowane i opłacone. Duża część z nich to leki refundowane, za które jako podatnicy wszyscy zapłaciliśmy.

Zapowiedział, że w resorcie szykowane są zmiany, które mają zapobiegać marnowaniu farmaceutyków.

Kłujący problemOsoby chorujące na cukrzycę oraz ich opiekunowie mają trudności z bezpieczną utylizacją odpadów medycznych powstających podczas codziennego leczenia w domu. Zużyte igły, lancety, sensory do ciągłego monitorowania glikemii czy zestawy infuzyjne muszą być zawożone do punktów selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Znając ten problem, grupa posłów apeluje o umożliwienie zwrotu materiałów diabetologicznych w aptekach i placówkach POZ.

Przeczytaj także: „Ministerstwo liczy pieniądze. Były pensje, są listy leków bezpłatnych” i „Od poprawiania błędów do optymalizacji wydatków”.